paul_van_liempt.png

Paul van Liempt

@paulvanliempt

Paul van Liempt is presentator van het programma 'Van Liempt, één op één', elke maandag om 22.30 op RTL Z. Hij schrijft over ondernemerschap. En de rol van media.

Opinie

Tony Chocolonely heeft geen humor

We zaten weer aan de dubbele espresso's met spa rood. Deze keer om negen uur 's ochtends met vier journalisten op het terras van een hotel in Rotterdam, met een magistraal uitzicht over het water. "Lastig vak hebben we hoor", begon Rob. We moesten meteen lachen. Was hij - zonder dat we het in de gaten hadden - het ontbijt met champagne begonnen? Hij trotseerde de scepsis en legde ons een raadsel voor dat we in vijf seconden moesten oplossen.

Zijn vraag: welke van deze drie recente berichten is niet waar? 'Celstraf voor oud-staatssecretaris wegens belastingfraude', 'Keuken-ceo stapt in verkoop digitale boeken' en 'Topman lage kosten luchtvaartmaatschappij belooft geen enkele vlucht meer te schrappen'. Het juiste antwoord: alle drie waar.

Het eerste bericht past meer in een bananenrepubliek, bericht twee is verrassend en het derde bericht slaat op een leugen in de overtreffende trap. Een week nadat de topman van Ryanair deze bewering deed ging het aantal geschrapte vluchten van 2100 naar 20.000!

Rob begon erover omdat hij denkt dat het herkennen van de waarheid in een nieuwe fase is beland. En hij heeft gelijk. Het komt door Paul Horner en door Henk Jan Beltman.

Afgelopen week overleed de beroemde nepnieuwsschrijver Paul Horner. De man die beweerde dat hij schuil ging achter het pseudoniem van de Britse kunstenaar Banksy, de man die beweerde een miljoenenjackpot te hebben gewonnen, de man die schreef dat de staat Arizona alle scholen verplichtte homogenezingssprogramma’s in te voeren. En die schreef dat bezoekers van een verkiezingsoptreden van Donald Trump 3500 dollar kregen om te demonstreren.

Horner stuurde duizenden berichten de wereld in, met afwisselend goede en flauwe grappen, en verdiende met name tijdens de Amerikaanse verkiezingen veel geld met advertenties. Horner zag zichzelf als satiricus, wilde Trump juist belachelijk maken, maar zag hoe diens aanhangers de grappen van Horner ongecheckt lieten en serieus namen.

Zoals Kees van Kooten en Wim de Bie ooit De Tegenpartij oprichten. Een partij die de Randstad liever Blankstad wilde noemen en zich keerde tegen in Nederland woonachtige buitenlanders, 'een heet hangtaboe'. Overduidelijke satire, maar een peiling wees uit dat de partij op 26 zetels in de Kamer kon rekenen.

Ook de auteur van de gerenommeerde Washington Post was van al die berichten van Horner zo onzeker geworden dat meer dan de helft van zijn necrologie over de zoektocht naar de dood van de nepnieuwskoning ging. De kop: 'Who do you believe when a famous Internet hoaxer is said to be dead?' Zelfs als de sheriff van Maricopa County de dood van Horner bevestigt is de twijfel bij de auteur van The Post nog niet weggenomen. Hij blijft zoeken en dekt zich zo in dat het stuk bijna onleesbaar wordt. Wie wordt daar wijzer van?

De Nederlandse lolbroek heet Henk Jan Beltman, de man achter Tony Chocolonely. Een sympathieke, succesvolle ondernemer, met ferme teksten en mooie idealen. Maar wat een blunder met z'n fakebericht dat Tony Chocolonely naar de beurs zou gaan. Het ANP checkt keurig, maar wordt voorgelogen. De rest van de pers krijgt geen belet, Beltman is bang voor doorvragers die door 'de grap' heen prikken.

Een grap waar niemand om lachte, behalve op het kantoor van de postmoderne chocolodekoning zelf. En ook nog krampachtig volhouden dat ‘de stunt’ geslaagd is omdat er media-aandacht kwam.

Hou nou toch op, hij is toch geen cabaretier of kunstenaar? Beltman, van het merk 'dat voor eerlijkheid staat', kennen we van teksten als 'geld is een middel, geen doel' en 'als ik ooit in het bejaardenhuis zit wil ik tandeloos kunnen glimlachen omdat ik mooie dingen gedaan heb, niet omdat ik veel geld heb verdiend'. Het is voor hem te hopen dat we die idealen van hem blijven geloven.

En het grote voordeel is dat hij toch niet beursgenoteerd is? Zijn bedrijf zou na het nieuws een vrije val hebben gemaakt. 

Meer van Paul van Liempt

Meer opinie