We zien dat je waarschijnlijk onze advertenties blokkeert. RTLZ.nl heeft de inkomsten uit advertenties nodig om goede, onafhankelijke verhalen te blijven maken. Ook kan het zijn dat door het gebruik van een adblocker bepaalde functies op de website niet goed werken. Maak je een uitzondering voor onze pagina's? Voor meer informatie, klik hier.
René Lukassen_goed.png

René Lukassen

René Lukassen is financieel economisch journalist voor RTL Nieuws en RTL Z.

Opinie

Een ongemakkelijke waarheid

Op zoek naar geweld. Dat is niemand. Maar ik was het de afgelopen weken wel.

Ik wilde antwoord op de vraag hoeveel geweldsincidenten zich voordoen in het openbaar vervoer. En wat de aard is van dit geweld. Want de discussie erover wordt – om overigens begrijpelijke redenen – gekleurd door emotie.

Je zult immers maar invalide of dood worden gewenst, bespuugd, geslagen of geschopt. De hele dag voor lul of klootzak worden uitgemaakt wil je natuurlijk ook niet.

Geweldsincidenten worden in Nederland niet centraal geregistreerd. Het zijn de ov-bedrijven zelf die de incidenten bijhouden en erover rapporteren aan de regionale overheden. De Nederlandse Spoorwegen (NS) sturen hun cijfers naar het ministerie van Infrastructuur en Milieu. Maar dat houdt geen totaalregistratie van alle – dus ook de regionale – incidenten bij.

OV-bedrijven registreren de geweldsincidenten volgens de zogenoemde ABC-methodiek. Er zijn C-incidenten, waarbij reizigers de huisregels van een vervoerder overtreden, B-incidenten, waarbij reizigers voorzieningen misbruiken of personeel uitschelden, en A-incidenten, waarbij geduwd of getrokken wordt, bespuugd, bedreigd of mishandeld.

Om nauwkeuriger zicht te krijgen op agressie en geweld tegen personeel, vroeg ik alle meldingen op van duwen, trekken, spugen, wederrechtelijk aanraken, bedreiging zonder wapen, bedreiging met wapen en mishandeling, waarbij personeel betrokken was van NS, GVB, HTM, RET en de streekvervoerders (Arriva, Connexxion, EBS, Qbuzz, Syntus en Veolia). Want schelden is natuurlijk vervelend, maar zeer doet het niet.

Ik ontving overzichten die teruggingen tot 2005. Maar niet iedereen splitste de cijfers even overzichtelijk uit. Zo maakten de streekvervoerders en de RET geen onderscheid tussen geweldsincidenten tegen personeel en reizigers en gooiden de streekvervoerders en de HTM ook diefstal, drugsoverlast, vandalisme, brandstichting en graffiti op dezelfde hoop.

Toch viel uit de cijfers één duidelijke lijn te destilleren. En die lijn is dalend, bevestigden een wetenschapper van de VU en een medewerker van kenniscentrum CROW. Sinds 2006 heeft een reeks van maatregelen bijgedragen aan een afname van het aantal gevallen van duwen, trekken, spugen, wederrechtelijk aanraken, bedreiging zonder wapen, bedreiging met wapen en mishandeling, gericht tegen ov-personeel.

Deze dalende trend was al zichtbaar in onderzoek dat medio juni van dit jaar naar de Tweede Kamer werd gestuurd, maar dat weinig aandacht kreeg in de media. Het is dan ook een wat ongemakkelijke waarheid, in het licht van eerdere mediaberichten, en een boodschap bovendien waarmee je je onder ov-personeel niet populair maakt.

Meldingen van geweld is niet hetzelfde als geweld, tekende een enkel medium op. Het is inderdaad niet helemaal hetzelfde, maar het komt er wel het dichtste bij in de buurt. De ernstiger incidenten waar ik me toe beperkte, worden in het algemeen gemeld en geregistreerd, verwachten onderzoekers en ov-bedrijven.

Zelfs de vakbonden erkennen dat. Want zeg nou zelf: als je een klap voor, een fluim tegen of een bedreiging naar je kop geslingerd krijgt, dan rapporteer je dat toch gewoon? Er zijn zelfs apps voor. Bij mishandeling wordt sowieso de politie ingeschakeld.

Kortom: op basis van de kille cijfers kwam ik tot een ongemakkelijke waarheid. Tegen wie die niet horen wil, zou ik normaliter zeggen: je moet maar voelen. Maar in dit geval is dat natuurlijk ongepast.

@renelukassen

Meer van René Lukassen

Meer opinie