Van onze partner Roche

Wat is goede zorg eigenlijk?

19 december 2019 09:11

Beeld © iStock

Wat is goede zorg? Met deze vraag houdt Paul van der Nat zich dagelijks bezig. Als programmamanager en senior onderzoeker in het St. Antonius Ziekenhuis in Nieuwegein, werkt hij aan de implementatie van value-based health care. Doel van deze methode: het maximaliseren van de waarde van zorg voor de patiënt en het reduceren van de zorgkosten.

Beeld © St Antonius Ziekenhuis

Wat houdt value-based health care precies in?

Van der Nat: “De formele definitie is het organiseren van de zorg rondom waarde voor patiënten. Onder waarde verstaan we de behandelresultaten, die we afzetten tegen de kosten die er voor nodig zijn om die resultaten te realiseren. Value-based health care (VBHC, of waardegedreven zorg) klinkt helaas een beetje als een holle managementterm. Als artsen of verpleegkundigen alleen de term horen, spreekt hen dit meestal totaal niet aan. Maar als je vertelt wat VBHC inhoudt, en men vervolgens ervaart dat dit helpt om de zorg te verbeteren, worden zorgprofessionals vrijwel altijd enthousiast.

VBHC gaat over de kern van de zorg: hoe organiseren we die optimaal rondom patiënten? Aan de hand van deze methode vragen professionals zich voortdurend af hoe goed de zorg is die zij persoonlijk of als team leveren en wat voor patiënten nou écht belangrijk is. Dit maken we inzichtelijk door regelmatig te meten, waarna we vervolgens heel gericht verbeteringen inzetten.”

Waarom is VBHC vernieuwend?

“Met VBHC komt de verantwoordelijkheid voor en regie op kwaliteit van zorg weer veel dichter bij zorgprofessionals zelf te liggen. Voorheen werd de kwaliteit van zorg voornamelijk beoordeeld aan de hand van procesindicatoren. Simpel gezegd: uit wetenschappelijk onderzoek komen inzichten over hoe je goede zorg levert, die vertaal je naar richtlijnen en dan meet je - op verzoek van inspectie en zorgverzekeraars - in hoeverre zorgprofessionals zich aan die richtlijnen houden. Krijgen patiënten op moment x een dosis y van medicijn z? Als het niet klopte, kreeg je het vanzelf te horen. Kwaliteitsmanagement betekende vooral externe controle, met bovendien een tijdrovende registratielast voor zorgprofessionals.

VBHC kijkt echter, naast procesindicatoren en kosten, ook heel bewust naar behandelresultaten: wat is de kwaliteit van leven van patiënten na een hartoperatie, hoe groot is de kans op een complicatie, kan iemand weer tennissen na een operatie aan zijn of haar schouder? We vergelijken onze resultaten een paar keer per jaar met de resultaten van zes andere topklinische ziekenhuizen binnen de Santeon-groep waar wij als St. Antonius deel van uitmaken, en in sommige gevallen ook met internationale klinieken. Zorgprofessionals uit deze ziekenhuizen bespreken de resultaten met elkaar, met als doel om van elkaar te leren.

Intrinsieke motivatie

Om te beschikken over deze data, is de registratielast niet zozeer afgenomen. Maar het maakt voor de motivatie van zorgprofessionals een groot verschil of ze de informatie alleen aanleveren aan externe partijen, of werken met data waar ze vervolgens allerlei waardevolle inzichten voor verbetering uit kunnen halen. VBHC raakt aan de intrinsieke motivatie van professionals om de beste zorg te willen leveren.”

Welke verbeteracties zijn al voortgekomen uit VBHC?

“Dat zijn er legio. Zo hebben we voor de zeldzame longaandoening pulmonale sarcoïdose de uitkomstindicatoren van internationale expertisecentra vergeleken. Hoewel de behandelingen heel verschillend zijn, zagen we overal ongeveer hetzelfde effect op de longfunctie van patiënten. Daarom hebben wij ons protocol voor prednisongebruik aangepast, omdat prednison zorgt voor een vervelende toename in lichaamsgewicht. Nu geven we minder prednison, terwijl we tegelijkertijd de longfunctie monitoren.

Ook zijn we bezig met het inbouwen van zorgpaden in het elektronisch patiëntendossier, waarmee we kortcyclisch inzicht krijgen in data. Zo weten we bijvoorbeeld wat deze week de ligduur is van patiënten, zodat we daar direct op kunnen bijsturen. Die real time-scores zijn een mooie aanvulling op de langere termijn-inzichten die we een aantal keer per jaar ophalen.

VBHC maakt het ook mogelijk om patiënten beter te informeren over de uitkomsten die je mag verwachten van een behandeling in ons ziekenhuis. Voor een aantal aandoeningen laten we de uitkomsten van behandeling inmiddels zien op onze website. En in toenemende mate ondersteunen we het gesprek tussen patiënt en arts over hun behandelopties, met inzichtelijke data over wat die behandelkeuzes betekenen voor bijvoorbeeld kwaliteit van leven.

We zijn goed op weg, maar we hebben nog heel veel te doen. Een belangrijke volgende stap waar we nu mee bezig zijn, is de VBHC-manier van werken structureel inbedden in de organisatiestructuur en het besturingsmodel van het ziekenhuis.”

Wat is er nodig om waardegedreven te werken in de zorg?

“De implementatie van waardegedreven zorg is vooral een enorme cultuurverandering, die niet van de een op de andere dag bereikt wordt. De kern van VBHC is het reflecteren op de eigen kwaliteit van zorg en je hier gezamenlijk, als multidisciplinair team rondom de patiënt, verantwoordelijk voor voelen. Om dit te bereiken, moeten de huidige silo’s van afdelingen en specialismen doorbroken worden.

Praktische uitdagingen

Bovendien lopen we nog tegen een aantal praktische uitdagingen aan. Waardegedreven werken houdt niet op bij de muren van het ziekenhuis. Om samen met ketenpartners als verpleeghuizen en huisartsen te kunnen optrekken, is een goede infrastructuur voor het delen van data essentieel. Onder andere de huidige privacywetgeving maakt die deling en het koppelen van bronnen nog erg lastig. Wij werken op dit moment met computer scientists nauw samen aan slimme oplossingen om binnen de bestaande wetgeving toch informatie uit te kunnen wisselen.

De ontwikkelingen op dit gebied gaan helaas nog niet heel snel. Maar als we dit voor elkaar krijgen, kunnen we niet alleen de zorg in het St. Antonius Ziekenhuis, maar ook de landelijke gezondheidszorg structureel verbeteren.”

tekst: Ronne Theunis

Dit artikel is tot stand gekomen in samenwerking met Roche en valt niet onder de verantwoordelijkheid van de redactie van RTL Z.