Robeco

Grafiek van de Dag: het verlies van de middenklasse

28 augustus 2014 11:24

Grafiek van de Dag: het verlies van de middenklasse

Nog even los van het feit dat de werkloosheid in de VS en in Europa nog steeds (ver) boven de niveaus van 2007 staan, is er ook binnen de arbeidsmarkt sprake van een zorgwekkende trend… Lukas Daalder bespreekt de Grafiek van de Dag.

http://www.kansascityfed.org/publicat/sympos/2014/093014.pdf

Of althans, dat is de conclusie die je kunt trekken als je bovenstaande grafiek bekijkt. Wat laat die zien? Niet de ontwikkeling van de werkloosheid zelf, maar de ontwikkeling binnen de arbeidsmarkt. De arbeidsmarkt is hierbij in drie groepen verdeeld, afhankelijk van de hoogte van het salaris. De lichtblauwe kolom kijkt naar de laagbetaalde banen, de oranje kolom naar de middenmoters en de donkere kolom naar de best betaalde banen. De kolommen laten vervolgens zien hoeveel de werkgelegenheid in diverse Europese landen in elk segment veranderd is over de periode 1993-2010.

Alles is hier weergegeven als relatief percentage van de totale arbeidsmarkt, zodat de kolommen precies optellen tot nul. Het zegt dus niets over de totale werkgelegenheid: als je de grafiek absoluut had weergegeven, dan zouden alle kolommen een stuk lager zijn uitgekomen.

Wat blijkt? Ten opzichte van 1993 is vooral het relatieve aandeel van het middensegment sterk onder druk gekomen. Deze trend is breed gedragen: alle Europese landen hebben er last van, maar ook in de VS is de trend onmiskenbaar zichtbaar, zoals de tweede grafiek laat zien. Hier zie je het verloop van de werkgelegenheid in de VS, gerangschikt naar oplopend salaris. Hier gaat het nu wel om een absolute ontwikkeling, waarbij je duidelijk ziet dat er sinds 1979 per saldo bijna geen banengroei in de middenmoot heeft plaatsgevonden.

Nou zal de optimist constateren dat hoewel de middenmoot in relatieve zin wegvalt, de groei van de goedbetaalde banen in de meeste Europese landen toch duidelijk boven die van de laagbetaalde banen ligt. Anders gezegd, in relatieve termen er schuiven er meer middenmoters naar rechts op, dan naar links. Per saldo gaat het dus de goede kant op, toch?

Er zijn een paar punten die je hierbij kan opmerken. De eerste is dat het hier om relatieve getallen gaat en niet absolute. Een administrateur die ontslagen is en geen baan kan vinden, schuift helemaal nergens naar toe: hij valt gewoon uit de grafiek. Dat daardoor het goedbetaalde blokje in relatieve termen omhoog is gegaan, betekent niet dat het beter gaat met de economie als geheel. Beter zou zijn om naar de absolute getallen te kijken, zoals in de tweede grafiek gebeurt. Daar zie je dat er weliswaar banengroei in het goedbetaalde segment heeft plaatsgevonden, maar dat die de laatste 15 jaar is achtergebleven bij die in het slechtst betaalde segment. Bovendien moet je hierbij wel bedenken dat de werkloosheid (6,1%) in de VS heel wat gunstiger is dan die van de Eurozone (11,5%).

Daarnaast laat deze grafiek duidelijk zien dat er sprake is van een polarisatie van de arbeidsmarkt: of je zit aan de goede kant, of je zit aan de slechts kant. Ongelijkheid neemt toe, met het risico dat het institutionaliseert: naarmate dat middenstuk ook steeds smaller wordt, zal het waarschijnlijk ook steeds moeilijker worden om van de slechte naar de goede kant te migreren. Een laatste punt is dat als deze trend zich verder doorzet, het waarschijnlijk ook ten koste zal gaan van de groei van de economie als geheel. Het is een bekend gegeven dat naarmate je meer verdient, er een groter deel gespaard wordt. Als de wereld alleen nog maar uit goed en slecht betaalde banen bestaat, erodeert dat per saldo de consumptiekracht van een economie als geheel. Minder consumptie is minder groei.

Tot zover het negatieve verhaal. De grafiek is afkomstig van een studie van David Autor, die afgelopen weekend op Jackson Hole is gepresenteerd. Hierin gaat hij in op de oorzaak van deze ontwikkeling (computerisation), maar zet ook kanttekeningen bij het doorzetten van de eerder ingezette trend. Wellicht een beetje zwaar op de maag, maar zeker lezenswaardig. 

Lukas Daalder, Robeco   

Senior Portfolio Manager Lukas Daalder schrijft voor Robeco de dagelijkse update 'best economic links of the web'. Hier op onze site beschrijft Daalder 2x per week de allerbeste link. 

Bron • Lukas Daalder, Robeco

Gerelateerde artikelen