paul_van_liempt.png

Paul van Liempt

@paulvanliempt

Paul van Liempt is presentator van het programma 'Van Liempt, één op één', elke maandag om 22.30 op RTL Z. Hij schrijft over ondernemerschap. En de rol van media.

Opinie

Wat zijn de echte banen van de toekomst?

Echte garantie op werk lijk je vooral te hebben als organisator van een evenement over werk van de toekomst. Begrijpelijk dat er zoveel aandacht voor is: de arbeidsmarkt is een van de grote onderwerpen voor de komende jaren. In samenhang met technologie. Je mag hopen dat die boodschap ook in Den Haag is geland. En als hij geland is, dat hij niet ondersneeuwt in pragmatische partijpolitieke uitruil, maar dat er een toekomstbestendig plan wordt gemaakt.

Een half jaar voor dit kabinet eindelijk tot stand kwam, verstuurde een groep van twintig wetenschappers een brandbrief, met daarin een smeekbede aan de politiek: "Politieke visie dringend nodig om robotisering in goede banen te leiden." De wetenschappers waren er niet gerust op dat 'de nieuwe coalitie voldoende en op tijd zal inspelen op de robotsamenleving'. 

En die ongerustheid is niet weggenomen. Juist omdat technologie 'overal is', zeggen de wetenschappers, is 'het tijd dat in het nieuwe kabinet een minister voor technologie de dwarsverbanden van de digitale samenleving in concreet beleid effectueert.'

Afgezien van het ambtelijke taalgebruik, de wetenschappers hadden voor de brandbrief beter de hulp van een robot kunnen inroepen, is de noodkreet gerechtvaardigd. Zolang het ministerie fungeert als aanjager en niet als excuus voor de anderen er zelf niets mee te hoeven doen. Maar belangrijker nog dan zo’n nieuwe minister is de vraag: gaat het kabinet houtje-touwtje-beleid voeren op dit terrein, of werkt het aan de lange termijn? En bij wie gaat het te rade?

Want voorspellen is een kunst die niet iedereen gegeven is. Een enkele geniale kunstenaar als Andy Warhol daargelaten. Die voorspelde in 1985, twee jaar voor zijn dood, dat musea winkels zouden worden en winkels musea. Voor musea zijn winkels een grotere bron van inkomsten geworden en onderdeel van 'de beleving van de bezoeker'. Andersom hebben beroemde architecten gebouwen voor winkels ontworpen. Frank Gehry voor Louis Vuitton in Parijs, Rem Koolhaas voor Prada in Los Angels en Peter Marino voor Chanel in New York en Tokyo.

Helaas kun je dit soort trefzekere voorspellingen niet aan economen of technologen overlaten, die zijn weer goed in iets anders. Wetenschappers en bedrijfsleven lossen elkaar af met lijstjes, waarbij het de kunst is te zoeken naar constanten. Een recente lijst met beroepen die in ‘2050 heel gewoon zijn’ is opgesteld door het bedrijf Konica Minolta. Daarin staat de medische robotbestuurder op de eerste plaats, gevolgd door de cyber security specialist en de simulatie-engineer, waarin creativiteit en virtual reality samen komen.

Wat opvalt is dat het steeds gaat om een samenwerking van mens en robot. Ook de beroepen daarna kenmerken zich door die samenwerking: de bouwspecialist (3D, geavanceerde robotica en kennis van hooggeschoolde experts komen hier samen) staat op vier, daarna komen nog de transport-engineer (supersnelle treinen en vliegtuigen), de genetisch adviseur en de specialist op het gebied van interactie tussen mens en robot.

Maar ook de ethisch advocaat (nieuwe ethische vragen door nieuwe technologie) en de robot-esthetici scoren hoog. (Gespecialiseerde cosmetisch chirurgen en tandartsen, gericht op de mens die almaar ouder wordt en mooi wil blijven).

Veel nieuwe ethische vraagstukken doemen op en brengen nieuwe werkgelegenheid. Vooral de kloof arm-rijk, die voor elke samenleving gevaar oplevert zodra die te groot wordt, zal veel aandacht moeten krijgen. In The Washington Post schrijft econoom Jared Bernstein over andere beroepen van de toekomst: voedselverwerkers, obers, portiers, inpakkers en ouderenverzorgers. Minder 'sexy' dan groeiende beroepen als die van zonnepaneelinstallateur of windmolen werker, maar veel groter in aantal. Met jaarsalarissen tussen de 20.000 en 25.000 dollar.

Er is in ieder geval één minister in dit kabinet die er weet van heeft. Hij schreef het boek Rafels aan de Rechtstaat en zit op Justitie en Veiligheid. Misschien moet hij het voorafgaand aan de Ministerraad eens aan zijn collega’s uitdelen.

Meer van Paul van Liempt

Meer opinie