Weekend magazine cover
  • In dit nummer Path 400 Created with Sketch.

  • Z Life - week 5 Path 400 Created with Sketch.

  • Menu Path 400 Created with Sketch.

Oval 3 + Path 400

Cryptomunt Gulden lijkt helemaal nergens op

De Nederlandse Gulden probeert de zwaktes te repareren die andere cryptomunten wel teisteren, stelt medebedenker Rijk Plasman. Hoe je in een pump-en-dumpklimaat het roer recht houdt terwijl de hype stormachtige proporties aanneemt. “Veel ICO’s zijn niks.”

Rijk Plasman formuleert zorgvuldig, in een hoekje van een druk restaurant op de Amsterdamse Zuidas. Hij wordt geflankeerd door zijn woordvoerder Dorin Bouwman. De gekozen omgeving om over zijn cryptomunt Gulden te praten heeft iets saillants, met al die grote banken, advocaten- en notariskantoren om de hoek.
De bewoners van de kantoorkathedralen die hier de lucht insteken zullen naar verwachting het hardst geraakt worden door de opkomst van nieuwe toepassingen rond blockchaintechnologie, zoals cryptomunten.

Hoe onderscheidt Gulden zich van andere cryptomunten?
“We zijn heel realistisch en toekomstgericht aan het ontwikkelen. Veiligheid komt het eerst. Het moet de beste blockchain zijn, die tegelijk heel

"Gulden moet de beste blockchain zijn"

toegankelijk is voor iedereen. Bedrijven die er geen verstand van hebben, moeten er straks toch iets mee kunnen.”

Vanwaar die focus op veiligheid?
“Veiligheid moet iets vanzelfsprekends zijn. Wij denken aan hele grote partijen die zich geen zorgen willen maken over veiligheid.”

Is het plan die grote partijen een alternatief voor bestaande betaaldiensten aan te bieden?
“Het is wel duidelijk dat veel bedrijven iets met blockchain willen om tal van redenen. Die bedrijven starten zelf een blockchain en dat willen we allemaal uit handen nemen. Wij zijn er in gespecialiseerd.”

Kun je een voorbeeld noemen van een klant die je graag je diensten aan wilt bieden?
“Niet specifiek. Het is ontzettend breed. Iedere partij die iets met tokens doet, bijvoorbeeld Airmiles, zou van deze technologie gebruik kunnen maken. Maar eigenlijk is het nog te vroeg om hierover na te denken. Eerst maar zorgen dat de basis goed is.”

Dus je wilt eigenlijk liever afwachten welke vraag er uit de markt komt?
“Exact.”

Kun je uitleggen hoe een digitaal systeem als onderliggende waarde kan fungeren voor reëel geld?

"Geld is een afspraak"

“Het is een digitale afspraak. Ons geld is ook een afspraak. We zijn het erover eens dat de euro een betaalmiddel is. Gulden werkt op precies dezelfde manier. Een euro wordt uitgegeven door centrale banken, dit door de mensen zelf. De waarde wordt ook door mensen zelf afgesproken.”

Ik vind het toch moeilijk om het te begrijpen: je creëert iets virtueels, en vervolgens stoppen mensen er echt geld in. Hoe komt het dat jij dat kan doen? Kan ik dat ook doen?
“Jij kan dat ook doen. Maar mensen zo ver krijgen dat ze bereid zijn er die waarde er voor te geven, dat is een ander verhaal.”

Heeft dat met vertrouwen te maken?
“Meer met vraag en aanbod, die bepalen de waarde. Ik denk dat cryptomunten als vreemd worden ervaren omdat we gewend zijn dat hier

"Waarom moet er een autoriteit tussen zitten die bepaalt?"

gewoonlijk iets tussen zit. Een autoriteit die bepaalt. Maar waarom?”

Daar kun je zelf het beste antwoord op geven.
“We hebben natuurlijk ontdekt dat we wel de hele tijd paarden konden omruilen met elkaar, maar dat het handiger was om op een papier te schrijven wat een paard waard is. Dat ging goed tot er een bank kwam die als instantie het beheer overnam, met als onderliggende waarde goud. Maar goud is al lang niet meer de onderliggende waarde. Wij zijn nu terug bij het begin, de afspraak. De techniek bevestigt die afspraak.”

De rol van een centrale bank, in de VS in ieder geval, is ook het afremmen en stimuleren van de economie door de rente te verhogen of verlagen. Door het ontbreken van aansturing van bovenaf, ontbreekt die functie bij de cryptomunten. Gaan cryptomunten volgens jou verwachting een plek naast het bestaande geld innemen, of een vervanging worden?
“Daarnaast.”

Waarom?
“Veel mensen vinden het een prettig idee dat er een beheerder is. Ik zie geld meer als een product. Een euro is een product, een transportmiddel voor waarde. En iedereen kiest het product waar hij of zij zich prettig bij voelt.”

Hadden cryptomunten ook kunnen ontstaan zonder blockchaintechnologie?
“Nee, zonder die techniek had dit niet gekund. De techniek is gebaseerd op feiten. Wat in de blockchain staat, is altijd waar. Dat is essentieel. Niet alleen voor geld, maar ook voor toepassingen. Het moet honderd procent waar en zeker zijn. Denk aan de vervanging van een notaris.”

Hoe belangrijk is transparantie?
“Iedereen kan alle transacties inzien. Die zijn niet aan te passen door een individu of centrale partij. Het is onfeilbaar.”

"Bij ons zijn de kosten van het verkrijgen van een meerderheid hoger dan de opbrengst"

Geldt dat ook voor de toekomst?
“Ja, daar hebben wij ons met Gulden ook op voorbereid. Bij de meeste blockchains zoals Bitcoin kun je de baas worden als je maar genoeg geld en alle miners hebt. Bij ons zijn de kosten van het verkrijgen van een meerderheid hoger dan de opbrengst.”

Welke zwaktes heeft Gulden nog meer ondervangen?
“Je kunt rente ontvangen, dus minen is niet nodig, wat ingewikkeld is en veel energie kost. Dus we hebben gedacht: wat is honderd procent veilig? Bij Bitcoin zie je dat het toch gunstig kan zijn om alle miners aan een kant te krijgen.”

Is transactiesnelheid ook een issue?
“Bij Bitcoin kan het soms wel een uur tot dagen of maanden duren tot je transactie wordt verwerkt. Hoe hoger de fee die je betaalt aan miners, des te meer voorrang je krijgt.”

Eigenlijk is die snelheid en stabiliteit essentieel om cryptomunten überhaupt te laten werken als regulier betaalmiddel. Hoe voorkom ik dat ik, afgezet tegen euro’s, te veel of juist te weinig voor een pizza betaal?
“Dat verschilt per uur, per seconde. Dus daar moet je als acceptant wel bewust voor kiezen, inderdaad.”

Ben je zelf belanghebbende, in de zin dat je Gulden bezit?
“Ik bezit Gulden.”

Beïnvloedt dat belang je positie?

"Ik heb er nooit over nagedacht om investeerders te zoeken"

“Het maakt m’n positie mogelijk.”

Hoe dan?
“Het moet financieel mogelijk zijn om Gulden te ontwikkelen. Dankzij de opbrengsten van Gulden kan ik hier van ’s ochtends vroeg tot ’s avonds laat mee bezig zijn.”

Dus je hebt geen investeerders nodig?
“Gelukkig niet, zou ik bijna zeggen. Het is erg belangrijk dat we niet afhankelijk zijn van anderen.”

Wat zit daarachter?
“Dat is mogelijk geworden, omdat de waarde van Gulden is gestegen. Eerlijk gezegd heb ik er nooit over nagedacht om investeerders te zoeken. Ik moet wel toegeven dat de ontwikkelingen rond Gulden verslavend zijn.”

Ik probeer me in jou te verplaatsen: je start iets waarmee je waarde creëert. Om dit bedrijf door te bouwen, heb je geld nodig. Maar aangezien je iets gebouwd hebt wat geld schept, creëer je je eigen investeringsruimte.

"De ontwikkelingen rond Gulden zijn verslavend"


“Vrijheid.”

Kun je een voorbeeld van een andere bedrijfsvorm verzinnen die ook zo werkt?
“Nee.”

Gulden-woordvoerder Dorin voegt toe: "Je hebt er in het begin wel naast gewerkt."
“Ik heb bij de administratie van Apple gewerkt. Om de huur te betalen.”

Nog eens terug naar die toepassingen van blockchain, kun je daar echt niks van zeggen?
“Er worden op dit moment veel te veel verwachtingen gecreëerd. Dat verpest het sentiment rond blockchain. Ik hou daar niet van.”

Biedt Nederland een goed klimaat voor blockchainondernemingen?
“Nee, absoluut niet. Nederland doet veel te weinig om ontwikkelaars op te leiden. Die hebben we veel te weinig. We hebben geld genoeg, maar

"Nederland heeft geld genoeg, maar te weinig ontwikkelaars"

te weinig ontwikkelaars. IoT, wie gaat dat allemaal bouwen?”

Is er vanuit de overheid interesse voor toepassingen?
“Niet heel concreet. Ik word niet de hele dag uitgenodigd om spreekbeurten te houden.”

Hoe zit het met wet- en regelgeving?
“Wij proberen overal pro-actief aan te voldoen, dus nog voor de wetten en regels op ons van toepassing zijn.”

Er zijn banken die vrijwel geen kennis op het gebied van blockchain in huis hebben.
“Banken willen graag de controle houden. Het centraal regelen, terwijl dat juist tegen het decentrale karakter van blockchain ingaat.”

Het regent momenteel ICO’s, lanceringen van nieuwe cryptomunten. Er schijnt er een te zijn die tweehonderd miljoen heeft opgehaald maar de oprichters zijn nu onvindbaar.
“Het is bizar. Blockchain is open source. Dus een beetje deskundige kan zo controleren of het klopt.”

Schaadt de hausse van dit moment de ontwikkeling van het bedrijf Gulden?
“Ik pleit voor een keurmerk. Veel ICO’s zijn op dit moment niks. Een website met een marketingpraatje, meer is het niet. Je kunt een whitepaper

"Ik pleit voor een keurmerk"

voor vijf dollar kopen.”

Hoe zou een keurmerk moeten functioneren?
“Er zijn een aantal kenmerken waar je op kunt letten. Bijvoorbeeld transacties per seconde, dat kun je controleren. Is het veilig, loopt het systeem niet vast. Uit welke mensen bestaat het team. Als het niet duidelijk is wie er achter zit, dan zou dat een alarmsignaal moeten zijn.”

Maak je je zorgen over het imago van blockchain? Dat het straks synoniem wordt met tulpenmanie of een piramidespel?
“Niet zo zeer, maar ik vind het gewoon zonde. De echte munten zouden de ondersteuning moeten krijgen die ze verdienen. Wij zijn onszelf nu echt vaak aan het verdedigen tegen projecten die gewoon leugens verspreiden. Ik heb daar niet om gevraagd.”

Denk je niet dat dit ook een beetje bij deze fase hoort? Een cowboyfase vergelijkbaar met de dotcombubbel?
“Ik wil niet klagen. Maar het hoort bij de fase, inderdaad.”

Ben je bang dat straks het kind met het badwater wordt weggegooid?
“Om de techniek zullen we niet heen kunnen. Die techniek zal steeds meer naar de achtergrond verdwijnen, waar het ook hoort. Aan de andere kant: de hele hype eromheen, met de heftige stijgingen en dalingen, dragen ook bij aan de acceptatie en bekendheid bij het grote publiek.”

Hoeveel geld is er nu in Gulden gestopt? En is de totale waarde van Gulden gestegen?

"Ik sta geen moment stil bij wat er gebeurt, we zitten midden in een proces"

“Ja, een Gulden is nu meer waard dan drie jaar geleden. Maar ik kan niet inzien wat de waarde is van Gulden, want ik kan niet inzien wat mensen voor Gulden betalen. Ik weet ook niet wie Guldens hebben.”

Dorin: “Het is zoals wij in Groningen zeggen: wat de gek er voor geeft.”

Mensen die hoog instappen en laag verkopen, maken verlies. Maak je je daar zorgen over?
“Ik ga er van uit dat die mensen bewust zijn van wat ze doen. Als ze uit paniek bij een daling verkopen, om de verliezen te beperken. Dan vind ik dat wel vervelend.”

Maar er zijn ook andere dagen.
“Stijgingen doen me helemaal niks. Op die dagen denk ik aan dagen zoals deze, dat hij daalt.”

Kun je een oorzaak noemen waarom cryptomunten zo snel stijgen en dalen?
“Nee, als ik een oorzaak wist zou ik ook oplossingsgericht kunnen gaan nadenken. Ik heb echt geen idee.”

Hoe is het om iets van waarde gecreëerd te hebben waarvan je geen flauw idee waarom het in waarde stijgt of daalt?

"Het is onmogelijk om aan te wijzen waar dit project stopt"


“Dat is een hele moeilijke vraag. Ik sta geen moment stil. Ik heb geen emotie bij die fluctuaties. Ik ben alleen maar bezig met de applicatie, met de versie erna. Het is nooit klaar. Er is geen moment waarop ik denk: nu zijn we er. We zitten midden in een proces. Het is op dit moment onmogelijk aan te wijzen wanneer dit proces stopt.”

Wat is Gulden?
Rijk Plasman (33) startte in 2014 de cryptomunt Gulden als alternatief voor Bitcoin. Inmiddels zijn er zo’n honderdduizend gebruikers, en kunnen Guldenbezitters op zo’n tweehonderd plekken in Nederland ook daadwerkelijk met Gulden betalen. Rond Gulden is een levendige community ontstaan van Guldenbezitters die kennis en informatie uitwisselen. De betrokkenheid is groot: er is een helpdesk van vrijwilligers die per toerbeurt vragen beantwoorden. Een van de communityleden maakte op eigen initiatief point-of-salematerialen voor de Nederlandse verkooppunten die Gulden inmiddels als betaalmiddel accepteren. 

RTL Z Beurs Inside LIVE 
Wil je Rijk Plasman live al je crypto-vragen stellen? Kom dan naar Beurs Inside LIVE: hét beleggersevent van 2018 waar hij en vele andere experts je vertellen waar je dit jaar met je geld naartoe moet en waar de winst zit. Maandag 19 februari in het Beatrix theater in Utrecht. Wees er snel bij want er is een beperkt aantal kaarten beschikbaar! Koop nu je ticket. 

Tekst: Matthijs van der Pol
Beeld: Nine IJff

Cultuuragenda

Phantom Limb - Art beyond Escher

Tentoonstelling

Leeuwarden draagt in 2018 trots de titel Culturele Hoofdstad van Europa en dit weekend is de officiële opening van dat feestelijke jaar. Naast tal van activiteiten doet uiteraard ook het Fries Museum mee met een bijzondere tentoonstelling. Tien hedendaagse kunstenaars uit binnen- en buitenland nemen je mee naar een wereld waarin niets is wat het lijkt. In de 25 kunstwerken, van onder meer Funda Gül Özcan, Lieven Hendriks, en Matthijs Munnik, wordt gespeeld met contrast, licht, orde, perspectief, oneindigheid en ruimtelijkheid. Hoe betrouwbaar is onze realiteit en hoe makkelijk kunnen onze hersenen voor de gek gehouden worden?
26 januari 2018 t/m 6 januari 2019, Fries Museum Leeuwarden, toegang €16

Moving Futures Festival

Dans

Het dansfestival Moving Futures reist voor de vierde keer langs verschillende steden in Nederland en om ons de nieuwe gezichten van de hedendaagse dans te laten zien. In een veelzijdig programma schittert een eigenzinnige generatie die de grenzen van de dansdiscipline aan het verleggen is. Naast voorstellingen van jonge talenten biedt het festival ook een rijk randprogramma, met interactieve inleidingen, nagesprekken en workshops. Laat je verrassen door de moderne choreografieën, waarbij het podium een speelplaats vol ongekende mogelijkheden wordt.
25 t/m 27 januari in Tilburg, 1 t/m februari in Arnhem, gevolgd door nog 8 steden, kaarten vanaf €17

Olijven moet je leren lezen

Poëzie

Tijdens spoedcursus poëzie legt dichter Ellen Deckwitz uit hoe acht regels tekst dezelfde impact kunnen hebben als een twee uur durende film. Deckwitz, die in 2009 Het Nederlands Kampioenschap Poetry Slam won, baseerde de voorstelling op haar gelijknamige bundel, waarin ze op aanstekelijke en toegankelijke wijze liet zien dat poëzie zoveel meer is dan we denken. Ze deelt het podium met gitarist/componist Corrie van Binsbergen en videokunstenaar Martijn Grootendorst. Het drietal zorgt voor een avond vol pakkende poëzie, die allesbehalve stoffig is.
Woensdag 31 januari, De Nieuwe Liefde Amsterdam, kaarten €15

 

Masterclass Paul Schrader + thriller First Reformed

Film

Het International Film Festival Rotterdam is in volle gang en zoals elke jaar is het aanbod enorm. Een van de vele gasten op het festival is Paul Schrader, de Amerikaanse scenarist van klassiekers als Taxi Driver en Raging Bull. Hij geeft in Rotterdam een masterclass, waar hij zal vertellen over zijn werk, zijn visie en de duistere thema's die telkens maar terugkeren. Zijn nieuwste film First Reformed gaat ook zeker besproken worden en is tevens onze IFFR festivaltip. In het drama zien we hoe een getormenteerde dominee, mooi gespeeld door Ethan Hawke, worstelt met de dood van zijn zoon. Zijn geloof begint te wankelen wanneer hij in contact komt met een radicale milieu-activist.
Masterclass: maandag 29 januari, Hilton Le Jardin, kaarten €8, First Reformed wordt gedurende het IFFR vier keer vertoond

Ik slikte smartdrugs om beter te werken

Twee pillen in de ochtend, één in de middag en één voor het slapen gaan. Een maand lang slikte ik smartdrugs: pilletjes waarmee je volgens de makers elke dag een optimale prestatie kan leveren. De grote vraag: klopt het?

Als we ziek zijn is een pilletje slikken de normaalste zaak van de wereld. Maar pillen slikken om beter te werken? Dat doen we nauwelijks. In tegenstelling tot in Silicon Valley, waar het innemen van smartdrugs - ook wel nootropics genoemd - een trend begint te worden.

Nederlandse ​nootropics

Ook in Nederland zijn nootropics te koop, gewoon online en volkomen legaal. Een maand lang gebruik ik MindMints, gemaakt door neurowetenschapper Leo van Woerden. Hij verdiepte zich de afgelopen jaren in nootropics en stelde drie pillen samen: om wakker te worden (Wakey), 's middags een energieboost te krijgen (Kaboom) en om lekker (in) te slapen (Nap Cap).

Na de MindMints gebruikte ik twee weken de Braincaps, samengesteld door geneeskundestudent Mucahit Yalaniz. Dat zijn twee pillen: één voor een energieboost (Boost) en één om goed te kunnen slapen (Night). De pillen zijn oorspronkelijk ontwikkeld voor studenten, maar worden volgens Yalaniz nu ook gebruikt door onder andere advocaten en chirurgen.

Cafeïne

Zowel de MindMints als Braincaps beloven grotendeels hetzelfde: de pillen zouden je concentratie verhogen en geheugen verbeteren. Voor eerstgenoemde zorgt de welbekende stof cafeïne. Zowel de Kaboom als Boost bevatten evenveel cafeïne als twee tot drie koppen koppen koffie.

In beide pillen wordt de cafeïne gecombineerd met l-theanine. Dat is een aminozuur dat voorkomt in groene en zwarte thee en je rustiger zou maken. Zowel Van Woerden als Yalaniz stellen dat l-theanine de 'negatieve effecten' van cafeïne verminderen.

Maar of dat ook echt zo werkt, is maar de vraag. Van cafeïne is aangetoond dat het je minder suf maakt, zegt Daan Touw, hoogleraar klinische toxicologie aan de Rijksuniversiteit Groningen. Maar voor de werking van l-theanine bestaat volgens hem minder wetenschappelijk bewijs: "Uit enkele studies blijkt dat l-theanine mogelijk een rustgevend effect kan hebben, terwijl andere studies aangeven dat l-theanine de werking van cafeïne kan versterken. Hier moet nog meer onderzoek naar worden gedaan."

Exotisch klinkende namen

Nog te weinig of geen goed onderzoek: het zal de rode draad blijken als ik Touw en Renger Witkamp, hoogleraar Voeding en farmacologie aan de Wageningen Universiteit, naar de gebruikte stoffen vraag. Neem bijvoorbeeld de exotisch klinkende namen rhodiola rosea en ginkgo biloba, die in de Wakey en Boost zitten.

Van rhodiola rosea, de latijnse naam van rozewortel, wordt beweerd dat het je rustiger en tegelijkertijd minder vermoeid maakt. Maar ook dat is nooit aangetoond, stelt Witkamp: "Rhodiola rosea is een oud plantje dat in verschillende oude geneeswijzen wordt gebruikt, maar het is nooit wetenschappelijk aangetoond dat het daadwerkelijk werkt."

Hetzelfde geldt voor het extract uit de ginkgo biloba-bladeren, dat de doorbloeding naar je hersenen wellicht zou verbeteren. In de Wakey en Boost zit dit stofje om de andere stoffen in de pillen beter in de hersenen op te laten nemen, maar volgens Witkamp is ook daar geen bewijs voor.

Deze reacties hadden de pillenmakers wel verwacht. "Het duurt soms heel lang voordat de werking van een stof algemeen wordt geaccepteerd", zegt Yalaniz. "Maar uit de eerste kleinere onderzoeken blijkt dat alle stoffen die wij gebruiken effect hebben, en dan ga ik niet wachten totdat er studies met tienduizenden mensen worden gehouden." Daar sluit Van Woerden zich bij aan.

Subtiele positieve verschillen

In de anderhalve maand dat ik de pillen elke dag nam, voelde ik mij goed. Maar of ik daadwerkelijk iets heb gemerkt van de pillen, dat is lastig te zeggen. Volgens Van Woerden moeten de pillen voor 'subtiele positieve verschillen' zorgen zodat je elke dag 'het beste uit jezelf haalt'. Nou, dan hebben de MindMints wel het gewenste effect gehad.

Twee keer heb ik het idee gehad dat ik écht iets voelde van de pillen. De eerste keer was dat bij de Nap Cap, toen ik na een avond werken snel in slaap wilde komen. Dat lukte, en mogelijk was dat te danken aan die pil. De tweede keer dat ik iets merkte kwam door een te laat ingenomen Boost (gecombineerd met twee koppen koffie in in de avond), waardoor ik tot 03.00 's nachts naar het plafond heb gestaard. Zelfs de Night-pil liet mij niet tijdig in slaap vallen.

De Night-pil van Braincaps bevat melatonine en 5-HTP. Melatonine is een hormoon dat we aanmaken zodra het gaat schemeren en het inslapen kan bevorderen, zegt Witkamp. "Melatonine wordt bijvoorbeeld gebruikt door mensen die een jetlag hebben." De vraag alleen is of zo'n lage dosis (0,5 milligram, red.) ook effect heeft." Daar is Yalaniz van overtuigd: "Een lage dosis melatonine stimuleert de lichaamseigen productie van het stofje."

Ook 5-HTP is een interessante stof. Het is de voorloper van serotonine, het geluksstofje in onze hersenen. "We maken serotonine aan door gezond te eten", vertelt Touw. In veel voedsel zit namelijk tryptofaan, dat in het lichaam wordt omgezet naar 5-HTP en vervolgens serotonine. Bananen bevatten bijvoorbeeld veel tryptofaan. Zowel Touw en Witkamp zijn het erover eens dat je geen 5-HTP nodig hebt als je gevarieerd eet.

De slaappil van MindMints, de Nap Cap, bevat voornamelijk valeriaan, een plantje dat je langs de snelweg in Nederland vindt. Valeriaan kan rustgevend werken en wordt al honderden jaren gebruikt als slaapmiddel, zegt Touw. Er is wel wetenschappelijk bewijs dat valeriaan je wat suffer kan maken, maar of dat direct leidt tot sneller of beter inslapen? Dat niet per se.

Vitamines en mineralen

De pillen bevatten ook vitamines: B3, B6, B12 en D. Deze vitamines zitten in eiwitrijk voedsel en vetten en oliën, vertelt Touw. In Nederland heb je daar zelden een tekort aan. Ouderen en gesluierde mensen zouden een tekort aan vitamine D kunnen hebben: de belangrijkste bron voor de aanmaak hiervan is zonlicht. En mocht je bang zijn dat je door slecht eten te weinig vitamines binnenkrijgt, dan kun je beter een multivitaminetablet nemen, betoogt Witkamp.

Hetzelfde geldt volgens de hoogleraren voor zink en magnesium, dat in beide slaappillen zit. "Zink is goed voor ons immuunsysteem, maar daar hebben we in Nederland nooit een tekort aan", zegt Touw. "Magnesium wordt door sporters ingenomen na een zware inspanning, maar heeft met name een laxerend effect als je te veel neemt."

Of neem phenylalanine, één van de voorlopers van adrenaline, dat in de Wakey zit. Dat krijg je binnen als je brood eet. En de acetyl l-carnitine in de Boost? Dat zit in vrijwel alle soorten rood vlees. Als je gevarieerd en gezond eet, heb je al deze stoffen niet nodig, zeggen de hoogleraren.

Nog twee opvallende stofjes in de pillen zijn ashwagandha (Wakey) en piper nigrum (Boost). Ashwagandha wordt in de traditionele Indiase geneeskunde gebruikt om het mentale functioneren te verbeteren, maar daar is geen wetenschappelijk bewijs voor, stelt Witkamp. Piper nigrum is de Latijnse naam voor zwarte peper, en volgens Van Woerden zit dat in zijn pil om de stoffen in de pil beter op te nemen.

Ongetwijfeld goedbedoeld

Volgens Touw is het 'flauwekul' dat je deze pillen nodig hebt om beter te presteren: "Als je gezond leeft en eet heb je dit allemaal niet nodig. En om tijdelijk meer energie te krijgen kun je twee koppen koffie drinken. Dat is ook nog lekkerder dan zo'n pilletje."

De pillen zijn volgens Touw 'ongetwijfeld goedbedoeld' in elkaar geknutseld: "Als je zo'n pilletje neemt kan dat ook geen kwaad. Ik maak mij met name zorgen om de mensen die dit voor een lange tijd gebruiken. Er is bij veel stoffen nog nauwelijks onderzoek gedaan naar de langetermijneffecten."

Zowel Van Woerden als Yalaniz bevestigen dat je een deel van de stoffen in de pillen al binnen krijgt door gezond te eten. "Door de pillen in te nemen zorgt je dat de potjes waar deze stofjes in zitten tot het maximum zijn gevuld", vertelt Van Woerden. Ook adviseren zij om de pillen niet constant te gebruiken, en soms pauzes in te lassen.

Kruidenvrouwtjeswijsheid

Witkamp zegt wel dat hij ziet dat er is nagedacht over welke stoffen er in de pillen zitten. Zo is vitamine B6 belangrijk voor de productie van serotonine, en die stop je dan samen in een pil met 5-HTP, de voorloper van dit stofje. "Het is niet allemaal uit de lucht gegrepen. Maar het blijft toch vooral een marketingverhaal." Of zoals Touw het samenvat: "De pilletjes zijn vooral gebaseerd op kruidenvrouwtjeswijsheid."

Toch heb ik mij anderhalve maand goed gevoeld. Het blijft alleen lastig om dat aan de pillen toe te schrijven. Eerlijk is eerlijk: ik heb het idee dat de pillen wel degelijk een effect hebben gehad, maar ook het placebo-effect wil ik niet onderschatten.

Na die anderhalve maand stop ik met het nemen van de nootropics. Daar merk ik aanvankelijk niets van. Elk weekend hield ik al een korte pauze, dus de eerste paar dagen stoppen was geen probleem. Maar plotseling word ik verkouden en een beetje grieperig.

Of het door het stoppen met de pillen komt? Geen idee. Maar volgens Witkamp kan ik dan beter een vitamine c-tablet kopen: "Door vitamine c in te nemen ben je gemiddeld een halve dag tot een dag minder lang ziek. Daarvan is wel wetenschappelijk aangetoond dat het werkt, hoewel ook dat effect niet spectaculair is."

Door: Daniël Verlaan

Bright test de Roborock S50-robotstofzuiger

Tech & Gadgets by Bright

Xiaomi maakt een stofzuigrobot die ook dweilt. Werkt dat een beetje? Rutger van Bright testte het.

Mijn eerste robotstofzuiger staat inmiddels bij mijn ouders. Die hebben de vloer niet vol met speelgoed en snoeren liggen en kunnen dus beter omgaan met het robothulpje. Maar behalve mijn incompatibiliteit met het apparaat, was er met de Roomba nog wel iets mis: hij kon het grovere werk wel doen, maar schoot ook altijd de hoekjes vol met troep, waar hij vervolgens niet bij kon.

Inmiddels zijn er veel verschillende merken die robotstofzuigers maken en de meeste volgens hetzelfde principe. De Roborock S50 (versie 2 van de Xiaomi Mi) heeft ook veel overeenkomsten met de Roomba die ik eerder had. Een bumper voorop, sensoren om niet van de trap te mieteren, een draaiend vegertje, een grote rol tussen de wieltjes en drie knoppen bovenop. De vooruitgang zit hem in de lasersensor die de kamer kan 'inmeten' en dus minder lukraak te werk gaat dan de Roomba én deze stofzuiger kan ook dweilen. 

Minder in de hoekjes hangen
De laser-afstandssensor meet 1800 keer per seconde hoe ver obstakels van hem verwijderd zijn, en dat in 360 graden. Vervolgens gaat de robot eerst de randjes van de kamer langs om zijn werk af te maken door in een Z-patroon de overige vierkante meters te doen. Per saldo is hij korter bezig dan de Roomba en heeft hij minder de neiging in hoekjes te blijven hangen of juist stukken over te slaan. Bonus is dat je kunt zien hoe lang hij nog ongeveer bezig is, gezien de Roborock een voorspelbaar parcours aflegt. 

Achterop het apparaat zit een plat waterreservoir met daaronder een dweiltje dat tot ongeveer 45 minuten kan dweilen. Er gaat alleen water in, geen schoonmaakmiddel, dus verwacht er niet té veel van. Maar omdat er eerst gezogen wordt en daarna gedweild is het resultaat prima als je zelf wat minder vaak wilt dweilen. 

Redelijke zuigkracht
De S50 klom over drempels van maximaal 2 centimeter, wat behoorlijk indrukwekkend is. Hij blijft dan ook niet snel hangen op een lampenvoet of iets dergelijks. De 2000Pa-zuigkracht schijnt veel te zijn. In de praktijk komt het er op neer dat je je Lego echt heel goed op moet bergen. Zelfs een magneetje van een fietscomputer zoog de S50 probleemloos op. 

De Roborock praat tegen je als hij laadt, schoon gaat maken of klaar is. Ook keert hij automatisch terug naar zijn oplaadstation. 

Waar het echter mis gaat is met de app. Xiaomi heeft een smarthome-platform genaamd Mi, met een bijbehorende Mi Home-app. Daarmee zou je de stofzuiger toe moeten kunnen voegen aan je wifi-netwerk, om hem vervolgens je kamer op te laten meten en te bedienen. Zo kun je ervoor kiezen om in een open ruimte alleen de vierkante meters rond de eettafel te stofzuigen na de lunch. Ook kun je alleen een schema instellen via de app.

Steeds time-outs in de app
Het probleem is dat de app consequent een time-out geeft na het toevoegen, waardoor de robot niet te bedienen is via de app. Ik probeerde het met een iPhone, een Android-telefoon en wendde me vervolgens tot het internet. Daar kom je snel tot de conclusie dat support voor dit product niet zo gemakkelijk te verkrijgen is. Een productpagina is niet te vinden, een FAQ zeker niet, laat staan een specialist die je kan helpen. Een paar draadjes op fora lieten zien dat ik niet de enige was met dit probleem.

Ik werd aangeraden 'mainland China' als server te kiezen en dan zou het goed gaan. Na het verwijderen van de app en vervolgens mainland China te kiezen in plaats van Europa kreeg ik de stofzuiger wel aan de praat in de app, die nu half Engels en half Chinees is geworden.

Updaten van de stofzuiger ging ook pas na poging 4 daadwerkelijk van start. Gezien het een relatief goedkope robotstofzuiger is (€430,- op moment van schrijven), valt het gebrek aan service te vergeven. Maar als de app wel probleemloos zou werken, was de S50 écht een aanrader. 

Door: Rutger Middendorp voor Bright

Van Zuidas naar donuts: 'Ik wilde nooit ondernemer worden'

Vier jaar lang regelde Kim Hasebos (37) als managementassistent alles bij een private equitybedrijf. Van de agenda van partners, tot het kopen van kerstcadeaus. Nu doet ze iets heel anders: ze heeft haar eigen donutwinkel.

Hasebos had nooit het plan om ondernemer te worden. Te onbestendig, geen idee of je iedere maand weer genoeg inkomsten hebt, teveel bijkomende zaken zoals boekhouding en administratie, somt ze op. "Het is een onzeker bestaan en daar hou ik eigenlijk niet van." Haar vaste baan, inclusief vakantiedagen en goed salaris, beviel prima.

Toch is ondernemen precies wat Hasebos nu doet. Ze is de baas van haar eigen donutwinkel, Harewood Bakery, die anderhalf jaar geleden openging in Amsterdam.

Klanten kunnen in de zaak van 35 vierkante meter terecht voor zeven verschillende soorten donuts, van kaneel tot speculoos, van yoghurt en sesam tot een donut met lemoncurd. Iedere dag vers gebakken, zonder kunstmatige kleurstoffen of conserveringsmiddelen.

Cursus deeg rollen

Als kind hield Hasebos al van donuts. Ze was een echte zoetekauw en toen haar baan als management assistent ophield, bakte ze regelmatig allerlei cakes en taarten thuis. Daar maakte ze foto’s van voor op social media.

"Ik werd blij van bakken. In de tussentijd dacht ik na over wat ik echt wilde doen. Tot mijn vriend zei: waarom ga je geen patisseriecursus doen in het buitenland?"

Ze had er nooit over nagedacht, maar ze ging. Een week lang leerde Hasebos op een Engelse kookschool in Ashburton deeg rollen, croissants maken en ze kreeg er les in alle basisprincipes in de patisserie. "Het was een van de leukste dingen die ik ooit gedaan had." 

Donuts

Eenmaal terug besloot ze om een businessplan te gaan schrijven voor haar eigen bakkerij. Bij het UWV vroeg ze een onderzoeksperiode aan, waarin ze niet hoefde te solliciteren maar kon werken aan het opzetten van haar eigen bedrijf. 

"Doodeng, ik had nog nooit zoiets gedaan. Ik wist niet waar ik moest beginnen. Ik had financiering nodig, moest denken over marges en welke apparatuur ik voor de winkel nodig had."

Crowdfunding

Haar vriend hielp en langzaam kwamen ze tot het plan om niet een bakkerij te openen, maar een winkel die alleen is gericht op donuts. Bakkers waren er genoeg, maar donutswinkels nog amper. "Punt was wel dat ik nog nooit donuts had gebakken. Dat was behoorlijk spannend."

Ze maakte een aantal testversies, en gaf die mee aan vriendinnen naar hun werk. Ook verkocht ze een aantal van haar donuts op zaterdagen bij een deli. De reacties waren positief.

Het bedrijfsplan werd goedgekeurd. Via crowdfunding haalde Hasebos in een maand tijd 38.000 euro op. Ze vond een geschikte winkel in de populaire Amsterdamse wijk De Pijp. Donuts bleken hip, want binnen no-time kreeg ze publiciteit van magazine Elle Eten en dagblad Het Parool.

"Dat hielp ontzettend. Ik heb zelf nooit echt aan promotie gedaan. Toen ik de eerste donuts verkocht aan klanten was ik ontzettend trots."

Dunkin' Donuts

Wat ook hielp is dat Harewood Bakery er sinds maart vorig jaar een nieuwe concurrent bij kreeg. De Amerikaanse donutgigant Dunkin’ Donuts opent meerdere vestigingen in ons land. Harewood Bakery was toen een half jaar open.

"Er kwam plotseling veel aandacht voor donuts. Dat was voor ons alleen maar gunstig, zeker omdat we het met dagverse donuts heel anders doen dan Dunkin’ Donuts."

Er komen ook veel expats naar de winkel. Canadezen en Amerikanen die de traditionele donuts missen. Maar ook mensen uit Polen, Spanje en Italië, die van een zoet ontbijt houden. Toeristen weten de winkel ook te vinden, net als een schare vaste Nederlandse klanten.


Eén van de feestdonuts van Harewood Bakery (Foto: eigen beeld)


70 uur per week

Nu, anderhalf jaar later, doet Hasebos nog altijd alles zelf. Ze staat in de keuken om de donuts te maken, ze opent de winkel, verkoopt donuts, maakt schoon en sluit af. Ook al loopt de winkel goed en kan ze er inmiddels goed financieel van rondkomen, het leven als ondernemer blijft zwaar.

"Het eerste halfjaar werkte ik zo’n 70 uur per week. Dat is nu wel iets minder geworden. Maar als je ondernemer bent kan je niet op je lauweren rusten. Je moet blijven vernieuwen."

En dus is Hasebos al druk bezig om na te denken over de toekomst. Ze werkt aan een heuse vegan donut, die in smaak niet onder moet doen voor de traditionele donut. En er wordt gedacht over een tweede winkel.

"Over een paar jaar hoop ik dat ik niet meer dagelijks donuts hoef te maken, maar kan nadenken over het merk, de winkels, de strategie. Ondernemen is zwaar, maar ik zou niet anders willen."

Door: Carien ten Have