Profiel.png

Lars Duursma

@LarsDuursma

Lars Duursma is oprichter van Debatrix. Hij coacht CEO’s en geeft lezingen door heel Europa op het gebied van framing, storytelling en overtuigingskracht.

Opinie

De minachtende middelvinger van Sybrand Buma

Je zou het ontwapenend kunnen noemen: eindelijk een politicus die er niet omheen draait en gewoon eerlijk toegeeft dat de mening van het volk hem volstrekt niets kan schelen. Maar dit ging veel verder dan dat. In één enkele alinea schoffeerde CDA-leider Sybrand Buma niet alleen de kiezer, maar liet hij tevens zien geen enkel ontzag te hebben voor de Tweede Kamer, de Eerste Kamer en de rechtsstaat als geheel.

En dat amper twee dagen na de bordesscène van het nieuwe kabinet. Het doet vrezen waar deze wonderbaarlijk snel hervonden arrogantie van de macht verder nog toe zal leiden.

Buma gaf zaterdag in De Volkskrant aan dat hij het aanstaande referendum over de nieuwe Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten – beter bekend als de sleepwet – "niet als een echt referendum" beschouwt. De reden: in het regeerakkoord is afgesproken om het raadgevend referendum af te schaffen. En dus laat het hem volledig koud hoe het volk straks stemt: "Dit is een rest uit het verleden. Een staartje. En ik wil dat die sleepwet doorgaat."

Het is een bizar argument dat een bijzonder inkijkje geeft in Buma's houding ten aanzien van onze democratische instituties. Het is immers niet de regering die kan besluiten tot afschaffing van het raadgevend referendum: dat is aan de Tweede en Eerste Kamer. Kennelijk neemt de CDA-leider deze niet erg serieus: dat trouwe stemvee gaat toch wel akkoord met wat de regering voorstelt.

Hier is de realiteit: zelfs als beide Kamers snel akkoord gaan, duurt daadwerkelijke afschaffing waarschijnlijk nog wel even. Er is namelijk een reële kans dat er eerst nog een referendum komt over afschaffing van – jawel – het raadgevend referendum.

In de tussentijd beschouwt Buma ieder referendum als een 'nepreferendum' omdat het middel volgens hem toch wordt afgeschaft. Maar zo werkt een rechtsstaat niet. Burgers mogen wetten en regels ook niet om die reden negeren: een wet is een wet totdat deze geen wet meer is.

Het zou tot grote chaos leiden als niemand zich meer gehouden voelt aan wetten die binnenkort worden afgeschaft of aangepast. Ik weet ook zeker dat de Belastingdienst weinig coulant zal reageren als ik besluit om nu alvast minder inkomstenbelasting te betalen, omdat die belastingverlaging nu eenmaal werd aangekondigd in het regeerakkoord.

Al die bestaande wetten gelden niet alleen voor de burger, maar ook voor Buma. Door te doen alsof hij als onderdeel van de macht zelf mag bepalen welke wetten hij serieus hoeft te nemen, steekt Buma z’n minachtende middelvinger op naar al die mensen in het land die zich wél elke dag aan de meest stompzinnige regels moeten houden – omdat ze anders hoge boetes riskeren van de overheid, of erger.

Maar het is toch een raadgevend referendum, sputteren sommigen tegen: Buma hóeft het advies van de bevolking helemaal niet over te nemen. Klopt helemaal. Maar feitelijk zegt hij nu: hoi Nederlanders, ga gerust discussiëren over de wet, ga lekker stemmen, maar ik pieker er niet over om te luisteren. "LA-LA-LA-LA-LAAAA!" schreeuwt de CDA-leider naar het volk met een glimlach op z’n gezicht en twee vingers in zijn oren. "Sorry, wat zei je?"

Deze houding is des te schrijnender als je bedenkt hoe Buma meer dan een jaar lang vrijwel elke minuut in de media aangreep om vol overgave te vertellen hoe Nederlandse politici veel beter moeten luisteren naar de burger. Meer dan een jaar gaf hij vrijwel dagelijks af op de wijze waarop het kabinet omging met de uitslag van het Oekraïne-referendum.

Deze boodschap herhaalde Buma tijdens zijn congresspeech in november 2016: "Als er niet beter geluisterd wordt dan krijg je brexit en dan krijg je Trump. [...] Een politiek die dan toch doordendert, bewijst wat de mensen al dachten: dat die politici in een eigen wereld leven." Maar ja, dat was de Buma van 2016. Dat verhaal was electoraal ook best handig zo vlak voor de Tweede-Kamerverkiezingen.

 

Terug naar 2017. Ruim 400.000 mensen ondertekenden de petitie voor een referendum over de sleepwet. Er lijkt nu eindelijk een brede maatschappelijke discussie op gang te komen over privacy en afluistermogelijkheden van de staat. Dat is hard nodig. Al was het maar omdat de politiek tot nu toe doof bleek voor elk advies. De Raad van State, WRR, maatschappelijke organisaties en hoofdredactionele commentaren: allen leverden ze fundamentele kritiek op deze wet.

Juist deze belangrijke discussie probeert Buma in de kiem te smoren door het sleepnetreferendum en alles daaromheen bij voorbaat irrelevant te verklaren. Zijn heldere boodschap: ieder debat, ieder argument en iedere analyse in de aanloop naar het referendum is overbodig en nutteloos. Dat gaat nog veel verder dan aangeven dat je de uitslag niet automatisch over zult nemen: het is regelrechte sabotage. Het is een doelbewuste poging om mensen te ontmoedigen zich nog langer in te zetten voor dit referendum.

Hopelijk slaagt Buma niet in zijn opzet. De kiezer weet in elk geval naar wie ze voorlopig niet meer hoeft te luisteren.

Volg Lars op Twitter of meld je aan voor gratis overtuigtips.

Meer van Lars Duursma

Meer opinie