randy_martens.png

Randy Martens

@randymartens

Randy Martens is econoom en voormalig landelijk partijbestuurslid van de Partij van de Arbeid.

Opinie

Tucht voor bijstandstrekkers, bonus voor multinationals

Er zit iets in de Nederlandse volksaard wat de neiging heeft grote en kleine problemen met elkaar te verwarren. Een groot artikel over 'de doorgeslagen jacht op de bijstandfraudeur' in De Volkskrant maakt dit op schrijnende wijze duidelijk.

Die jacht draait vaak om de vraag of mensen niet stiekem een liefdesrelatie hebben die kwalificeert als 'een gezamenlijk huishouden'.

'Doorgeslagen jacht' blijkt nog een eufemisme. De rechercheurs van de sociale diensten in Nederland lijken de aandacht te besteden aan bijstandstrekkers met prille verkering die beter past bij zware criminelen.

Sandia (44) werd in zestig dagen (!) tijd 97 keer (!!) geschaduwd door 4 (!!!) rechercheurs. Het ging hierbij om de kwestie of de buurman niet dusdanig vaak bleef slapen dat er sprake was van samenwonen.

Je moet behoorlijk losgaan in het Wetboek van Strafrecht voordat de politie dit soort maatregelen treft.

Als schrijnend dieptepunt bericht De Volkskrant over een Bunschotenaar die door de rechercheurs van de sociale dienst wordt medegedeeld dat het beter is dat hij uit Bunschoten vertrekt aangezien hij homo is.

We weten dit alleen omdat de betreffende man het verhoor zelf heeft opgenomen. In tegenstelling tot politieverhoren met vermeende moordenaars en verkrachters hoeven sociale rechercheurs hun verhoren namelijk niet op te nemen.

Daarmee wordt een verdachte van bijstandsfraude in Nederland minder beschermd door de wet dan een moordverdachte.

Dit nieuws kwam tegelijk met nieuws over een onderzoek van hoogleraar belastingrecht Jan van de Streek dat uitwijst dat de Belastingdienst schijnbaar illegale afspraken heeft gemaakt met Shell over het ontwijken van dividendbelasting.

Deze constructie heeft de Nederlandse overheid sinds 2005 circa 7 miljard euro gekost (omgerekend bijna 600.000 jaar bijstand). Het wordt zo langzaamaan parlementaire enquêtemateriaal.

Het is een van de nare kantjes van de neoliberalisme-consensus: werklozen moeten negatieve prikkels krijgen anders worden ze lui. Multinationals moeten positieve incentives hebben, dan gaan ze het nog beter doen. Het is de logica van het eigenbelang verpakt in 'economische ratio'.

VVD-kroonprins Klaas Dijkhoff lijkt van dit soort 'hard-naar-onderen, zacht-naar-boven'-retoriek zijn politieke trademark te willen maken.

Op het afgelopen VVD-congres hield Dijkhoff een toespraak waarin hij hard afgaf op vluchtelingen en luie uitkeringstrekkers die alleen een volledige bijstandsuitkering mogen hebben als ze iets nuttigs doen.

Komende week geeft Dijkhoff een 'stand-up politics'-cabaretsessie over de vraag of vluchtelingen mogen blijven.

Het is na het debacle rond het dividendbelastingmemo niet toevallig dat Dijkhoff het opeens iedere dag over uitkeringstrekkers en asielzoekers heeft. Dat is het oudste politieke trucje: wanneer je lastig zit, verleg je de aandacht naar 'uitvreters' en 'buitenlanders' die ons geld komen afpakken.

Het relatief harder aanpakken van kwetsbare groepen is geen teken van grote klasse. Het is ook nog eens zo dat belastingontwijking door multinationals qua financiële schade een eindeloos veel groter probleem is.

De ontweken belasting door multinationals loopt, gezien de Shellcasus alleen al, in de miljarden. De beste inschattingen naar bijstandsfraude wijzen op een omvang van iets van 50 miljoen euro. Dat betekent dat meer dan 98 procent van de mensen in de bijstand zich keurig aan de regels houdt.

Er bestaan politieke partijen die jaloers mogen zijn op dit soort puike integriteitsscores.

Er is een zware scheefheid gegroeid in de hardheid waarmee in Nederland mistanden aan de bovenkant en aan de onderkant worden aangepakt. De draconische aanpak van frauderende bijstandstrekkers valt niet te rechtvaardigen zolang belastingontwijkende multinationals juist een helpende hand wordt toegestoken.

Meer van Randy Martens

Meer opinie