randy_martens.png

Randy Martens

@randymartens

Randy Martens is econoom en voormalig landelijk partijbestuurslid van de Partij van de Arbeid.

Opinie

Leve de links-populistische samenwerking, startend in Rotterdam

De formatie in Rotterdam sleept zich voort. De progressieve partijen GL-PvdA-D66 zijn als blok in een getalsmatige patstelling tegenover Leefbaar en VVD komen te staan. Het is 15 tegen 16 zetels, onvoldoende voor een meerderheid dus. De linkse partijen sluiten Leefbaar uit, waardoor een patstelling is ontstaan. De Rotterdamse situatie is exemplarisch voor de omgang van linkse partijen met populisten.

De lokale PvdA zegt hierover in het NRC: "Leefbaar [is] echt te veel banen naar rechts geschoven. Niet alleen de afgelopen vier jaar, maar ook met het omarmen van het partijprogramma van de PVV, door samen te werken met Thierry Baudet, die de rassenleer uit de kast heeft getrokken." D66 voegt daar aan toe dat Leefbaar zodoende 'zichzelf geïsoleerd' heeft. GroenLinks wijst vooral op de manier waarop de Leefbaren zichzelf presenteren: "De toon van Leefbaar is in de afgelopen vier jaar niet milder geworden, en tijdens de verkiezingscampagne alleen maar rabiater."

Het is één van de grootste taboes in progressieve kringen: populisten zijn enge racisten en daar zul je nooit ofte nimmer mee samenwerken. Het zal voor linkse partijen vanwege de politieke versplintering echter steeds moeilijker worden om populisten te blijven vermijden in formaties.

Een principiële boycot van populistische partijen is bovendien geen goed idee. Het is tijd dat linkse partijen een eventuele samenwerking gewoon op zijn merites beoordelen en de populisten niet op voorhand uitsluiten. Daar zijn goede redenen voor:

Een groot deel van het traditionele electoraat van links zit nu bij populistische partijen.
Op de culturele as mogen de links-progressieve stemmers dan tegenover het populistische electoraat staan, sociaal-economisch hebben deze groepen grotendeels gedeelde belangen. Bijvoorbeeld op de arbeidsmarkt of de woningmarkt. Het kan voor zowel de populisten als de progressieven geen kwaad om in te zien dat hun electoraten economisch gezien in hetzelfde bootje zitten.

Dat is exact de reden dat het voor werkgeverspartij VVD zo'n slimme strategie is om campagnes te focussen op verdelende culturele issues zoals Zwarte Piet. Het is bedoeld of onbedoeld een succesvolle verdeel- en-heersstrategie die werkende mensen splitst tussen partijen die niet met elkaar willen samenwerken.

Het is dus de klassieke erfvijand van links die het meest profiteert van de linkse boycot tegen populistische partijen.

In het politieke spectrum zit de VVD momenteel comfortabel als Kingmaker tussen de progressieven en de populisten, als partij die voor beide groepen acceptabel is. De kabinetten Rutte I (met PVV) en II (met PvdA) getuigen daarvan. Juist door niet samen te willen werken met populisten brengt links de VVD dus in positie om rustig door te bouwen aan haar neoliberale agenda.

Het is bovendien een goede vraag hoeveel minder populistisch de VVD eigenlijk nog is vergeleken met Leefbaar of de PVV. Het is vooral de toon van populisten die harder is. Je kan je afvragen hoe erg dat eigenlijk is. De harde anti-allochtonen uitspraken van populisten zijn voor een groot deel bedoeld voor de bühne. Het is goed vergelijkbaar met D66 die linkse dingen roept maar dat ook niet echt meent.

Het populisme gaat niet binnenkort verdwijnen.

Progressieve partijen maken dus ook hun eigen positie steeds moeilijker door hun populistenboycot. Het is tegelijkertijd ook niet zo dat de boycot tot dusverre erg goed gewerkt heeft in de strijd tegen het rechts-populisme. Het is een medicijn dat de kwaal alleen maar erger maakt, omdat het leidt tot een situatie waarin ontheemde en boze kiezers nóg meer genegeerd worden. Het is symptoombestrijding die de oorzaken van het populisme ongemoeid laat.

Bovenal zou het ook voor de sfeer in het land helemaal niet verkeerd zijn als partijen die ver van elkaar staan toch met elkaar kunnen samenwerken. Als we het alleen nog maar over Zwarte Piet en hoofddoekjes gaan hebben kan het tenslotte erg ongezellig worden in Nederland. Het opstarten van een dialoog die gaat over gedeelde sociaal-economische belangen is daarom de sleutel tot het normaliseren van de Nederlandse politiek.

Het kan in Rotterdam gebeuren: de eerste links-populistische samenwerking. Het zou goed zijn als de links-progressieve politici daar het lef zouden hebben om de optie met Leefbaar Rotterdam serieus te nemen. Op deze manier kan links weer de brug slaan naar haar verloren achterban.

Meer van Randy Martens

Meer opinie