Weekend magazine cover
  • In dit nummer Path 400 Created with Sketch.

  • ING Special Path 400 Created with Sketch.

  • Menu Path 400 Created with Sketch.

Oval 3 + Path 400

Nieuwe technologieën veranderen de wereld

De Nederlandse economie groeit flink, zo blijkt uit recente cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek. Er wordt meer ingevoerd, geïnvesteerd en geconsumeerd. Technologische ontwikkelingen geven ondernemers de kans hun groei te versnellen.

Het economisch bureau van ING heeft samen met het Nederlandse bedrijfsleven zeven technologieën op een rij gezet die voor 2025 zorgen voor grote veranderingen in de Nederlandse economie.

Innovatie
Internet of things, big data en computing power hebben waarschijnlijk de grootste impact op innovatie en sectoren. Gebruik van nieuwe materialen, alternatieve energie, robotica en 3D-printen worden in het rapport (pdf) als andere veelbelovende technologieën genoemd.

De grootste kracht schuilt in de combinaties van verschillende technologieën. Deze technologieën leveren betere of nieuwe processen en producten op, waardoor de markt voor veel branches verandert.

Big data
Big data zijn grote hoeveelheden gegevens, die kennis opleveren van de klant of het product. “Het verzamelen van grote hoeveelheden data wordt steeds meer gemeengoed bij bedrijven”, zegt Max Erich, econoom bij ING.

“De volgende fase is nuttige toepassingen vinden en de organisatie aanpassen. Het werkt alleen als je een flexibele organisatie hebt die daar snel op kan reageren.”

"Het is steeds normaler dat producten connected zijn"

Internet of things
Internet of things houdt in dat apparaten verbonden zijn met internet, waardoor op afstand instructies verstuurd en ontvangen kunnen worden.

“Het is steeds normaler voor producten om connected te zijn”, aldus Erich. “Ook hier geldt dat veel mogelijk is, maar dat organisaties nog beter moeten leren om hier op de juiste manier gebruik van te maken.”

Automotive
Computing power betekent dat chips steeds kleiner en krachtiger worden, waardoor apparaten intelligenter worden. Erich: “De automotive sector is een mooi voorbeeld van een sector waarin alle genoemde technologieën een rol spelen.”

“Computing power, internet of things, big data en robotica dragen allemaal bij aan de ontwikkeling van zelfrijdende auto’s. Systemen zullen steeds beter worden en op termijn ook meer betaalbaar.”

"3D printing kan ook in de productie van auto's een rol gaan spelen"

3D printing
“3D printing wordt al gebruikt bij het ontwikkelen van prototypes, maar kan ook in productie en wellicht in reparatie van auto’s een rol gaan spelen.”

Erich verwacht dat alternatieve energie en nieuwe materialen zullen zorgen voor een doorbraak van elektrische auto’s. “Op die wijze gaan we van traditionele auto’s naar schone, elektrisch aangedreven en zelfrijdende auto’s, waarbij ook car sharing een veel grotere rol gaat spelen.”

“De omwenteling zal in 2025 waarschijnlijk nog niet volledig zijn, maar we zullen dan al wel een eind op weg zijn. Technologie zet de sector het komende decennium flink op z’n kop.”​

Een hotel stapelen als legoblokjes

Zestien verdiepingen hoog: zo ver gaat het tot nu toe met modulair bouwen in Nederland. De zestiende verdieping werd laatst geplaatst op een studentenwoningencomplex in Amsterdam. Maar modulaire bouwbedrijven werken al toe naar de twintig verdiepingen. En hoger.

Bij Ursem Modulaire Bouw in het West-Friese Wognum schuiven wekelijks twintig complete hotelkamers de fabriekshal uit. Het bedrijf is druk met de levering van kamers voor het Amsterdamse Jakartahotel.

Het overgrote deel van de kamers van dit hotel aan de Javakade wordt in Wognum op hun plek gezet, per vrachtauto naar Amsterdam gereden en met een hijskraan op het gebouw gezet.

"De hotelkamers worden per vrachtwagen naar Amsterdam gereden"

Louter voordelen

Claus Ursem van het gelijknamige bouwbedrijf ziet louter voordelen in modulaire bouw: "Het is sneller, het bouwproces kan beter worden gecontroleerd, het is goedkoper en bouwvakkers staan het hele jaar door lekker droog. Maar een van de belangrijkste voordelen is dat het bouwproces veel eenvoudiger wordt waardoor minder goed geschoolde mensen de complexen kunnen bouwen."

"Het proces is gestandaardiseerd. Je moet een kunstje leren. Wij hebben een aantal goede vaklui nodig. Maar daarnaast kunnen we iedereen het werk hier snel aanleren. Dat is prettig want goede vaklui zijn schaars in de bouw. Veel bouwvakkers zijn in de crisis ander werk gaan doen en keren nu niet meer terug", zegt hij. 

Ploegendiensten

Om aan de groeiende vraag te voldoen gaat Ursem ploegendiensten introduceren. "We werken nu acht uur per dag. Dat gaan er twaalf worden en later zestien. We hebben meer vast personeel nodig. En meer flexibel personeel."

Minder aanbod van personeel dus, maar meer vraag. Ursem staat daarom erg open voor nieuwe bouwconcepten, waardoor vakpersoneel minder nodig is. "Goede tegelzetters zijn schaars. Dus gaan we met andere materialen werken. Platen met tegelprints zien we wel zitten. Die zijn een stuk eenvoudiger te plaatsen dan de vele tegeltjes."

Modulair voor vijftig jaar

"Modulaire bouw groeit"

Modulair bouwen is volgens Ursem nu goed voor 5 tot 10 procent van de Nederlandse bouwmarkt. "Dat gaat groeien. Op termijn zou het goed kunnen dat meer dan 50 procent wordt. En vroeger werd modulaire bouw als iets gezien voor tijdelijke producten. Nu bouwen wij net als elders in de bouw voor minimaal vijftig jaar."

Het bouwen met de kant en klare blokken is nu vooral populair bij hotels en studentencomplexen: eenvoudige rechttoe rechtaan concepten. Bij Ursem worden nu ook vakantiehuisjes gemaakt. "En het gaat steeds verder", zegt Ursem. "Straks bouwen we ook reguliere woningen. En over een aantal jaar gaan ook meer dan twintig verdiepingen hoog bouwen."

Fabrikant groeit door nieuw verdienmodel

Fabrikanten kunnen groeien door over te stappen naar nieuwe verdienmodellen. Van het produceren en verkopen van producten naar het verlenen van service. Zoals Philips die licht als een dienst aanbiedt.

Het economisch bureau van ING verwacht dat in 2020 de inkomsten van de maakindustrie meer uit diensten komen dan uit productie. Dat betekent dat veel fabrikanten een omslag maken.

In het rapport (pdf) van het economisch bureau van ING worden drie nieuwe businessmodellen benoemd: het onderhoudsmodel, het servicemodel en het circulaire model.

Service
In het onderhoudsmodel zorgt de fabrikant ook voor de installatie en het onderhoud. In het servicemodel neemt de fabrikant het risico over van de klant. Het product blijft eigendom van de fabrikant. De klant betaalt enkel voor het gebruik.

"Het circulaire model is het einddoel"

Elk model gaat een stapje verder. Het circulaire model is het einddoel. De fabrikant blijft verantwoordelijk voor het product gedurende de hele levensduur, maar zet daarbij in op het hergebruik van producten of onderdelen.

Philips
Philips heeft zowel in de medische tak als in de verlichting stappen gezet. Zo kunnen klanten betalen voor de hoeveelheid scans of de hoeveelheid licht die zij afnemen in plaats van de benodigde apparatuur te kopen.

In feite is dat het servicemodel, maar Philips zet actief in op het gebied van circulariteit. Philips heeft verlichting als dienst geleverd bij Schiphol. Door slim ontwerp kunnen elementen opnieuw gebruikt of gerecycled worden.

Stapsgewijs
Het is belangrijk om de transitie van het ene model naar het andere model stapsgewijs te doen. “Het is veel te complex om in één keer over te gaan”, zegt Jurjen Witteveen, econoom bij ING. “Het is een proces dat jaren in beslag neemt.”

Door over te stappen naar het servicemodel levert een fabrikant meer toegevoegde waarde aan zijn product. “Het verdienmodel verandert, maar het is op termijn beter. Je bindt klanten en je hebt een gelijkmatige inkomstenbron.”

Auto
Het veranderende verdienmodel geeft de eerste jaren een uitdaging op het gebied van financiering. “De fabrikant krijgt niet in één keer een hoop geld, maar elke maand of elk jaar een beetje. Het duurt langer, voordat je winst maakt.”

"Het duurt langer voor je winst maakt"

Witteveen: "We zien vooral kapitaalkrachtige partijen de omslag maken, bijvoorbeeld in de automotive sector. Private lease is in feite het servicemodel."

Overstap
Toch kunnen ook kleinere bedrijven de overstap maken. “Zij kunnen ervoor kiezen het servicemodel voor een deel van hun producten in te voeren of voor een deel van hun klanten.”

Volgens Witteveen werken al veel bedrijven met het onderhoudsmodel, maar nog niet met het servicemodel. “Het onderhoudsmodel is een mooie basis om de overstap te maken. Door onderhoud bouw je een relatie met je klant op. Ga in gesprek met deze klant met de vraag hoe je hem of haar meer kan ontzorgen. Zo kan je samen met je klant iets opbouwen.”

Zo betaal je als ondernemer minder belasting

Als zzp'er of mkb'er wil je natuurlijk je bedrijf laten groeien. Maar groei kost geld, want investeren is niet gratis. Gelukkig kent de fiscus verschillende aftrekposten die je een duw in de rug geven.



We zetten de belangrijkste aftrekposten op een rijtje:

  • MKB-vrijstelling: iedere ondernemer mag 14 procent van zijn winst aftrekken, waardoor de belastbare winst omlaag gaat.
     
  • Zelfstandigenaftrek: als je in één jaar meer dan 1225 uur voor je bedrijf hebt gewerkt, mag je 7280 euro aftrekken van je belastbare winst.
     
  • Startersaftrek: starters mogen in de eerste drie jaar dat hun bedrijf bestaat 2123 euro extra aftrekken, bovenop de zelfstandigenaftrek. De precieze regels vind je hier.
     
  • Kleinschaligheidsinvesteringsaftrek: je mag 28% van de investeringen in je bedrijf aftrekken.
     
  • WBSO: hou je je bezig met onderzoek of ontwikkeling, dan wordt dat fiscaal beloond. De voordelen voor mkb'ers en zzp'ers verschillen wel.
     
  • Energie- en milieu-investeringsaftrek: wie investeert in duurzaamheid mag extra aftrekken.

Kost de overheid miljarden

Regelingen als de zelfstandigenaftrek, de startersaftrek en de mkb-winstvrijstelling kosten de overheid jaarlijks miljarden. Uit een onderzoek van het wetenschappelijke instituut SEO Economisch Onderzoek, dat vorige maand werd gepubliceerd, blijkt dat ondernemers er in 2015 voor ruim 3,5 miljard euro gebruik van maakten.

De Staat loopt dus veel belastinginkomsten mis, maar doet dat met een goede reden. De regelingen moeten leiden tot een 'entrepreneurial economy', zoals de SEO het noemt. Dat moet leiden tot een hogere economische groei en meer werkgelegenheid. Meer winst en meer investeringen moeten daartoe leiden. Maar gebeurt dat ook?

Maar groeien we ook?

Nee, zeggen de onderzoekers. Hoewel er in Nederland relatief veel ondernemers zijn, is de doorgroei van bijvoorbeeld zzp'er naar zmp'er - een zelfstandige met personeel - gering. Het ging in de periode tussen 2007 en 2014 om jaarlijks 2 á 3 procent van alle zzp'ers. En het aantal ondernemers dat jaarlijks doorgroeit naar een BV of NV is met 0,7 procent nog kleiner.

Toch zien de onderzoekers dat de kleinschaligheidsinvesteringsaftrek en de startersaftrek ervoor zorgen dat zelfstandigen vaker personeel aannemen.

Data helpt hotelketen groeien

Hoe groei je als nieuwkomer in de hotellerie? Niet alleen door onderscheidend te zijn, bijvoorbeeld door het gebruik van data.

Data stelt hotels in staat om een nieuwe dimensie aan gastvrijheid te geven, stelt het economisch bureau van ING in een rapport (pdf). "Door data kunnen medewerkers meer inzicht krijgen in de wensen van de klant en daarop inspelen. Bovendien kan data de vraag naar kamers voorspellen. Belangrijke informatie voor een optimale exploitatie van hotels”, aldus Jan van der Doelen, sectormanager bij ING.

"Ik ben geïnspireerd door low-cost airlines"

Rino Soeters, directeur van LBG, verzamelt en analyseert zoveel mogelijk data van zijn zeven hotels. “Ik ben geïnspireerd door low-cost airlines. Op basis van historische data zien we bij evenementen een percentage boekingen dat niet komt opdagen. Als dat percentage consistent is, overboeken wij drie tot vijf kamers.”

Korting
“Daarnaast kijken wij of het aanbieden van aanvullende diensten de verblijfsduur verlengt. Of het geven van korting en een gratis upgrade gasten beweegt de volgende keer direct bij ons te boeken. Dan hoef ik over de herhaalnachten geen commissie aan Booking.com of Expedia te betalen.”

Ook offline verzamelt Soeters data. “Ik laat mijn huishoudsters plastic zakken verzamelen die door gasten worden achtergelaten op de hotelkamers. Zijn dat er veertig van Zara en twee van H&M, dan benader ik Zara voor een joint promotion. Bovendien weet ik hierdoor dat ik mijn personeel in Zara moet kleden.”

Kansen
“In onze branche liggen enorme kansen. We hebben het één na oudste beroep ter wereld, maar eigenlijk zijn we niet veel opgeschoten sinds de Romeinse tijd. We bieden nog steeds een warm bed en een bord met eten. We moeten in onze branche sneller evolueren”, aldus Soeters.

"We hebben het op één na oudste beroep ter wereld"

“We moeten gasten helpen bij het plannen van zijn verblijf, zodat hij niet in de rij hoeft te staan voor een avondje uit. Of dat hij teleurgesteld is als het restaurant vol blijkt te zijn. Een tevreden klant vertelt anderen en zo creëer ik ambassadeurs.”

Prijs
“Eigenlijk doen we onze gasten structureel tekort”, zegt Soeters. “Immers als je ver vooruit boekt, betaal je de hoofdprijs. Kamers die op het laatste moment weggaan, zijn vaak afgeprijsd. Zo beloon je de twijfelaars, maar benadeel je trouwe gasten.”

“Luchtvaartmaatschappijen doen dat omgekeerd. Als je ver vooruit boekt, betaal je minder voor je stoel. Dat model heb ik in mijn hotel in Amsterdam ingevoerd en ga ik ook implementeren in de andere hotels. Binnen nu en tien jaar zijn er geen vaste prijzen meer in de hotellerie.”

Nooit te klein voor de beurs: mkb'ers wagen het erop

Hoe financier je groei? Die vraag houdt veel ondernemers bezig. Als de bank niet wil helpen en de eigen middelen zijn niet toereikend, dan kan een gang naar mkb-beurs NPEX uitkomst bieden. Zeker als je verschillende manieren van financiering stapelt.

Dit jaar hebben tot nu toe zes bedrijven werkkapitaal opgehaald door obligaties uit te geven via NPEX. Dat is een alternatieve beurs die speciaal is opgericht om het midden- en kleinbedrijf aan groeigeld te helpen.

2,5 miljoen euro in 4 dagen

Wasstraat BOB Autowas is het nieuwste bedrijf aan NPEX, de inschrijving loopt nog. "Eigenlijk kwam ik bij toeval in contact met NPEX toen ik een lezing bezocht. Ik was meteen enthousiast", zegt Mark de Graaf, oprichter van BOB Autowas.

De Vegetarische Slager waagde de sprong in 2015 en die pakte goed uit volgens woordvoerder Niko Koffeman. "Het heeft precies gedaan wat we wilden en meer dan dat. We wilden 1 miljoen ophalen en het werd 2,5 miljoen in drie weken tijd. We zijn er heel blij mee." Gasproducent Hygear had zelfs maar 4 dagen nodig om 2,5 miljoen euro op te halen.

"We haalden 2,5 miljoen op in drie weken"

Maar het gaat niet altijd zo makkelijk. Voor The Society Shop ging het veel moeizamer. Dat bedrijf wilde geld ophalen op het moment dat V&D net omviel. Alan van Griethuysen, directeur van NPEX: "Dat was een slechte timing, maar uiteindelijk is het gelukt."

'Crowdfunding is veel duurder'

Het valt niet mee voor mkb’ers om een lening te krijgen. Sinds de crisis zijn banken veel strenger geworden. De Graaf van BOB Autowas: "Wij willen nieuwe vestigingen openen, maar de eigen middelen zijn op en bij de bank kunnen we niet voldoende lenen. Ik heb een investeringsmaatschappij overwogen, maar die willen een controlerend belang in het bedrijf en dat wil ik zo lang mogelijk uitstellen."

Dus zoeken mkbers naar alternatieven. En die zijn er: "De financieringsmarkt is veel diverser geworden", constateert Rob Wolthuis van VNO-NCW & MKB-Nederland. Zo heb je allerlei crowdfund-platforms. Die zijn vooral interessant voor wie een paar ton wil ophalen, maar veel mkb'ers zijn op zoek naar een paar miljoen. "En onze indruk is dat crowdfunding veel duurder is," voegt Koffeman van De Vegetarische Slager daaraan toe.

De meeste financiering komt nog steeds van banken

"Er zijn particuliere beurzen voor kleine bedrijven"

Voor wie de gang naar de klassieke beurs nog een stap te ver is, zijn er sinds een paar jaar particuliere beurzen voor kleine bedrijven. Naast Npex bestaat ook Nx'change. Fastned is daar vooralsnog de enige notering.

De NPEX is met 25 noteringen een stuk groter. In totaal is er 30 miljoen euro opgehaald. "Steeds meer ondernemers weten ons te vinden", zegt Griethuysen. "Dit jaar willen we 20 noteringen erbij hebben."

Juist de schaal van NPEX is interessant, volgens Wolthuis van MKB-Nederland. "Ik hoop en verwacht dat NPEX blijft bestaan." Maar Wolthuis benadrukt dat banken nog steeds veruit de grootste financiers zijn. In totaal hebben Nederlandse banken 125 miljard euro aan zakelijke financiering aan het mkb verstrekt. Alle nieuwe aanbieders bij elkaar zijn goed voor 1 miljard.

Na 6 jaar moet je terugbetalen

Veel ondernemers stapelen financiering. De Vegetarische Slager bijvoorbeeld had 10 miljoen nodig. Een deel leenden ze van de bank, een deel kwam uit eigen middelen en de rest hebben ze gefinancierd met de uitgifte van obligaties op de NPEX-beurs. "Omdat we 2,5 miljoen hadden opgehaald bij particuliere beleggers, rekende de bank een gunstiger rentetarief."

De looptijd bij NPEX is doorgaans vijf of zes jaar. Daarna moet de er worden terugbetaald en de vraag is of al die ondernemers dat kunnen. Koffeman voorziet geen problemen. "Dat gaat zeker lukken. Je weet tenslotte precies hoeveel je moet terugbetalen en wanneer."

Robots geven architecten de macht

Nieuwe technologieën zorgen voor innovatie uit de bouw. Dankzij robots hebben de architecten van Studio RAP het heft in eigen handen genomen. “Wij willen vernieuwende architectuur maken”, zegt medeoprichter Wessel van Beerendonk.

Het economisch bureau van ING ziet dat de implementatie van technologie in de bouwwereld achterblijft. De arbeidsproductiviteit is nauwelijks gestegen, waardoor de sector relatief steeds duurder wordt. Standaardisering is niet de oplossing, nieuwe technologieën als robotica en 3D printen wel.

Studio RAP bestaat uit zes mensen en vier robotarmen. “Traditioneel zitten er veel partijen tussen het ontwerp en de realisatie, waarbij iedereen altijd iets aan het ontwerp wil aanpassen”, zegt Van Beerendonk.

"Wij willen geen water bij de wijn doen"

Daar zaten de drie oprichters niet op te wachten. Van Beerendonk: “Wij willen gave architectuur maken zonder water bij de wijn te doen. We hebben daardoor het vak opnieuw moeten uitvinden.”

Robots
De architecten maken ontwerpen voor gebouwen en interieurs. Met behulp van zelfontwikkelde software worden deze 3d-ontwerpen vertaald naar robotinstructies. De robotarmen fabriceren het product.

“De winst daarvan is dat je vernieuwende architectuur kan maken. Robots kunnen net zo makkelijk honderd identieke als honderd unieke onderdelen maken. Dat betekent dat je voor elke vraag een op maat gemaakte oplossing kan bedenken met een ongekende vormvrijheid.”

3D beton printen
De robotarmen kunnen verschillende materialen bewerken door ze te voorzien van ander gereedschap. “We kunnen 3D beton printen door de robot te voorzien van een betonprintkop”, vertelt van Beerendonk.

“Door laagsgewijs beton op te bouwen maak je unieke vormen. Nu printen we in samenwerking met Bruil een halte van beton voor de watertaxi van Rotterdam.”

Een ander project is een interieur dat door robots gefabriceerd en in elkaar gezet wordt. Het ontwerp bestaat uit 70.000 unieke houten onderdelen. Het materiaal is afkomstig van het afval van een draagconstructie.

Groei
Studio RAP wil graag groeien. “We werken aan relatief kleine projecten, maar we willen bepalende gebouwen voor de stad ontwerpen en realiseren.”

"We willen bepalende gebouwen voor de stad ontwerpen"

“De techniek is opschaalbaar, maar als jonge ondernemer is je grootste probleem credibility. Op dit moment bewijzen wij onze vernieuwende aanpak in kleinere projecten, waarmee we ons portfolio opbouwen om daarna de grotere opdrachten te kunnen realiseren.”

Bouw
Naast 3D printen en robotica beschrijven de economen van ING in hun rapport (pdf) ook kansen voor de bouwsector in computing power, big data en internet of things. Traditionele bouwtekeningen kunnen gedigitaliseerd worden, waardoor fouten sneller opgespoord kunnen worden.

Van Beerendonk noemt de bouw een ‘oubollige vastgeroeste sector’: “Ik mag hopen dat we over twintig jaar een duurzame sector zijn zonder faalkosten met gezondere en betere gebouwen.”​

Avantium gaat hernieuwbaar plastic groot maken

Niet alleen andere energiebronnen, maar ook duurzame materialen zijn van belang in de overgang naar een meer duurzame maatschappij. “We moeten stoppen koolstof onder de grond vandaan te halen”, zegt Frank Roerink, CFO van Avantium.

Volgens een rapport (pdf) van het economisch bureau van ING is de ontwikkeling van nieuwe materialen een van de zeven technologieën die onze economie gaan veranderen. Avantium heeft een nieuwe generatie plastic ontwikkeld, gemaakt van suiker.

Avantium begon, als spin-off van Shell, in 2000 met het verbeteren van chemische processen. In 2006 startte het bedrijf met een eigen project: het ontwikkelen van chemische bouwstenen uit biomassa. “We wilden niet concurreren met de bestaande business, maar het voortouw nemen in duurzame chemie”, aldus Roerink.

“In plaats van koolstof onder de grond weg te halen, gebruiken we koolstof boven de grond. Onder de grond raakt koolstof op, terwijl koolstof boven de grond oneindig beschikbaar is.”

PEF
Het project resulteerde in PEF, plastic gemaakt van suiker. Avantium ging partnerships aan met onder andere Coca-Cola, Danone en Alpla om te kijken of het materiaal geschikt was als verpakkingsmateriaal van dranken en voedsel. Het antwoord is ja.

"PEF: plastic gemaakt van suiker"

Roerink: “Een PEF-fles ziet er hetzelfde uit als een PET-fles, maar is veel sterker. Het houdt 5 keer veel beter het koolzuur in de fles en 10 keer beter zuurstof erbuiten. Het is bovendien veilig, recyclebaar en te gebruiken in hun eigen fabrieken.”

Beursgang
Omdat Avantium zich focust op het ontwikkelen van technologie, is het bedrijf een joint venture aangegaan met chemieconcern BASF. Samen gaan ze een fabriek in de haven van Antwerpen bouwen waar PEF grootschalig wordt uitgerold.

De benodigde kosten werden gefinancierd met een beursgang. Ook ING, investeerder sinds 2008, deed mee. Van de 109 miljoen euro die de beursgang in maart 2017 opleverde, is circa 75 miljoen gereserveerd voor de nieuwe fabriek. Het overige geld is bedoeld voor toekomstige projecten.

Suiker
Zo worden PEF-flessen nu nog gemaakt van “eerste generatie suiker”: suiker afkomstig van maïs, tarwe, suikerriet en suikerbiet. “Samen met AkzoNobel, Chemport Europe, RWE en Staatsbosbeheer gaan we onderzoeken of het economisch haalbaar is een commerciële fabriek te bouwen die suiker uit houtsnippers haalt. Dat kan worden gebruikt voor onze flessen, maar is ook interessant voor andere bedrijven.”

Daarnaast wil Avantium over een jaar een nieuwe chemische proces opschalen: de productie van ethyleenglycol (MEG) uit biomassa in plaats van fossiele brandstoffen. MEG wordt bijvoorbeeld gebruikt als antivries in ruitenwissersvloeistof, maar is ook een veel gebruikte grondstof in de plasticindustrie.

"Hernieuwbare chemie is onontgonnen terrein"

Toekomst
“Hernieuwbare chemie is nog onontgonnen terrein”, aldus Roerink. “Ik geloof dat de ontwikkeling niet komt van de bestaande spelers, maar van nieuwe innovatieve bedrijven als Avantium.”

“Ik ben af en toe jaloers op de farmaceutische industrie, waar innovatie vanuit biotechbedrijven wordt uitgerold door grote farmaceutische huizen. Het is een mooi businessmodel dat ik in de chemische industrie niet zie, maar waarvan ik hoop dat het wel die kant opgaat.”