We zien dat je waarschijnlijk onze advertenties blokkeert. RTLZ.nl heeft de inkomsten uit advertenties nodig om goede, onafhankelijke verhalen te blijven maken. Ook kan het zijn dat door het gebruik van een adblocker bepaalde functies op de website niet goed werken. Maak je een uitzondering voor onze pagina's? Voor meer informatie, klik hier.
marieke.png

Marieke Blom

@Mariekeconomie

Marieke Blom is hoofdeconoom bij ING.

Opinie

Spaar je (niet) rot

Mijn schoonouders gaan om het jaar op een verre reis. Zuid-Afrika, Indonesië en Thailand hebben ze inmiddels gedaan. Wordt dit nu wéér een verhaal over rijke babyboomers? Een klacht over hun koopkrachtreparatie met Prinsjesdag misschien? Nee, ik wil het hebben over onze spaar-je-rot mentaliteit. Dan kom ik op Prinsjesdag straks nog even terug.

Want hoe anders is het leven van mijn schoonfamilie nu, vergeleken met vroeger? Een familie uit de onderkant van de middenklasse die zeer zorgvuldig met geld moest omgaan. Rood staan aan het einde van de maand. Stress als de wasmachine kapot ging. Kampeervakanties omdat iets anders te duur was.

Met die beelden kijk ik naar de Nederlandse pensioendiscussie. Ik stel voor dat we die beginnen met één vraag: Wat is nou ons grootste probleem?

Collectieve spaarwaanzin, lijkt mij. We sparen ons rot. We zijn een land van gezinnen die de eindjes aan elkaar moeten knopen omdat ze zo veel pensioenpremie betalen en creëren daarmee ouderen die zorgeloos verre reizen maken.

Wat gaat er mis?

We mikken op zeventig procent van het gemiddelde inkomen als pensioennorm. Dat is bruto, en netto blijft er dan meer over. Dat is echt veel te hoog. Waarom? Mensen hebben niet zo veel nodig na hun pensioen. De kinderen zijn het huis uit. Dat huis is afgelost. Reizen is een paar jaar leuk, maar dan vergaat de meeste mensen de reislust wel weer.

Mijn schoonmoeder houdt iedere maand geld over. Nu wel. Vroeger niet. Nee, ze is géén uitzondering.  

En bovendien: als vroeger die wasmachine kapot ging, stond het geld niet op de bank, maar zat het vast in het pensioen. Of in de overwaarde op het huis. Stress in de tent dus. Terwijl er eigenlijk best geld was, maar ze konden er niet aan komen.

Maar de jongeren dan, daar gaat dit verhaal niet voor op toch?

Wel dus, althans, voor veruit het grootste deel ervan. Dat eindloon is vervangen door middelloon scheelt. Maar tegelijk zijn veel meer mensen huiseigenaar, en de meesten lossen af. Huurders zijn in de minderheid tegenwoordig. En een pensionado met een koophuis kan met veel minder euro’s toe dan een huurder.  

Natuurlijk zijn er mensen die te weinig sparen, vooral de zzp’ers die in een huurwoning wonen. Maar zij zijn een minderheid. Het gaat om één op de zeven mensen.

En dus: laten we minder sparen.

Waarom? Omdat het prettiger is. Spaarwaanzin geeft onnodige stress. Maar het is ook economisch slim: minder sparen geeft ruimte om te consumeren. Néé, ik bedoel niet verkwisten. Alles met mate. Gewoon, iets meer consumeren.

Doodeng idee voor veel mensen, want we hechten aan onze collectieve spaarwaanzin. Maar echt, je houdt er meer economie en gelukkiger gezinnen aan over.

En Prinsjesdag, met die koopkrachtcompensatie? Wel, het is mijn moeder en schoonouders gegund. Echt nodig hebben ze het niet, maar ja: ze gingen er de afgelopen jaren wel degelijk op achteruit.

Heeft de economie er ook iets aan, die 1,1 miljard euro? Mwah, die stimuleer je er niet echt mee. Want de ouderen geven van deze extra inkomsten waarschijnlijk lang niet alles uit. En dat is wat er nodig is voor een economische impuls: uitgeven. Het risico – voor de economie dan - is dus dat dat geld gewoon op de spaarrekening komt.

Valt er nog iets aan te doen? Alleen als je zelf pensionado’s bent: geef het aan de (klein)kinderen, en zeg dat ze er iets leuks van kopen. Help je en passant om te zorgen dat de economie er weer écht goed voor komt te staan.   

Meer van Marieke Blom

Meer opinie