Future of Food Week

Koken met een 3D-printer, drijvende boerderijen en telen op zoute grond: hoe wordt de toekomst van onze voeding veiliggesteld? We laten het zien in de Future of Food Week bij RTL Z (3-7 juli), mede mogelijk gemaakt door Wereld Natuur Fonds en Rabobank.

Opinie

Deze 'ecomodernist' pleit vóór kernenergie, gentech en intensieve landbouw

Frederieke Hegger • 30 april 2017 11:55 @frederiekeh

Deze 'ecomodernist' pleit vóór kernenergie, gentech en intensieve landbouw

Gentech is goed voor de wereld, we moeten veel kerncentrales bijbouwen en intensieve landbouw redt de natuur. Wetenschapsjournalist Hidde Boersma (36) schopt, samen met zijn collega-auteurs, nogal wat heilige huisjes om in het boek 'Ecomodernisme'.

Nee, het zijn geen 'klimaatontkenners' en ook geen conservatieve VVD'ers. De schrijvers van het boek Ecomodernisme erkennen het bestaan van klimaatverandering, plus de rol van de mens daarin, en hebben bij Tweede Kamerverkiezingen allemaal op een andere partij gestemd, benadrukt Boersma. "Van de SGP tot GroenLinks, tot Artikel1."

Alle schrijvers dragen de mens en de natuur een warm hart toe. Juist daarom proberen ze de discussie over energie en landbouw te kantelen. De groene beweging is veel te pessimistisch, zo stellen de auteurs.

Angstaanjagende scenario's

Hun verhalen over gentech, overbevolking en kernenergie zitten vol met angstaanjagende scenario's en mythes. De ecomodernist daarentegen, beziet de toekomst met meer optimisme en, zo zeggen ze zelf, meer realisme.

Met Boersma bespreken we vijf heilige huisjes die in het boek omver worden geschopt.

1. Kernenergie gevaarlijk? Kolenindustrie kost meer levens.

Sinds Fukushima zit de angst er weer goed in: kernenergie, dat moeten we niet willen. Maar hoeveel doden er bij die ramp zijn gevallen door de straling alleen? Nul. Boersma: "Steenkolen hebben veel meer doden op hun geweten dan kernrampen. In de mijnen, maar ook daarbuiten door luchtvervuiling."

En de langetermijngevolgen van Fukushima dan? Mensen kunnen toch ziek worden? Juist het feit dat het moeilijk vast te stellen is of Japanners (bijvoorbeeld) kanker krijgen van de straling, toont aan dat zo'n ramp lang niet zo gevaarlijk is als veel mensen denken, stelt Boersma.

"Uiteindelijk is er geen enkele energiebron die geen levens kost. In zonnepanelen zitten metalen die uit mijnen komen, waar ook doden vallen."

Maar veel belangrijker: het is onrealistisch om te denken dat we het gaan redden met alleen wind- en zonne-energie, stellen de ecomodernisten. Ooit misschien, maar tot het zover is, moeten we nog andere energiebronnen benutten.

Kies je niet voor kernenergie, dan blijf je langer vast zitten aan kolen en gas en dus met meer CO2-uitstoot: "In Duitsland hebben ze de Energiewende, zonder kernenergie, en ze stoten nog altijd meer CO2 uit per hoofd van de bevolking dan Frankrijk."

Tot slot nemen wind- en zonne-energie meer ruimte in beslag, ten koste van mooi natuurschoon. Maar of deze 'realisten' het ook een realistische aanname vinden dat de bevolking de angst voor kernenergie gaat loslaten? "Haha, ja dat zal moeilijk worden. Maar we hopen dat er een soort realisme zal opkomen."

 2. Biologische landbouw? Dat gaat juist ten koste van natuur

Bio is in, intensieve landbouw is uit. Maar waar veel bio-fans niet bij stilstaan: biologische landbouw levert 20 procent minder productie op, aldus Boersma (bron). Als je overal op de wereld biologisch zou verbouwen dan neemt dat een stuk meer landbouwgrond in beslag.

"De WRR, onder leiding van nu emeritus-hoogleraar voedselzekerheid Rudy Rabbinge, heeft eens een rekensommetje gemaakt: als je het vruchtbaarste stukje van Europa gebruikt voor landbouw en daar maximaal op produceert, dan heb je 1/6 van de landbouwgrond nodig van wat we nu gebruiken. En daar krijgen we veel natuur voor terug."

En de biodiversiteit dan? Dat gaat toch naar de haaien bij intensieve landbouw? "Biodiversiteit in de biologische velden is niet te vergelijken met biodiversiteit in de Amazone."

Volgens Boersma kun je beter wat biodiversiteit inleveren via intensieve landbouw, om er op andere plekken maximale biodiversiteit en meer natuuroppervlak voor terug te krijgen.

Op één kwestie heeft de wetenschapsjournalist geen antwoord: dierenwelzijn. "Dat is inderdaad een moeilijk punt. Ik had het net over intensieve landbouw, niet over veeteelt of de bio-industrie. De intensieve veehouderij is beter voor de natuur, maar dierenwelzijn is ook belangrijk, dus daar zul je tussen moeten schipperen." 

En is bio niet gezonder? Nee, ook dat is aantoonbaar onzin, stelt Boersma.

3. De groene beweging staat achter de wetenschap bij klimaatverandering, maar niet bij gentech

Er is iets tegenstrijdigs aan de hand, stelt Boersma: "De milieubeweging zegt vaak: 97 procent van de klimaatwetenschappers erkent de rol van de mens bij klimaatverandering. Maar minstens zoveel wetenschappers zijn het erover eens dat gentech veilig is. Maar die worden dan weer niet geloofd (bron)."

Juist omdat we bang zijn voor gentech is de sector in de handen van een paar grote bedrijven zoals Monsanto gekomen, stelt Boersma. Hoewel hij de slechte reputatie van het zadenbedrijf niet terecht vindt, vindt hij de machtspositie van Monsanto ook niet wenselijk.

"Ik hoop op een soort IT-revolutie binnen de gentech, dat kleine bedrijfjes de vrijheid krijgen om mooie dingen uit te vinden. Maar nu is het nog te duur om als kleine onderneming aan alle veiligheidsregels te voldoen."

4. Minder kopen, minder groei? Onzin, economische groei en duurzaam gaan straks prima samen

Veel groenen stellen: economische groei is per definitie slecht voor de planeet. Wie goed wil zijn voor de aarde koopt zo min mogelijk nieuwe spullen.

Onzin, stelt Boersma: "Economische groei leidt niet per definitie tot destructie van de natuur. We hebben in de afgelopen jaren ook schonere lucht gekregen. Het kan dus wel samengaan."

Volgens de ecomodernisten moeten we de economie juist ontkoppelen van de natuur en zo gaan produceren dat het een niet ten koste gaan van de ander.

"Nederland is al zover, de water- en luchtkwaliteit is op de meeste  plekken beter dan in de jaren 60, ondanks een enorme groei van de economie en de populatie. We hebben zelfs de arend en de wolf weer terug. Nu is het zaak om bijvoorbeeld China voorbij het kantelpunt te krijgen."

"Groei is dan ook niks verkeerds, in tegendeel: als al je energie groen is, waarom dan niet maximaal gebruik van die energie? Goedkope energie maakt je sterk en weerbaar, bijvoorbeeld tegen natuurrampen."

Maar leidt economische groei ook niet tot meer mensen op aarde? "Nee. Hoe rijker mensen worden, hoe minder kinderen ze krijgen." Maar ook: hoe ouder ze worden. "Ja dat klopt, maar het weegt niet op tegen die gezinnen met vijf kinderen in Nigeria."

5. Moeten opkomende landen 'duurzaam' groeien? Asociaal: dat geld gaat dan niet naar malariabestrijding

Economisch groeien? Doe het dan ook gelijk duurzaam, zegt het Westen tegenwoordig tegen opkomende landen. Ecomodernisten denken daar anders over. "Het geld dat je investeert in verduurzaming gaat dus niet naar het voorkomen van malaria waar miljoenen mensen aan doodgaan."

Nee, je kunt maar beter eerst economisch groeien, en daarmee weerbaarder zijn tegen de effecten van klimaatverandering, stelt Boersma. "Dat zie je ook in Amerika: in Californië hebben ze ook last van droogte door klimaatverandering, maar kunnen ze er ook beter tegen dan in arme Afrikaanse gebieden."

De ecomodernist kiest hiermee, bij opkomende landen, duidelijk voor de adaptieve aanpak (aanpassen om de effecten van klimaat op te vangen) en minder voor de preventieve aanpak (aanpassen om klimaatverandering te voorkomen), omdat het effect van de preventiemaatregelen 'minder duidelijk is'. Een keuze waar, op zijn zachtst gezegd, niet iedereen het mee eens zal zijn.

Maar Boersma is vasthoudend: "Het is inhumaan om van hen te vragen nu al te verduurzamen, terwijl wijzelf wel gewoon konden groeien, zonder die beperking."

Bent u het niet eens met Hidde Boersma en wilt u een reactie schrijven? Mail uw (goed onderbouwde) reactie naar de redactie

Bron • RTL Z

Gerelateerde artikelen