online foto's 400x300_Jos Heymans 2014.png

Jos Heymans

Politiek columnist Jos Heymans over wat hem opvalt in de Haagse en Europese politiek.

Opinie

Van ruilen komt huilen

De blauwe pakken zitten na hun gedwongen verblijf van drie weken bij de stomerij weer als gegoten om de lijven van de gebruide onderhandelaars. Opvallend trouwens dat blauw weer zo in de mode is. Of je nu Rutte, Zijlstra, Pechtold, Koolmees, Buma, Heerma of Segers heet; zodra informateur Zalm roept, worden de blauwe pakken uit de kast gehaald. Alleen Carola Schouten kiest haar eigen outfit.

Dit soort teksten beheerst de media als er geen inhoudelijk nieuws over de formatie valt te melden. Dan gaat het over het duurrecord dat het kabinet Rutte-II maandag over een week kan breken of over het nummer dat het nieuwe kabinet krijgt. Wordt het Rutte-3 of Rutte-4? Want als PvdA-leider Asscher het kabinet laat vallen omdat de leerkrachten voorlopig geen extra geld krijgen, komt er een tussenkabinetje dat Rutte-3 gaat heten. Lekker belangrijk.

"Deze combinatie van VVD, CDA, D66 en ChristenUnie onderhandelt al weken; tijd voor een beetje resultaat."

Maar er is wel nieuws, dus trivialiteiten kunnen we overslaan, negeren. Het werd trouwens tijd ook. Deze combinatie van VVD, CDA, D66 en ChristenUnie onderhandelt al weken: tijd voor een beetje resultaat. De eerste vier weken hoorden we niks, het was nog een beetje aftasten. Maar dat de vier partijen drie weken vakantie namen, was een goed teken. Als er geen vooruitgang zou zijn geboekt, als er geen uitzicht was op iets dat een beetje richting overeenstemming ging, dan was die vakantie niet nodig geweest. Dan hadden de vier half juli kunnen breken.

Maar nee, er was kennelijk zicht op iets van een doorbraak. Terwijl de onderhandelaars echt met vakantie gingen, bleef informateur Zalm in Den Haag achter om ideetjes, plannetjes, gedachten die de tafel hadden gepasseerd te vertalen in concrete voorstellen. En die vielen deze week bij de hervatting van de onderhandelingen kennelijk niet slecht.

Pechtold suggereerde al meteen deze week dat sommige ingewikkelde thema’s niet per se tot een compromis zouden hoeven leiden. En Segers beaamde dat. Je kunt ze ook uitruilen. VVD en CDA lieten zich er niet specifiek over uit, maar waren gisteren behoorlijk optimistisch over het verloop van de gesprekken. Zonder de thema’s te benoemen constateerden ze wel her en der doorbraakjes. Het zou tijd worden.

"Maar of uitruilen nu zo’n succesvolle manier is om een regeerakkoord te bereiken, mag worden betwijfeld."

Maar of uitruilen nu zo’n succesvolle manier is om een regeerakkoord te bereiken, mag worden betwijfeld. VVD en PvdA zijn, achteraf, niet onverdeeld gelukkig met het uitruilen van onderwerpen zoals bij de vorige formatie gebeurde. Het was in 2012 een idee van informateur Wouter Bos. Bij politiek gevoelige thema’s waarover een compromis niet mogelijk bleek, werd de knoop door uitruil doorgehakt. Zo werden WW en hypotheekrenteaftrek tegen elkaar weggestreept.

Achteraf lijkt niemand gelukkig te zijn geweest met de uitruil. Het eigen gezicht van de partij vervaagde, partijpolitieke standpunten waren niet meer herkenbaar. Bovendien, kiezers vergaten wat je had binnengehaald, maar ze onthielden precies welke standpunten werden verkwanseld. Het kostte de VVD acht zetels, de PvdA verloor uiteindelijk 29 zetels.

Van ruilen komt huilen. Pechtold en Segers horen het spreekwoord te kennen.

@JosHeymans

Meer van Jos Heymans

Meer opinie