henri_bontenbal.jpg

Henri Bontenbal

@Henribontenbal

Henri Bontenbal is energie-expert bij Stedin.

Opinie

3 redenen waarom ik blij ben met het nieuwe klimaatbeleid

"Het is het groenste regeerakkoord ooit!", zeggen de coalitiepartijen. "Het is niet genoeg!", zeggen de oppositiepartijen. Het mooie van beide stellingnames: ze kunnen allebei waar zijn. Tegelijkertijd kun je het regeerakkoord ook overvragen. Want in een regeerakkoord worden hoofdlijnen geschetst, maar geen kabinetsbeleid gemaakt.

Hoewel beide waar kunnen zijn, sluit ik me aan bij de eerste groep. En daar heb ik drie redenen voor.

Reden 1: de doelstelling

De belangrijkste ambitie die in het regeerakkoord staat en die alle andere maatregelen overkoepelt, is de doelstelling om in 2030 de uitstoot van broeikasgassen verminderd te hebben met tenminste 49 procent. Daarnaast wil het kabinet in Europa pleiten voor een reductie van 55 procent.

Dit is een zeer forse ambitie, die ingrijpt op alle sectoren in onze economie. Maar papier is geduldig en ambities formuleren die gerealiseerd moeten zijn ver na de eigen kabinetsperiode, is tamelijk vrijblijvend. Maar in het regeerakkoord staat daarom een onlosmakelijk daaraan verbonden maatregel: de doelen worden verankerd in een klimaatwet.

Reden 2: de klimaatwet

Dat laatste is cruciaal. In die zin heeft de oppositie gelijk: the proof of the pudding is in the eating. Vooralsnog ga ik er vanuit dat het kabinet haar doelstelling van 49 procent reductie vertaalt in een klimaatwet met een geloofwaardig reductiepad voor de komende jaren. En bijbehorende correctiemechanismen als de doelen niet gehaald worden.

Is deze overkoepelende klimaatwet gemaakt, dan is het eigenlijk niet eens meer zo relevant welke maatregelen dit kabinet gaat nemen. Er is nogal wat kritiek op de inschatting die gemaakt is voor het potentieel van CO2-opslag (CCS). Maar hoe belangrijk is dit? Je zou kunnen zeggen: weinig relevant, want als CCS minder oplevert dan gedacht, dan verplicht de klimaatwet tot het nemen van andere maatregelen. Zo simpel is dat.

Reden 3: de Europese ambitie

Een ambitieuze doelstelling en een klimaatwet: beide horen bij elkaar. Maar er is nog een derde ingrediënt dat het plaatje compleet maakt: de Europese context. In het regeerakkoord staat: "Mocht een aangescherpte doelstelling in de EU niet haalbaar blijken, dan zal Nederland ernaar streven om met gelijkgestemde Noordwest-Europese landen tot ambitieuzere afspraken te komen dan de door de EU toegewezen landenallocatie." 

Het mooie van deze ambitie is dat enerzijds de Europese context niet uit het oog verloren wordt, maar anderzijds ook niet gekozen wordt voor het 'dan doen wij ook maar niks extra’s als onze Europese collega’s ook niet willen'.

En nu komt het: het regeerakkoord rept van een kopgroep van Europese landen die Europa op sleeptouw neemt in de transformatie naar een duurzame economie. Een topidee! Het past ook goed bij het idee van een 'Europa van verschillende snelheden'. De tijd is er rijp voor. Want laten we eens kijken naar een paar 'buren'.

Duitsland

Angela Merkel en haar CDU zijn bezig met verkennende gesprekken met de FDP en de Grünen, de zogenaamde 'Jamaica-coalitie'. Het is allerminst zeker dat dit tot een coalitie leidt. Maar waar zou zo’n coalitie toe kunnen leiden?

De Groenen hebben aangegeven dat de 20 meest vervuilende kolencentrales gesloten moeten worden als zij in een coalitie stappen met Merkel. Ook willen zij sneller overstappen op de elektrische auto. Merkel lijkt ook bereid te zijn scherpere eisen te stellen aan de auto-industrie. Gaat Duitsland inzetten op een Energiewende 2.0?

Frankrijk

Macron heeft aangegeven dat hij graag met Duitsland samenwerkt aan het versterken van het Europese energiebeleid. Een hogere prijs voor de uitstoot van broeikasgassen moet onderdeel van de plannen zijn, vindt hij.

De Franse leider wil daarover een deal met andere Europese leiders gesloten hebben voor de klimaatconferentie in november in Bonn. Daarnaast heeft Macron een investeringspakket voor de komende vijf jaar gelanceerd, waarin 20 miljard euro zit voor vergroening van de economie. In een recent interview in Der Spiegel zegt Macron over de uitdagingen waar Europa voor staat:

"The challenges are manifold, issues such as migration or terrorism are important to us all. But the switch to renewable sources of energy must also be planned together. (…) We can only have success on all those fronts if we move forward together." Macron wil dus wel, en graag Europees.

Denemarken

Als we de Wereldbank moeten geloven, heeft Denemarken het beste energiebeleid van de wereld. Hoewel de huidige regering de klimaatdoelstellingen iets heeft teruggeschroefd, behoort Denemarken nog steeds tot de koplopers wereldwijd. Het IEA verwacht dat Denemarken in 2022 zo’n 70 procent van haar elektriciteit haalt uit wind, zon en andere duurzame elektriciteitsbronnen. 

Het komende jaar wordt dus belangrijk. Is het mogelijk zo’n kopgroep te vormen? Samen met Duitsland, Frankrijk en Denemarken? Lukt het om met deze kopgroep de energietransitie in Europa in een volgende versnelling te krijgen? Laten we daarvoor knokken! Het regeerakkoord is daarvoor een goed begin. Het is aan de minister van EZ en klimaat om dit voor elkaar te boksen. Yes, we can!

Meer van Henri Bontenbal

Meer opinie