Profiel.png

Lars Duursma

@LarsDuursma

Lars Duursma is oprichter van Debatrix. Hij coacht CEO’s en geeft lezingen door heel Europa op het gebied van framing, storytelling en overtuigingskracht.

Opinie

Eindelijk krijgt privacy de aandacht die ze verdient

Soms is er een schandaal nodig om de samenleving wakker te schudden.

Jarenlang raakten we met reuzesprongen steeds meer van onze privacy kwijt. Anno 2018 weten grote computerbedrijven wat we doen, wie we kennen, wat we kopen, waar we van houden, op wie we verliefd zijn, waar we last van hebben en ja, zelfs wat we denken. Adverteerders kennen ons beter dan onze beste vrienden, beter dan onze eigen partner, misschien zelfs beter dan we onszelf kennen.

Al die kennis kunnen bedrijven niet alleen gebruiken voor commercieel gewin. Ze kunnen onze meningen verregaand beïnvloeden en zelfs verkiezingen manipuleren. De platforms van deze internetgiganten kunnen bovendien kinderlijk eenvoudig worden misbruikt door kwaadwillende organisaties, zo bleek de afgelopen maand uit verschillende schandalen rondom Facebook.

Dat bekende verhaal van die kikker in die pan blijkt niet te kloppen: ook als het water langzaam opwarmt, springt die kikker er gewoon uit. Maar desondanks lijken we als samenleving de afgelopen jaren behoorlijk in slaap gesust als het gaat om de vertrouwelijkheid van onze gegevens.

Natuurlijk, af en toe was er in de media aandacht voor grootschalige privacyschendingen. Maar dan hadden we het er een dag over, een enkeling plakte z'n webcam vervolgens demonstratief af, en verder ging iedereen gewoon weer z'n gangetje.

Laten we hopen dat het deze keer anders is. Dat we wérkelijk een discussie krijgen over de vraag in wat voor wereld we willen dat onze kinderen opgroeien. Of we willen dat zij op de lagere school al moeten leren dat ze zich bij werkelijk álles wat ze doen – zowel online als offline – ervan bewust moeten zijn dat hun gedrag wordt geobserveerd, geanalyseerd en vastgelegd.

En dat al die data ooit, misschien wel vele jaren later, tegen hen gebruikt kan worden, een beetje zoals verdachten dat vlak voor hun arrestatie te horen krijgen in Amerikaanse televisieseries: "Anything you say can and will be used against you."

En vooral: wat de impact daarvan is. Privacy is namelijk bovenal belangrijk omdat we ons anders gaan gedragen als we weten dat we in de gaten worden gehouden. Keer op keer blijkt hoe het gevoel in de gaten te worden gehouden leidt tot wantrouwen, conformiteit en middelmatigheid. En ja: ook als je denkt dat je niets te verbergen hebt.

Zouden we die serieuze discussie deze keer wél krijgen? Ik ben er niet gerust op.

Neem het volstrekte gebrek aan gevoelde urgentie bij nationale politici. Afgelopen week verscheen Facebook-oprichter Mark Zuckerberg bij het Amerikaanse congres voor wat een kritische hoorzitting had moeten worden. Het draaide uit op een regelrechte farce. Geen enkele senator leek ook maar een flauw benul te hebben van hoe Facebook precies werkt – laat staan wat privacygevaren zijn voor de gemiddelde burger.

Of neem onze eigen minister-president. Die heeft bepaald geen behoefte aan een grondige discussie over privacy, zo lijkt het. In de aanloop naar het Wiv-referendum speelde zijn regering tot enkele dagen voor de volksraadpleging vooral verstoppertje. Toen een meerderheid van de Nederlanders onverwachts tegen de wet stemde, wist hij niet hoe snel hij met een wat cosmetische veranderingen moest komen – dat zou de discussie hopelijk verstommen.

Dit weekend liet hij bovendien zien niets te hebben geleerd van de recente ophef over Facebook. Zijn regering heeft een uitgebreid standpunt over de militaire aanval op doelen in Syrië, zo liet hij weten op twitter. Nederlanders die wilden weten hoe wat het standpunt van hun regering is, verwees hij naar… Facebook.

De enige organisatie die onze privacy niet alleen serieus neemt maar ook gigantische stappen heeft gezet om deze op grote schaal te waarborgen, is de Europese Commissie. Daar waar het oud-president Barack Obama ondanks verwoede pogingen niet eens lukte om strengere privacywetgeving in één land aan te nemen, gelden vanaf 25 mei strenge regels in alle 28 lidstaten van de Europese Unie.

Experts zijn het erover eens: deze nieuwe wetgeving gaat het wereldwijde digitale landschap nog decennialang bepalen. Ook bedrijven als Facebook kunnen het zich niet veroorloven een markt van 500 miljoen rijke consumenten links te laten liggen en hebben zelfs al aangekondigd deze strenge EU-standaarden wereldwijd te willen naleven.

Maar alleen strengere wetten zijn niet voldoende. Want ook in de nieuwe situatie zullen bedrijven en overheden toegang blijven houden tot de meest vertrouwelijke gegevens van alle Nederlanders.

Dat vraagt om een brede maatschappelijke discussie. Een discussie die bovendien verder gaat dan een enkele wet of de waan van de dag. Want privacy is te belangrijk om alleen bij schandalen te bespreken.​

Volg Lars op Twitter of meld je aan voor gratis overtuigtips.

Meer van Lars Duursma

Meer opinie