Opinie

Voedsel in het regeerakkoord: vlees noch vis

12 oktober 2017 13:35

Voedsel in het regeerakkoord: vlees noch vis
Beeld © Jelmer Jeuring

Voedselschandalen, klimaatverandering, innovatieve startups. Genoeg reuring in de voedsel- en landbouwsector, zou je zeggen. Maar het komende kabinet toont in haar regeerakkoord geen enkele ambitie om ons voedselsysteem toekomstbestending te maken, signaleert politicoloog Joris Lohman, oprichter van Food Hub.

De wereld van voedsel en landbouw gist en bruist. Voedselschandalen, de NVWA op drift, en crisis in de provincies waar men echt niet meer weet hoe om te gaan met de combinatie van intensieve dier- (in stallen) en mens- (in steden) houderij. 

Nederland telt nog enkele tienduizenden boeren. Professionals die dag in dag uit zwoegen om de groeiende steden van voedsel te voorzien. Maar velen van hen staan met de rug tegen de muur, onder andere vanwege de prijzen die onder druk staan. En dan is er nog het klimaat: volgens KPMG heeft de agrifoodsector een behoorlijk negatieve impact op milieu, bodem en water, in Nederland en internationaal.

Geen visie

Genoeg te doen dus, voor een nieuw kabinet. Toch is het moeilijk iets van coherentie te ontwaren in de landbouwparagraaf van het regeerakkoord.

Hoewel het bokito-verhaal dat lange tijd dominant was in Nederland-agroland - 'Wij moeten de wereld voeden!' - inmiddels wat afgezwakt is, en er ook warempel iets van kwetsbaarheid getoond wordt, lijkt de urgentie van visie op de voedselvoorziening volledig aan Den Haag voorbij te gaan.

Uit het regeerakkoord: "Onze agro-food sector kan een bijdrage leveren aan een duurzame voedselvoorziening (..). Het beleid is er op gericht dit potentieel te benutten, binnen geldende milieu- en milieunormen."

Ambitie

De ambitie spat er af.

Deze doelen van het kabinet vallen in het niet bij de ambities die door de afzwaaiende bewindspersonen uitgesproken werden tijdens de Voedseltop, eerder dit jaar: "Wij willen dat Nederland over 5 tot 10 jaar wereldwijd de onbetwiste koploper is in veilige, gezonde en duurzame voeding en een duurzame land- en tuinbouw."

Dan mag er zo zoetjesaan wel begonnen worden.

Genoeg kansen

De kansen liggen voor het oprapen. Food(tech)start-ups schieten als paddenstoelen uit de grond, internetondernemers breken de markt open met nieuwe food concepten, de Trouw Duurzame 100 staat dit jaar voor een groot deel in het teken van 'eerlijke voeding', boeren en burgers werken aan korte ketens.

En er zijn overal in het land, van Brabant (Food Up!, AgriFoodCapital, We Are Food) tot Zuid-Holland (Voedselfamilies), Overijssel en Flevoland (richting Floriade 2020, de Flevo Campus) netwerken, (kennis)clusters en initiatieven die ondernemers bijeen brengen om te werken aan een toekomstbestendig voedselsysteem.

Niet meer van milieugekkies

'De voedseltransitie' is niet meer van een groepje activisten of milieugekkies. Vrijwel iedereen die werkzaam is in agrifood ziet dat het anders moet - sterker, dat het de voedseltransitie in volle gang is. Tegenstellingen vallen weg, de discussie gaat allang niet meer over biologisch versus gangbaar, groot of klein, techniek of minder techniek.

Ondernemers, (provinciale) beleidsmakers en boeren realiseren zich dat alle mogelijke transitiepaden onderzocht moeten worden om zo snel mogelijk met een volhoudbaar alternatief voor het huidige voedselsysteem te komen.

Waar het regeerakkoord met betrekking tot klimaat ambitie laat zien, en mikt op een klimaat- en energieakkoord, moet de voedsel- en landbouwsector het doen met wat lapwerk hier en daar. Onbegrijpelijk. Niet alleen is duurzaamheid meer dan klimaat alleen, ook is vanuit klimaatperspectief niet alleen de landbouw verantwoordelijk voor een groot deel van de CO2-uitstoot, ook zouden boeren een oplossing kunnen bieden door bijvoorbeeld CO2-opslag in de bodem.

Nieuw akkoord

De voedseltransitie is in volle gang, maar voltrekt zich in de provincies, en niet in Den Haag. Wat nu nodig is, is een kabinet dat deze voedseltransitie aanjaagt en ondersteunt, en niet negeert of tegenwerkt. Vroeg of laat wordt ook Den Haag geconfronteerd met de problemen die uitvergroot zijn in een provincie als Noord-Brabant, maar ook met de bruisende dynamiek van mensen die bouwen aan een nieuw systeem.

Het is tijd voor een Voedsel- en Landbouwakkoord.

Beste toekomstig minister van Landbouw, waar je ook komt te zitten, pak de ruimte die sommige wollig geformuleerde passages in het regeerakkoord bieden. Kom met een doortastende, meerjarige transitieaanpak, maak serieus budget beschikbaar om dit in te vullen, ondersteun pionierende beleidsmakers in Den Haag en de provincies. Het moment is nu.

Joris Lohman
Politicoloog en oprichter van Food Hub

Bron • RTL Z