Rene Tissen 400x300.png

René Tissen

Opinie

Duitsland is de regie kwijt

Het daagt in het Oosten

Zelfs in Duitsland begint het besef door te dringen dat bondskanselier Merkel de volledige regie over de Europese schuldencrisis is kwijt geraakt. In feite heeft zij de geldsluizen richting Zuid-Europa wagenwijd opengezet in ruil voor een aantal vage regels, naïeve voornemens en schimmige beloften die Spanje en Italië bereid waren af te geven op voorwaarde dat hun banken spoorslags gered zouden worden.

Franse meesterzet ten koste van Duitsland

Erger nog, mevrouw Merkel heeft de geldsluizen geopend richting de redding van alle Europese banken, dus ook de Franse. Niet voor niets koos president Hollande de zijde van Spanje en Italië. Daar had hij alle belang bij. Binnenkort zal duidelijk worden hoe slecht de Franse banken er daadwerkelijk voor staan. Zal de schok net zo groot zijn als destijds met Lehmann Brothers in Amerika het geval was? Nee, want de rekening wordt op voorhand betaald door het goedgelovige Duitsland en –niet te vergeten- door Nederland.

Door de kat of door de hond gebeten, maakt dat uit?

Duitsland heeft de bankensector gered. Wij in Nederland zijn echter een schijnoplossing in  gerommeld en laten de consequenties daarvan gelaten over ons heen komen. Veel keus was er trouwens niet. Wij zijn namelijk ofwel ons geld kwijt aan deze dure – maar gemiddelde - oplossing om de Europese bankensector overeind te houden. Ofwel zijn wij net zoveel (en misschien zelfs meer) geld kwijt aan de redding van onze eigen bankensector als en zodra deze omvalt naar aanleiding van de implosie van Zuid-Europa. Of je nu door de kat of door de hond gebeten wordt, betalen zullen we.

De rand van de afgrond was te dicht genaderd

Zonder de capitulatie van Duitsland was Zuid-Europa geïmplodeerd en wel onmiddellijk na de crisistop. In Nederland was het direct daarna gedaan met ING. Dat zou zo maar 40-100 miljard hebben gekost en dan was het ook voor Nederland einde oefening geweest. Zo angstaanjagend dicht is men het eindspel van de schuldencrisis genaderd. Zo spannend is het. Er moest een doorbraak komen.

Kan het zo verder gaan?

Het is daarom geen wonder dat Angela Merkel opgelucht adem moet hebben gehaald toen de Duitse bondsdag op de laatste dag van de crisistop instemde met het ESM en met het tijdens een eerdere crisistop overeengekomen Europese begrotingspact. Want het geld voor de redding van de banken moet toch ergens vandaan komen, nietwaar? Helemaal gerust op de goede afloop zal Merkel niet zijn geweest. Het constitutionele hof moet zich nog over het ESM uitspreken. Voor noodgevallen heeft Merkel een referendum over deze kwestie achter de hand. Je weet maar nooit.

Over mijn lijk

Is het nou zo’n slechte zaak dat Duitsland overstag is gegaan en wij ook? Dat valt nog te bezien en wel aan het einde van het jaar. Dan komt er een tsunami van steunverzoeken op het ESM af en zal snel blijken dat het fonds zelfs met 700 miljard euro te klein is om reddende engel te kunnen spelen. Ook dan moet er wat gebeuren en zullen euro-obligaties weer de kop opsteken. “Over mijn lijk”, zegt Merkel daar nu van. Tegen die tijd zal ze wederom overstag gaan. Duitsland is de regie kwijt.

Verkeerde visie

De lijn van Europa is helder. Schuld compenseren met nieuwe schuld is geen probleem. Schuld op schuld stapelen ook niet. Sterker nog, zodra schuld opwaarts gedelegeerd kan worden naar Europees niveau –via euro-obligaties en varianten daarop- ontstaat een nieuwe markt voor de banken. Dan kan er weer lustig onderling gehandeld worden en kan er geld verdiend worden via rentes en commissies. De banken zullen blij met deze marktuitbreiding zijn. Het beoogde toezicht op de banken zal tandeloos blijken te zijn. Wie is er wel opgewassen tegen de Haute Finance? Niet Angela Merkel. Evenmin Mark Rutte.

Burgers betalen de rekening, hoe dan ook

Het einde van het liedje is dat de rekening betaald zal moeten worden door de bevolking van Europa, hetzij via inflatie danwel via bezuinigingen. De Zuid-Europese lidstaten hebben nu al laten weten niet verder te willen en te kunnen bezuinigen. Dus zal Noord-Europa eraan moeten. Wie zullen aanhikken tegen hoge persoonlijke schulden en daar bovenop nog eens mee moeten betalen aan de staatschuld van anderen. Daar hebben we echter geen controle op. Geen prettig vooruitzicht.

Een brug te ver

Alleen politici kunnen zo’n scenario bedenken en daarom is mijn vertrouwen in de politiek niet groot. Het bankenprobleem werd snel en effectief tot een politiek probleem gemaakt. Binnenkort wordt het van een politiek probleem een burgerprobleem. Dat is wat mij betreft een brug te ver. Wacht Europa alsnog chaos, maar komt die gewoon een paar maanden later? Ik denk het wel.

René Tissen

Business Universiteit Nyenrode

Meer van René Tissen

Meer opinie