Stephan Ockhuijsen

Stephan Okhuijsen

@steeph

Stephan Okhuijsen combineert ervaring in de ICT met datajournalistiek. Hij zet het nieuws en je wereldbeeld in (een ander) perspectief aan de hand van data. 

Opinie

Factcheck: zo snel volgt de benzineprijs de olieprijs

De olieprijs stijgt alweer een paar maanden. Het zit nog niet op het hoge niveau van een paar jaar geleden. Maar al wel 20 procent boven de laatste dip.

Dus zal de prijs van benzine aan de pomp ook wel stijgen. Sterker nog, de overtuiging leeft dat bij een stijgende olieprijs gelijk de benzineprijs omhoog gaat, maar dat als de olieprijs daalt het even duurt voor u dat aan de pomp merkt.

Klopt dit eigenlijk wel?

Dat lijkt een eenvoudige vraag om te beantwoorden. Maar het vraagt toch best wel wat data en berekeningen om dat goed inzichtelijk te maken. Gelukkig zijn de gegevens over de olieprijs en benzineprijs goed toegankelijk vanaf eind 2007. 

Om de vergelijking zuiver te maken, moeten we wel van de benzineprijs alle extra kosten zoals accijns en btw afhalen. Het gaat immers om het deel waar de oliemaatschappijen invloed op hebben.
Als we dit gedaan hebben, nemen we de start van de reeks als 'norm'.

Zetten we alle gegevens per week op een rijtje, dan ontstaat de volgende grafiek.


Een paar zaken vallen op. Ten eerste volgt de benzineprijs vrijwel altijd zowel de verhoging als de verlaging direct. Dus de uitspraak aan het begin - dat de benzineprijs langzamer daalt, als de olieprijs daalt - kan naar het rijk der fabeltjes verwezen worden.

Ten tweede is zichtbaar dat bij snelle stijging van de olieprijs boven een bepaald niveau, de benzineprijs gaat achterlopen. Kennelijk zijn de oliemaatschappijen dan bang voor onrust aan de pomp en nemen ze wat minder marge voor lief.

Ten derde is opvallend dat er in 2015 een verandering heeft plaatsgevonden waardoor benzine relatief duurder is gebleven. Een verklaring hiervoor is niet direct te vinden.

Naast bovenstaande constateringen is het belangrijk om te beseffen dat de olie die een maatschappij vandaag 'koopt' niet morgen al als benzine in uw tank zit. Tot slot is het zo dat er ook andere kosten meespelen die bepalen hoe duur de benzine is.

Als we het dan toch over die benzine hebben, kunnen we gelijk naar de prijs daarvan over langere tijd kijken. De indruk bestaat namelijk dat die alleen maar duurder wordt.

Dit is in absolute zin ook wel grotendeels waar. Maar... benzine is, net als veel producten en diensten, ook onderhevig aan inflatie. Dus hoe ziet het er dan uit als we de historische prijs corrigeren voor inflatie?

Dan blijkt dat de prijs toch redelijk stabiel is. Tijdens de jaren met een hoge olieprijs (2004-2012) moesten we af en toe stevig lappen aan de pomp. Maar al met al is de gemiddelde prijs over de jaren heen niet heel sterk opgelopen.

Om dit dataverhaal af te ronden, is het goed om ook nog even te kijken naar de rol van de overheid. Die heft namelijk accijns op de brandstof, en nog een paar andere kleine zaken. 

Die accijns heeft, voor benzine, in de jaren negentig een paar stevige sprongen gemaakt. Vooral door het 'Kwartje van Kok' in 1991. 

Maar als we ook de accijns weer corrigeren voor inflatie, blijkt dat van eind jaren negentig er vooral steeds sprake is van een correctie om met de inflatie in de pas te blijven, en dat er dan nog een lichte daling overblijft.

Het Kwartje van Kok is er echter niet vanaf gegaan voor benzine. De situatie voor diesel en LPG is anders. 

Kortom, de benzine gedraagt zich als een normaal product, de oliemaatschappijen spelen niet een vies spelletje (behalve dan met het klimaat) en de overheid is al 20 jaar heel voorzichtig met de accijnsverhogingen.

Volg Stephan Okhuijsen op Twitter of via zijn bedrijf Datagraver.com

Meer van Stephan Okhuijsen

Meer opinie