We zien dat je waarschijnlijk onze advertenties blokkeert. RTLZ.nl heeft de inkomsten uit advertenties nodig om goede, onafhankelijke verhalen te blijven maken. Ook kan het zijn dat door het gebruik van een adblocker bepaalde functies op de website niet goed werken. Maak je een uitzondering voor onze pagina's? Voor meer informatie, klik hier.
marieke.png

Marieke Blom

@Mariekeconomie

Marieke Blom is hoofdeconoom bij ING.

Opinie

Zomercrisis? Wen er maar aan!

Dacht ik nog dat we een rustige zomer in gingen. Saai zelfs. Mussen die dood van het dak vallen. Kranten vol komkommernieuws. Even tijd om te beschouwen. Heerlijk. Maar daar was de brexit. En de Italiaanse banken. En toen ook nog Turkije.

'Hoera, zomercrisis!', hoor ik de economische journalisten denken. Geen komkommers op tv deze zomer. Net als vorige zomer (de Grieken), die ervoor (de Russen) en in 2012 (de eurocrisis). Heerlijk voor journalistiek Nederland, maar wat als je houdt van een beetje zomerse rust?  

Dan heb ik slecht nieuws voor je. We zitten in de horten-en-stoten economie. Al een klein decennium hobbelt de economie van crisis naar crisis. En dat verandert niet, vrees ik.

Ik heb een hele trits aan redenen waarom ik dat verwacht:

1. Trage groei
Heel simpel: als we gemiddeld genomen traag groeien – en dat doen we door de vergrijzing -  en de groei valt maar een beetje terug, zit je zomaar in krimp – een recessie.

2. We zijn manisch-depressief
Consumenten, investeerders: ze lezen allemaal razendsnel hetzelfde nieuws via internet. Dat maakt de animal spirits sterker. Zo zagen we de Nederlandse consument sterk reageren op beursmalaise in China, terwijl de impact daarvan voor Nederland zeer beperkt is.

3. De grillige politici en kiezers
Denk brexit, Turkije, Trump. Dat soort ontwikkelingen kunnen een ontluikende crisis veroorzaken, zoals we nu in het Verenigd Koninkrijk zien. Of ze versterken een crisis, zoals we in Nederland zagen met het Kunduzakkoord: toen kwamen er plotselinge, fikse bezuinigingen na de val van Rutte I.

4. De lege zakken van de overheden
De eurozone zit vast aan zelfopgelegde grenzen aan begrotingsbeleid. Het monetaire beleid zit bij een rente rond nul aan een natuurlijke grens – en moet dus vertrouwen op een experimentele behandeling. Overheden compenseren de – grillige - markt minder dan vroeger.

5. Veel vluchtig vermogen
Alle aandelen- en obligatiemarkten hebben nu samen een waarde van twee keer het wereldwijde BBP. Dertig jaar geleden waren de financiële markten en de economie ongeveer even groot. Eenzelfde koersdaling heeft daarom nu een vermogenseffect dat twee keer zo groot is, in verhouding tot de economie. Tel daarbij op dat de markten snel én zenuwachtig zijn, en je ziet hoe ze de economische deining kunnen vergroten.

6. We leven in een ‘luxe-economie’
Een flink deel van ons budget gaat naar ‘luxe goederen’: spullen waar je meer geld aan besteed naarmate je rijker wordt. Typische voorbeelden zijn elektronica, juwelen of horeca. Maar komt er een tegenvaller op onze weg, dan gebruiken we onze smartphone wat langer en gaan even niet uit eten. De gemiddelde consument kan zo makkelijker op de rem gaan staan, want een kleiner deel van zijn budget gaat naar de noodzakelijke basis. Dat versterkt de economische golven.

En zo werd de economie in de loop van de decennia steeds schokkeriger.

Oke, wat nu?

Onzekerheid troef. Maar hoe speel je daar als consument op in? 

  • Stap 1: Stoelriemen vast. Alles wat je stabiliteit biedt voor je inkomen, zet je vast. Je vaste kosten hou je daarentegen zo laag mogelijk.
  • Stap 2: Klaar om te wenden. Voor al het andere leg je je niet te lang vast. Of het nu de sportschool of je mobiel is, je machines of je personeel – zorg dat je flexibel blijft.

En dan nu de paradox

We willen, omdat we dit zien, allemaal liever korte contracten en flexibiliteit. Handig, dan kunnen we bij economische tegenwind lekker snel terugschakelen. En wat gebeurt er als we dan allemaal tegelijk snel terugschakelen? Precies, dan schokt de economie nog heviger. De horten-en-stoten-economie houdt zichzelf in stand.

Geen komkommernieuws maar zomercrisis. Wen er maar aan. 

Meer van Marieke Blom

Meer opinie