Eddy_Terstall_uitgeknipt.png

Eddy Terstall

@eddy_terstall

Filmmaker met grote betrokkenheid bij de samenleving.

Opinie

Wij deden thuis niet aan apartheid

Wij hadden een multicultureel gezin. Mijn stiefvader Duitser, mijn stiefbroer Surinaams-creools, mijn moeder en ik geboren Jordanezen. Afstammelingen van alle geloofsgemeenschappen op deze plek voor inwijkelingen. Katholieke bijltjes, Franse Hugenoten, Duitse en Portugese joden, protestantse Zaankanters.

Maar na de secularisering van deze groepen waren onze voorouders vooral socialisten, arbeiders.

Mijn opa had twaalf broers en zussen. Op een verdiepinkje op de Lindengracht. Hele leven loonslaaf geweest. Wie uit zijn gezin aan de Duitsers was ontkomen werkte zich kapot achter een lopende band of achter een aanrecht met een rits kinderen hangend aan een schort.

We waren en zijn thuis links.

Mijn moeder komt uit een communistisch nest. In de Jordaan was het volk communist, de schoolmeester en de huisarts waren meestal sociaaldemocraat.

Sociaaldemocratie was voor de hoge heren. Voor als je doorgeleerd had.

Mijn moeder kon niet doorleren. Ze was de beste op de lagere school. Maar ondanks een smeekbede van de meester moest ze van opa gewoon naar de huishoudschool. Want iedereen was gelijk.

Mijn stiefpa was een Duitse hippie. Pas achttien toen hij naar Amsterdam kwam. Hij was sociaaldemocraat en haatte het communisme intens. De 'rode nazi’s' waren dat.

Hij nam ons regelmatig mee naar Berlijn om dat te bewijzen. En later voerde hij ons door Azië, om te laten zien dat het qua eerlijk delen op deze aarde nog een hele klus zou worden.

Ons gezin was kleurrijk. Zwart en wit of blank en gekleurd, zo u wilt.

En een Duitser. Dat lag niet goed bij mijn opa, aanvankelijk. En dan nog een sociaaldemocraat ook. Dat waren toch de verraders van Kiel.

Mijn stiefpa kon hetzelfde zeggen over het communistische verraad in Catalonië. En dat deed hij ook.

Omdat mijn vader een goed mens bleek, associeerde mijn opa hem snel niet meer met verraad of met de Duitse bezetting die hem twee broers had gekost. Het was evident dat mijn vader een anti-nazi was.

Bij ons thuis was het hippie-galore. Veel blowen. Veel Woodstock, Jimi Hendrix, John Fogerty en later Bob Marley. Zwarte muziek ook. Waarom? Omdat het mooie muziek was. Omdat er ziel in zat. Zoals muziek uit de Balkan dat heeft. Of die uit Italië, of de Jordaan.

Mijn broer Andro hield van the Eagles en andere nadrukkelijk witte muziek. Ik was meer van de Motown-soul en later reggae.

Gisteren las ik een tweet van een nadrukkelijk witte dame. Waarschijnlijk veel nauwer verwant aan slavendrijvers dan mijn door het kapitaal onderdrukte opa. Maar misschien zit ik er naast en komt ze ook uit een arbeidersnest.

Ze zei dat je niet van Nina Simone mocht houden als je het gewicht van haar zwartheid nooit gevoeld had.

Zij zal dan zelf wel op gepaste afstand van deze muziek gebleven zijn. Want “cultural appropriation” of zoiets. Een Orwelliaanse term die het onmogelijk acht over etnische grenzen heen van elkaars cultuur te genieten. Over komen waaien vanuit het verre Amerika.

Amerika, het land dat volkomen in de war is en een licht demente ex-oplichter aan het roer heeft en waar raciaal groepsdenken een nationale ziekte aan het worden is. Lijkt me dus allesbehalve verstandig om je aan dat land te spiegelen. Hoeveel moois Amerika ook aan cultuur en wetenschap heeft voortgebracht; het land zit even op het strafbankje.

Ik gebruik liever ons eigen gezin als referentie. Daar telde wat je deed en wie je was en niet wat je afstamming was of hoeveel pigment je had. Een homo-sapiens genootschap.

Wij genoten thuis van elkaars culturele eigenheid. Er werd Surinaams gekookt en over Anansi de spin voorgelezen. Mijn vader bracht Hesse en Tucholsky mee. En wij de warmte en de Latijnse losheid van de Jordaan.

Waren we elkaar verfoeilijk aan het 'culturally appropriaten' thuis? Of waardeerden we de mooie elementen van elkaars culturen? Ik denk toch dat laatste. En we hielden misschien wel extra van elkaars cultuur omdat we van elkáár hielden.

Meer van Eddy Terstall

Meer opinie