Hans Stegeman

Hans Stegeman

@hanswstegeman

Hans Stegeman is econoom en werkt bij Triodos Investment Management. 

Opinie

Schiet eens op met die reparatie-economie!

Onlangs had ik een paar frustrerende, maar zeker niet unieke ervaringen. Het geluid van mijn vijf jaar oude tv viel ineens weg en mijn twee jaar oude laptop gaf zomaar de geest. Beide voldeden nog prima aan mijn eisen. De zoektocht naar reparatiemogelijkheden verliep vervolgens bepaald niet succesvol.

Ik vind dit raar. Zowel de uitval van beide toch nog vrij jonge apparaten, als ook het feit dat het bijna niet mogelijk bleek ze te laten repareren. Waarom kan dat niet?

Als we ooit ons afval willen verminderen en spullen langer willen gebruiken, dan wordt het tijd dat we serieus werk maken van die reparatie-economie. Zonder reparatie-economie ook geen circulaire economie.

De theorie

Ik ben econoom. En ooit, lang geleden, heb ik geleerd dat er zoiets bestaat als transparantie van producten en goed werkende markten. Maar de voorbeelden waren in de eerstejaars tekstboeken meestal vrij simpel: markten van bier en wijn, om een beetje bij de belevingswereld van de gemiddelde student te blijven.

Bij dat soort producten maak je je niet druk over heterogeniteit van producten of slijtage en reparatie. Alleen de transactie, en dan vooral de micro-economisch optimale transactie stond centraal.

Deze onvolledige theorie is natuurlijk in de loop der jaren verder uitgebreid en dus complexer geworden. Om die complexiteit te bezweren, maken economen vervolgens stevige aannames. Zo nemen ze zonder meer aan dat kopers kunnen inschatten wat de slijtage is van producten en of iets te repareren is. Was het maar zo simpel.

De praktijk

Terug naar mijn kapotte tv. Mijn probleem bleek vrij eenvoudig op te lossen, maar kostte me wel 150 euro. Het businessmodel van zowel de reparateur als van tv-producenten is eigenlijk precies zoals je het niet wil hebben in de circulaire economie: tv-producenten doen er alles aan om je zo snel mogelijk een nieuw product te laten kopen en repareren liever niet, de reparateur profiteert hiervan doordat hij wel repareert maar tegelijkertijd een behoorlijke vergoeding kan vragen. Als het maar net iets minder is dan een nieuwe tv.

Mijn laptop is weer een geheel ander verhaal. Omdat ik altijd netjes een back-up had gemaakt, had ik gelukkig al mijn gegevens nog. Maar toen bleek dat die back-up alleen maar terug te zetten is op een laptop van hetzelfde merk. Dat die nieuwe laptop krachtiger en sneller is dan de vorige is mooi, al voldeed die oude (twee jaar!) nog prima, maar dat alle stekkertjes net weer anders zijn, was een nare verrassing. Locked-in noemen we dat. En dat kost een consument (veel) extra geld.

De noodzakelijke stappen

Dit soort voorbeelden maakt maar weer duidelijk dat de reparatie-economie er nog lang niet is. Om het ontstaan van een reparatie-economie te stimuleren en te versnellen zou het volgende moeten gebeuren:

  1. Verleng de garantie-termijn. U weet het wellicht niet, maar de wettelijke garantietermijn is in Europa twee jaar.  Dus bewaar dat bonnetje! Dit is veel korter dan de technische levensduur van veel producten. De Europese Commissie is hier  – en met andere regelgeving om de duurzaamheid van producten te bevorderen – mee bezig, maar uiteraard is er de nodige tegenstand.
  2. Zorg voor standaarden voor producten en reservematerialen. Om bij mijn laptopvoorbeeld te blijven; het helpt natuurlijk niet als om de zoveel jaren alle aansluitingen en stekkers worden veranderd. Harmonisatie (zoals Neelie Kroes met mini-USB voor elkaar kreeg) zou daarbij helpen. Ook de verplichting om klanten gedurende een bepaalde periode te compenseren voor een nieuwe standaard ligt voor de hand.
  3. Begin meer repair cafe's. Inmiddels zijn er in Nederland honderden plekken waar mensen spullen repareren. Hoeveel dat er ook zijn, nog steeds worden veruit de meeste elektronica niet gerepareerd, maar weggegooid.

We hebben nog een lange weg te gaan. Maar de reparatie-economie is de enige weg naar een duurzame economie. De enige manier om spullen zo lang mogelijk te gebruiken, grondstoffen te behouden en geld te besparen. Reparateurs aller lande: verenigt u!

Meer van Hans Stegeman

Meer opinie