We zien dat je waarschijnlijk onze advertenties blokkeert. RTLZ.nl heeft de inkomsten uit advertenties nodig om goede, onafhankelijke verhalen te blijven maken. Ook kan het zijn dat door het gebruik van een adblocker bepaalde functies op de website niet goed werken. Maak je een uitzondering voor onze pagina's? Voor meer informatie, klik hier.
RolandKoopman.png

Roland Koopman

@rolandkoopman

Roland Koopman is presentator en beurscommentator bij RTL Z. 

Opinie

Het is allemaal de schuld van het grootkapitaal

Zo, die had ik even niet zien aankomen. Een sociaaldemocratische reflex uit de school van Joop den Uyl zaliger: geef het grootkapitaal de schuld. 

Populisme? De banken hebben het gedaan. Jeroen Dijsselbloem zegt het echt in het Financieele Dagblad. Ach, en waarom ook niet?

Het is op zich best een aardig idee. Alles is sowieso de schuld van de banken, dus waarom het populisme niet?

Instortende huizenmarkt? Dat was de schuld van de banken. Honderdduizenden banen weg? De schuld van de banken. Pensioenen verkommeren? De banken. De lage rente…? Juist, u snapt ‘m.

De kiezer is boos op de politiek en zoekt simpele antwoorden voor ingewikkelde problemen. Ja, natuurlijk is dat ook de schuld van de banken. Van wie anders?

De burger is bozig, maar gelukkig hebben we het grootkapitaal nog.

Maar, je kunt natuurlijk evengoed stellen dat het populisme de schuld is van de Partij van de Arbeid. Nederland is vergaand genivelleerd, dankzij de PvdA. Daardoor ontstaat het idee aan de onderkant van de samenleving dat verschillen onrechtvaardig zijn. Dat iedereen overal recht op heeft, zonder dat daar iets tegenover staat. Dat financieel onderscheid op de werkvloer a priori oneerlijk is, want waarom zou iemand veel geld moeten verdienen om een bedrijf te leiden? En daardoor is de kiezer boos.

Niet dat ik dit met feiten kan onderbouwen, want het zou betekenen dat in meer genivelleerde landen meer populisme is, en in minder genivelleerde landen minder. En dat is geloof ik niet zo. Maar als we dan toch ongefundeerde stellingen gaan aandragen, dan vind ik deze een stuk interessanter dan dat de bankencrisis de oorzaak is.

Je zou ook kunnen stellen dat populisten een kans krijgen doordat gevestigde partijen, zoals de PvdA, nauwelijks nog aansluiting vinden bij de kiezer. De oplossingen die Den Haag biedt, slaan kennelijk niet aan. Je kunt best verdedigen dat vier jaar meeregeren voldoende moet zijn om aan de kiezer te laten zien waar je voor staat. En dat dat óf volledig is mislukt, óf dat de kiezer het allemaal wel heeft begrepen, maar gewoon iets heel anders wil. Maar dat is natuurlijk geen lekker verhaal.

Als Dijsselbloem bedoelt dat het populisme voortkomt uit de Occupy-onvrede, dan lijkt me dat eerlijk gezegd nogal vergezocht. Occupy was een anarchistische chaos, die lui wilden helemaal niets met politiek te maken hebben. De poging van Ronald Plasterk en Emiel Roemer om de protestbeweging in te lijven strandden jammerlijk op het Beursplein in Amsterdam. Occupy wilde 'het huidige financiële systeem beter aan laten sluiten bij de benodigdheden van het wereldvolk'. Nou, daar heb ik Geert Wilders nog niet over gehoord.

Globalisering dan? Zou kunnen. Zoals grootdenker Sony Kapoor zei in een interview met RTL Z: "Als er in een provincie in China iets gebeurt met de staalprijzen, dan kan dat gevolgen hebben voor arbeidsomstandigheden in Nederland. Zonder dat de Nederlanders daar iets aan kunnen doen."

Dat geeft een gevoel van onmacht. Mensen gaan zich afkeren van internationalisering en worden boosburgers. Maar dat is niet de schuld van de banken, maar van iedereen die de afgelopen 20 jaar heeft geprofiteerd van globalisering. Dat wil zeggen iedereen met een flatscreen, iedereen met een smartphone en iedereen die in de winter weleens boontjes uit Kenya eet.

En als het opkomend populisme al is veroorzaakt door de crisis, dan is Den Haag zelf eerstverantwoordelijk. Onze huizencrisis is verergerd door het kabinet. Niet de 15 jaar vóór 2008, maar de crisis daarná werd aangegrepen om de hypotheekmarkt en de renteaftrek op de schop te nemen. 

En medio 2009 riep Wouter Bos als minister van Financiën nog dat Nederland de luxe had om eerst eens even goed na te denken over hoe de crisis te bestrijden. Een inschattingsfout van jewelste. Het huis staat in de fik en de brandweer gaat vergaderen. 

En econoom Bas Jacobs heeft in zijn reactie in De Volkskrant volledig gelijk. De grootste schade aan onze economie is veroorzaakt door onze overheid zelf. Doordat er een pro-cyclisch beleid is gevoerd. Bezuinigen in tijden van crisis.

De analyse van Dijsselbloem is misschien toch wel te simplistisch. Of naïef. In ieder geval ontdaan van enige zelfreflectie. Of het is natuurlijk een electoraal kunstje. Je neemt iets waaraan iedereen wel een beetje een hekel heeft en je koppelt dat aan je grootste obstakel. Dus: banken zijn slecht, populisme is slecht, banken is populisme, Dijsselbloem is bankenbezweerder, Dijsselbloem is een 'good guy'. Stem Dijsselbloem.

Ik denk alleen niet dat het werkt.

Meer van Roland Koopman

Meer opinie