Frederieke Hegger

Frederieke Hegger

@FrederiekeH

RTL Z-redacteur Frederieke Hegger over de economie van de toekomst, duurzaamheid en de keuzes die we elke dag maken.

Opinie

Dijsselbloem heeft gelijk: ceo’s, kom onder uw steen vandaan

Het populisme is de schuld van de bankiers? Collega Roland Koopman proestte nog net niet zijn espresso uit over het Financieele Dagblad. Minister van Financiën Jeroen Dijsselbloem legde in een interview de opkomst van de Trumps, Le Pens en Wilders’ van de Westerse wereld bij de Zuidas en Co.

Beetje makkelijk en naïef, aldus Koopman in zijn column.

En toch heeft Dijsselbloem voor een deel een punt. Duitse wetenschappers hebben onderzoek gedaan naar de electorale gevolgen van financiële crises tussen 1870 en 2014. Ze keken naar 800 verkiezingen in 20 ontwikkelde landen. Wat bleek? Na financiële crises neemt de polarisatie toe. Zeker extreem-rechts lijkt aan populariteit te winnen. "Gemiddeld zien extreem rechtse partijen hun stemaandeel toenemen met 30 procent na een financiële crisis," concludeerden de onderzoekers.

Boem.

De financiële crisis heeft dus - zeer waarschijnlijk - wel invloed gehad op de peilingen van vandaag.

Is 'het populisme' daarmee ook de schuld van bankiers? Nou nee; dat is ook weer te simpel gezegd. Elke grote ontwikkeling komt - ja heel saai - voort uit een mozaïek: een ratjetoe aan 'oorzaak-stukjes' die samen leiden tot een uitkomst. En zoals het populisme er niet alleen is dankzij de crisis, is de crisis natuurlijk niet alleen de schuld van bankiers.

De rol van Dijsselbloem (en zijn voorgangers) is in beide gevallen óók zo'n mozaïek-stukje, daar heeft mijn collega Koopman gelijk in. Het totale gebrek aan zelfreflectie van de politiek - ook zeker ter linkerzijde – is schrijnend. Misschien net iets te veel bezuinigingen en lastenverzwaringen? ECHT NIET. Te veel flexibilisering? NEE HOOR, OKÉ MISSCHIEN EEN BEETJE. Te veel loonmatiging? MEH. En laten we niet vergeten dat een (banken)sector zich ook gewoon gedraagt naar de kaders die er gesteld worden. Maar denk maar niet dat de kaderstellers, waaronder politici ter linkerzijde, het boetekleed hebben aangetrokken na 2008.

Maar wat voor 'de schuld' van ellende geldt, namelijk dat hij bij meerdere partijen ligt; geldt voor 'de oplossing' net zo goed. Dijsselbloem signaleerde bij bestuurders de visie: populisme, dat is een zaak van politici. En aangezien FD.nl en RTLZ.nl niet overlopen van de ceo's die van zich laten horen in deze tijden van toenemende onrust, vrees ik dat zijn analyse correct is. 

Maar beste bazen van Nederland, uw werknemer, uw klant is ook een kiezer. Het (te lage) loon dat u uitbetaalt, heeft consequenties. Het niet aannemen van jonge mensen, heeft consequenties. Uw milieuafdruk heeft consequenties. Uw stilte in het discriminatiedebat heeft consequenties.

Uw stilte in deze storm heeft consequenties.

"Maar het woord voeren over maatschappelijke kwesties, dat doet VNO-NCW voor ons!", hoor ik u denken.

Ehh ja. Misschien moet u er dan eerst een voorman (of -vrouw) neerzetten met enige realiteitszin.

 

Oké, wat dan wel? Een paar voorbeelden.

In 1914 verhoogde auto-ondernemer Henri Ford het salaris van zijn werknemers naar 5 dollar. Dat klinkt nu als een miezerig bedrag, maar hij verdubbelde daarmee het salaris van de meesten van zijn werknemers. 

In Amerika doet een aantal bestuurders anno 2016 hetzelfde. Grote bedrijven als Walmart en Starbucks verhoogden onlangs het salaris van hun werknemers uit eigen beweging. En ook zakenbank JP Morgan Chase (iek, een bankier!) schreef in de New York Times het als een maatschappelijke plicht te zien om salarissen van de minst verdienenden in zijn bedrijf te verhogen.  

Waarom? Omdat de economie misschien gegroeid is, maar ons inkomen niet. En omdat een Starbucks-werknemer ook weer boodschappen doet bij de Walmart. Hij of zij is een radertje in de economie.

Een ander voorbeeld. Mijn hoogste baas heeft onlangs Zwarte Piet geschrapt uit de eigen programma's en vervangen door Roetpiet. Een kleine stap? Nee, want RTL heeft niet alleen geen Zwarte Piet meer in de eigen programma’s, RTL weigert vanaf volgend jaar ook reclames met de oude Piet erin. Alle reclames zijn daarmee vanaf volgend jaar Zwarte Pietloos: want welk bedrijf gaat er nou speciaal voor RTL het ene spotje maken en iets anders voor de Publieke Omroep?

Ceo’s die opstaan en hun verantwoordelijkheid nemen. Daar hebben we er meer van nodig.

Want 'alles' is zeker niet de schuld van het grootkapitaal, maar een maatschappelijke plicht hebben de bazen in Nederland wel. 

Meer van Frederieke Hegger

Meer opinie