We zien dat je waarschijnlijk onze advertenties blokkeert. RTLZ.nl heeft de inkomsten uit advertenties nodig om goede, onafhankelijke verhalen te blijven maken. Ook kan het zijn dat door het gebruik van een adblocker bepaalde functies op de website niet goed werken. Maak je een uitzondering voor onze pagina's? Voor meer informatie, klik hier.
Stephan Ockhuijsen

Stephan Okhuijsen

@steeph

Stephan Okhuijsen combineert ervaring in de ICT met datajournalistiek. Hij zet het nieuws en je wereldbeeld in (een ander) perspectief aan de hand van data. 

Opinie

De op één na grootste politieke aardverschuiving ooit

Afgelopen jaar bereikte het aantal fracties in de Tweede Kamer een nieuw record. Jacques Monasch stapte uit de PvdA en vormde met Nieuwe Wegen de 17e fractie, een naoorlogs record. Korte tijd later werd bekend dat maar liefst 81 partijen zich hadden ingeschreven bij de Kiesraad voor de verkiezingen van 2017.

Menigeen vreesde een verregaande fragmentatie in de Tweede Kamer. Heeft die ook plaatsgevonden? Laten we een blik werpen op de cijfers. 

28 partijen deden mee, niet voor het eerst

Van de 81 ingeschreven partijen waren maar 28 partijen in staat om aan alle vereisten te voldoen en daadwerkelijk deel te nemen. Dat zijn er veel als je kijkt naar de afgelopen 15 jaar, maar dat aantal tikten we ook al aan in in 1971 en 1981.


13 partijen, ook niet voor het eerst

En uiteindelijk behaalden maar dertien partijen een of meer zetels. In 1971 en 1972 waren dat er veertien.


Bij een record zijn we nog niet

Er is dus nog ruimte voor tussentijdse afsplitsingen voor we weer echt op een record zitten.


Dus op dat punt valt het nog wel mee.

De echte verschuiving zit 'm in zetelverdeling

Maar de mate van fragmentatie zit niet alleen in het aantal fracties, ook in de zetelverdeling. En daar is wel een heel stevige verschuiving te zien.

Om een stabiele regering te vormen, is een meerderheid van 76 zetels minimaal nodig. In het verleden werd die grens met twee grote partijen soms aangevuld door een derde wat kleinere partij al snel bereikt.   

Maar bij de vorige verkiezing haalde de grootste partij nog 41 zetels, terwijl dat nu gezakt is tot 33. En ook de daarop volgende partijen zitten lager. Daardoor is er nu voor het eerst geen enkele combinatie van 3 partijen mogelijk met een meerderheid. En dat is nieuw.

 

Het past in de trend van de laatste dertig jaar

De traditionele grote drie partijen, PvdA, CDA en VVD zijn hier natuurlijk de grootste verliezers. Interessant is overigens om te zien dat hun daling in zetels gelijk opgaat met hun daling in aandeel van alle leden van politieke partijen.

Een grote aardverschuiving, maarr....

Je kunt uit de grote fragmentatie na afgelopen woensdag niet afleiden dat dit ook de grootste politieke aardverschuiving was.

Als manier om dit tot uitdrukking te brengen, tellen we alle zetels die partijen winnen/verliezen bij elkaar op. En dan blijkt 2002, het jaar van Pim Fortuyn, toch nog net iets heftiger geweest te zijn. In dat jaar verschoven er maar liefst 92 zetels. Afgelopen woensdag 'slechts' 76.

Volg Stephan op Twitter, of via zijn bedrijf datagraver.com

Meer van Stephan Okhuijsen

Meer opinie