online foto's 400x300_Hella Hueck NEW 2014.png

Hella Hueck

@hellahueck

Hella Hueck is freelance journalist en werkt onder meer voor Omroep WNL en RTL Z. 

Opinie

Hoe bijles de ongelijkheid vergroot

Je kind helpen met huiswerk. Wie heeft daar na het werk nog tijd en energie voor? En wie heeft er niet binnen vijf minuten knetterende ruzie omdat de staartdeling tegenwoordig écht heel anders gemaakt wordt dan in jouw tijd? Bijlessen, huiswerkbegeleiding en examentraining is big business aan het worden in Nederland. Ook kinderen op de basisschool worden steeds vaker bijgespijkerd. Maar wat als je dat niet kunt betalen?

Alles voor de kids! Voor het tv-programma Stand van het Land zocht ik uit wat ouders uitgeven aan huiswerkbegeleiding voor onze kinderen. Ouders hebben er heel wat over om hun kind een goede opleiding te geven. Maar tijd voor onze kinderen, nu allebei de ouders werken, hebben we steeds minder.

Meer geld naar bijles

Geld is zeker bij hoogopgeleide ouders geen probleem. En dus wordt er steeds vaker bijles ingekocht. Volgens het CBS werd er in 2015 15 miljoen euro uitgegeven aan het bijspijkeren van kinderen die nog op de lagere school zitten. Dat was vijftien jaar geleden nog maar 2 miljoen euro.

"Ik denk dat die €15 miljoen een veel te lage inschatting is", vertelt Tijntje Louwers van Squla mij als ik haar bel. Squla is een app voor kinderen op de basisschool. Met games en quizvragen kunnen leerlingen spelenderwijs de lesstof van school herhalen en de cito-toets oefenen. "Wij hebben nu in Nederland 120.000 betalende klanten en denken eind dit jaar op 130.000 uit te komen. Over onze omzet kan ik niets zeggen, maar daar kun je zelf een slag naar slaan."

Een jaarabonnement bij Squla kost €95,40, dus dat zou een omzet zijn van ruim €12 miljoen. Daar zitten ongetwijfeld een aantal actie-abonnementen bij, maar dan nog…  

Bij middelbare school harder gestegen

De bijles op de middelbare school is de afgelopen 15 jaar nog veel harder gestegen. De klassen zijn te groot, leraren moeten de stof er in korte tijd doorheen rammen. Ook Danique Wiltink van tutorplatform Nimbles denkt dat de cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek aan de conservatieve kant zijn. Wiltink haalde onlangs 4 ton groeigeld op voor haar platform, dat tutoren koppelt aan ouders die bijles zoeken voor hun kind.  

Vorig jaar begon Wiltink met een pilot in Rotterdam. De stad waar ze zelf tot een tijdje terug een bijlesinstituut had. "Ik betaalde zelf zo'n student een tientje en bracht bij de klant veertig of vijftig euro in rekening. Dat model is niet meer vol te houden. Een platform maakt de kosten transparant. Ik kan dan zelf maar beter de eerste zijn die zo’n platform bouwt."

Nimbles maakt een onstuimige groei door. Nu zijn er via Nimbles tutoren te boeken in acht Nederlandse steden. Eind dit jaar moeten dat er twaalf zijn. "Bijles vind ik een negatief woord. De begeleiders die we screenen en op ons platform toelaten zijn 'tutoren'. Ze begeleiden de leerling met de lesstof, maar ook met het plannen van het huiswerk. Er moet een klik zijn." 

Steeds professioneler

Moeder Justine Bots uit Rotterdam is laaiend enthousiast over de tutor die ze via Nimbles heeft gevonden voor haar dochter Kato. Kato heeft dyslexie en is nu hard aan het zwoegen voor haar havo 5 eindexamen. "Dees geeft scheikunde en wiskunde en is heel erg gestructureerd. Hij heeft samen met Kato een planning gemaakt voor haar schoolonderzoeken. Die hangt nu op een kast op haar kamer en dat geeft haar overzicht en rust."

Iro Edobor van de Bijles Academie in Utrecht ziet dat het bijles geven steeds professioneler wordt. "Ik heb nu zo’n zeven jaar mijn eigen bijlesinstituut en ik zie dat ouders steeds hogere eisen stellen. De begeleider moet gekwalificeerd zijn. Maar het zijn ook de kinderen zelf die begeleiding vragen. Er wordt van ze verwacht dat ze presteren. Vroeger kreeg je in de brugklas de ruimte om te wennen aan de nieuwe school en vrienden te maken. Nu wordt je vanaf de eerste week overladen met bakken huiswerk." 

Edobor ziet ook dat de begeleiding niet voor iedereen toegankelijk is: "Ik spreek genoeg ouders die hun kind ook die kans op een goede opleiding willen geven, maar het geld niet hebben. Daar heb ik grote moeite mee." 

Groeiende ongelijkheid op en na schooltijd

Moeten scholen niet gewoon zo lesgeven dat bijles niet nodig is? Of nemen we geen genoegen meer met 'gewoon' onderwijs op school? De Inspectie van het Onderwijs kwam vorig jaar tot de conclusie dat de ongelijkheid in het onderwijs toeneemt: kinderen van lager opgeleide ouders schoppen het steeds vaker minder ver dan hun leeftijdsgenoten met hetzelfde IQ en met hoger opgeleide ouders.

De toename van 'schaduwonderwijs' ( zoals huiswerkbegeleiding) leidt ook tot grotere verschillen in onderwijskansen, schrijft de Inspectie. "Hogeropgeleide ouders maken bewustere schoolkeuzes en investeren al vroeg in schaduwonderwijs voor hun kinderen." Want die goede opleiding voor je kind betekent niet alleen een hoger salaris, maar ook een hogere levensverwachting en een betere gezondheid. Dus op scholen nemen de verschillen toe maar buiten schooltijd ook: juist kinderen van hogeropgeleiden worden extra bijgespijkerd.

Sterkere rol voor Den Haag?

Er is een aantal gemeenten in Nederland (bijvoorbeeld de Drechtsteden, Haarlem) dat oog heeft voor deze ongelijkheid en gezinnen met lage inkomens bijles compenseren. Maar de regelingen verschillen per gemeente en niet elke gemeente heeft zo'n regeling. Laat staan dat mensen wéten dat ze een vergoeding kunnen krijgen. Sommige scholen bieden zelf bijles aan, andere weer niet.

Ik denk dat de geest uit de fles is en dat huiswerkbegeleiding een vast onderdeel gaat worden van de schoolloopbaan van onze kinderen. Scholen hebben niet genoeg geld en tijd om in begeleiding te investeren. Dat vraagt om meer aandacht voor de groeiende ongelijkheid in het onderwijs, ook als de schoolbel is gegaan.

@hellahueck

Meer van Hella Hueck

Meer opinie