randy_martens.png

Randy Martens

@randymartens

Randy Martens is econoom en voormalig landelijk partijbestuurslid van de Partij van de Arbeid.

Opinie

Europese technocraten lijken van brexit een strafexpeditie te maken

Ik snap wel dat Juncker soms behoefte heeft aan iets anders dan koffie. Europa krijgt namelijk een bijzonder heet politiek jaar voor de kiezen.

De brexit staat bovenaan het lijstje van Europese problemen. We hebben het afgelopen jaar weliswaar kunnen lachen om de cabareteske brexitchaos in Londen, maar een slecht gemanagede brexit is een ramp voor Europa.

De exitklok tikt intussen rap door. Op de EU-top van 18 oktober moet er al een brexitvoorstel liggen. Op 29 maart 2019 – op het dramatische tijdstip van 00:00 's nachts – treedt het Verenigd Koninkrijk officieel uit de Europese Unie.

Dat suggereert dat er nog wel wat wiebelruimte zou moeten zijn tussen oktober en maart 2019. Maar het proces lijkt politiek stuurloos en is zoals zoveel Europese aangelegenheden overgeleverd aan technocraten.

Als het proces ook maar enige gelijkenis vertoond met de gang van zaken rond de Griekenlandcrisis die Yanis Varoufakis in zijn politieke memoires Adults in the Room beschrijft, dan mogen we ons hart vasthouden.

Ook die Europese crisis was in feite een showdown tussen technocraten en een Europese regering.

Varoufakis' memoires laten onder andere zien dat technocraten niet in staat zijn om politieke oplossingen te creëren wanneer politici het nalaten om (pijnlijke) keuzes te maken.

De precieze stand van zaken van de brexit is overigens zoals altijd met EU-zaken moeilijk te volgen vanwege een mist aan vaagheden en technische complexiteiten.

EU-onderhandelaar Barnier schrijft zelf in een tussentijds verslag dat het zogenaamde Withdrawal Agreement 80 procent klaar is.

Dat is een vrij betekenisloos percentage als je beseft dat veel van wat er echt toe doet in de laatste 20 procent zit: de status van de Ierse grens en de bevoegdheden van het Europees Hof van Justitie bijvoorbeeld.

Een 'No Deal'-scenario komt daarom ook volgens Mark Carney, de gouverneur van de Britse centrale bank, griezelig dichtbij. Hij noemt een vertrek zonder deal 'zeer onwenselijk' en de kans hierop 'ongemakkelijk groot'.

Gezien de voorliefde van centraal bankiers voor (overdreven) ingetogen taalgebruik moeten we deze uitspraak lezen als 'Help, ik vrees een totale ramp'.

May presenteerde op 13 juli haar Chequers white paper. Een kernelement daarvan is om grotendeels te conformeren aan Europese regels wat betreft handel en om namens de EU importheffingen te innen op goederen die via het Verenigd Koninkrijk richting het continent gaan.

Het werd direct van tafel geveegd door EU-onderhandelaar Barnier vanwege de 'integriteit van de gezamenlijke markt'.

Niemand weet wat dat betekent.

May's voorstel ging vanuit Brits oogpunt echter al dusdanig ver dat de Britse regering bijkans uit elkaar viel. Brexitgezichten David Davis en Boris Johnson traden af waarbij de laatste stelde dat Groot-Brittannië een 'EU-kolonie' zou worden als het white paper werkelijkheid zou worden.

Ook was recent in het nieuws dat de Britse toegang tot het cruciale satellietsysteem Galileo – het Europese GPS – beperkt is.

Het doet allemaal vrezen voor een strafverdrag.

Dat zou ongelooflijk dom zijn van Europa. Als de EU geloofwaardig wil zijn als democratische gemeenschap moet het mogelijk zijn om op een normale manier de Unie te verlaten. Net als bij de Griekenlandcrisis ontstaat echter de indruk van een door technocraten aangevoerde strafexpeditie.

De EU kan er ook helemaal geen probleemscheiding bij hebben aangezien de toekomst van het Europese project al genoeg wordt bedreigd door de migratiecrisis, de opkomst van anti-EU partijen en de onhoudbare schulden van de Zuid-Europese landen.

Als de Europese instituties al niet opgewassen zijn tegen deze langzaam brandende vuren die het Europese huis omringen, dan is het een zorgwekkende vraag hoe daadkrachtig de Byzantijnse overlegstructuren zullen zijn bij een acute crisis.

Hemingway schreef een beroemde zin over faillissementen: eerst gaat het heel langzaam en dan opeens heel snel. Wellicht een leuk gespreksonderwerp voor de volgende vrijmibo in Brussel.

Meer van Randy Martens

Meer opinie