maarten_veeger.png

Maarten Veeger

@breakingsweep

Maarten Veeger is verslaggever bij RTL Z. Hij verwondert zich over de ontwikkelingen in Europa. 

Opinie

Ik ben een beetje klaar met Oost-Europa

Het begon zes jaar geleden als een 'eenmalig' evenement.

Zestien landen uit het oosten en zuidoosten van Europa organiseerden toen een top met China. Bedoelt om Chinese investeerders naar de - in vergelijking met West-Europa - armere economieën te trekken.

Maar ook voor de Chinezen die de markt in Europa verder wilden openen. En een goede infrastructuur, bijvoorbeeld met treinen dwars door Azië naar Europa en havens, kan daarbij geen kwaad. Waarom naar Rotterdam of Hamburg gaan als je in Albanië of Slovenië met veel minder rompslomp een gateway to Europe kan openen?

De Chinezen noemen het evenement er een die de Europese integratie bevordert. En die de relatie tussen China en de hele Europese Unie versterkt. Gelooft u het?

'Brussel' vertrouwde het niet zo. De EU kreeg wel de uitnodiging om mee te komen luisteren, maar bedankte daarvoor. Want 'Brussel' werkt uitsluitend voor alle lidstaten, niet voor groepjes binnen de groep. Vorige week waren ze weer samen. Het overleg heeft een vaste structuur gekregen.

Groepjes binnen de groep. Het is het begin van het einde. Als er eentje uitstapt (Groot-Brittannië) is het nog niet zo'n ramp. Die worstelt meer met zichzelf dan dat de rest van de Unie ermee zit. Maar als bijna de helft van de landen ineens gezamenlijk een eigen weg wil gaan, dan wordt de reden van bestaan ondermijnd. Dat moet je als Europese Unie niet toestaan.

Verhoudingen zijn zoek

De verhoudingen op de top die ook echt de naam 16+1 heeft gekregen, zijn ook zoek. Zoals NRC fraai meldde is er geen sprake van een ovale tafel maar juist van een 'één-voor-één'-audiëntie bij de Chinese president. Besluiten worden in zijn kamer genomen.

En dan is het maar hopen dat China in die nieuwe haven, spoorlijn of de bedrijven in jouw land wil investeren. De Chinezen vinden, naast de infrastructuur die de aanvoer van Chinese producten naar Europa moet vereenvoudigen, vooral technologie, energie, militair onderzoek en vliegtuigbouw interessant. Met als het even kan de voorwaarde erbij dat de technologie ook naar China mag worden overgebracht.

Dat is alleen nog de economie waarbij Oost-Europa een eigen richting lijkt op te gaan. Maar steeds meer landen gaan nog veel meer hun eigen gang. In Polen zijn de regering-kritische hoogste rechters verplicht met pensioen gestuurd. Zo kunnen jongere, meer tot regeringsgezind kneedbare rechters worden benoemd. Het constitutionele hof is er onder overheidscontrole geplaatst.

Uitholling van de rechtsstaat, zo wordt het in Brussel genoemd. De regering wil ook benoemingen bij de publieke omroep bepalen en eist van journalisten dat het Poolse belang voorop staat in hun verhalen.

Oost-Europese landen met Hongarije voorop weigeren ook medewerkring aan de opvang van asielzoekers. Hulp aan vluchtelingen is er inmiddels zelfs strafbaar dus ook de bevolking moet het niet proberen.

Ook daar worden de rechtsstaat en fundamentele vrijheden bedreigd. Academische vrijheid en de persvrijheid staan er zwaar onder druk, zo constateert ook Brussel.

Bemoeizucht

Waar bemoeien jullie je mee, is de repliek vanuit het oosten. Hongarije, Polen, Tsjechië en Slowakije trekken samen ten strijde tegen het moralistische Brussel.

Slowakije, het land waar niet lang geleden onderzoeksjournalist Jan Kuciak werd vermoord. Kuciak deed onderzoek naar misbruik van EU-landbouwsubsidies. De premier moest opstappen maar koos nog wel zijn opvolger en houdt een vinger in de pap.

En zo modderen meerdere landen in Oost Europa maar wat aan. De kernwaarden solidariteit, vrijheid en democratie waar de Europese Unie voor staat zijn bijzaak voor ze. Profiteren waar het kan, en verder de verplichtingen omzeilen.

En dat is hartstikke link. "Als Oost-Europese landen niet zorgen voor een stevige rechtstaat en vrijheid van meningsuiting, kan de Europese Unie op termijn uiteen vallen", zo zei onze voormalige minister van Buitenlandse Zaken Halbe Zijlstra eind vorig jaar.

De man had die keer gewoon gelijk.

Meer van Maarten Veeger

Meer opinie