Eddy_Terstall_uitgeknipt.png

Eddy Terstall

@eddy_terstall

Filmmaker met grote betrokkenheid bij de samenleving.

Opinie

Ik riep iets in een interview

Ik riep ooit in een interview dat mijn films stiekeme propaganda zijn. Een filmmaker is manipulatief van aard en bij politieke betrokkenheid vertaalt zich dat dus ook in zijn films. Waar maakte ik propaganda voor dan? Voor de progressieve samenleving, wist ik toen te melden.

Simon, inmiddels zal het merendeel van de lezers boven de 35 de film wel gezien hebben, ging daar nogal nadrukkelijk over. In de lowbudgetfilms die ik daarvoor maakte was het meer in het geniep.

Ik schiep een zonnig beeld van Amsterdam waar mannen en vrouwen vrij met elkaar om gingen en waarin de vrouwen steviger in hun schoenen stonden dan de mannen. Die waren vaak wat lui, te grof of te onzeker. Mannen gedroegen zich over het algemeen wat minder volwassen.

Toen ik met dat lowbudget-drieluik over de wereld trok, kreeg ik veel vragen van pers en publiek over het soort maatschappij waar mijn film zich afspeelde. Was deze omgang tussen de sexen gebruikelijk? Is homoseksualteit overal in mijn land zo geaccepteerd en waarom heeft dit personage twee vrouwen als ouders?

Door dat soort vragen besloot ik in 2000 een film over Nederland te maken waarin dat allemaal aan bod kwam. Al die thema’s. Ook euthanasie en ons drugsbeleid.

Het duurde drie jaar om de film te financieren. In Hilversum werd het door alle omroepen afgewezen, vaak in de meest sterke bewoordingen. Te weinig plot, ongeloofwaardige vriendschappen, te veel verhaallijnen en thema’s. Uiteindelijk steunde de VPRO de film nog met een half budget.

Het filmfonds deed ook mee, want zag al vanaf het begin potentie in het script. Story of my life: het filmfonds zegt bijna altijd 'ja', Hilversum bijna altijd 'nee'. Simon besloten we wel te maken en we namen de beperkingen van het kleine budget en de kleine gages voor lief.

Het sloeg aan. Ik heb in tientallen landen mijn verkapte lofzang op de vrijzinnige samenleving kunnen presenteren. En het wereldbeeld dat men zag won her en der zieltjes. Ook over euthanasie en softdrugs sprak men na de publieksvertoningen openhartig. Van India tot Cuba. Libanon tot Israel, Chili, Tunesië tot in de uithoeken van Rusland. In meer dan dertig landen.

Voor velen was de film vol exotische vrijzinnigheid een cultuurshock. En in een aantal traditionele landen was de film op veel punten te expliciet voor bioscoopvertoning. Op festivals of bij culturele uitwisselingen trok het veel nieuwsgierigen. Soms alleen voor de blote borsten, die ze in veel landen niet op het witte doek zien. Maar vaak ook om de wereld die ik presenteerde. De wereld waarin homo’s konden trouwen en waar in het liefdesspel de man en de vrouw beiden de openingszet konden doen.

Ik weet ook wel dat dit soort vrijheden niet voor iedereen even bereikbaar zijn. Ik had makkelijk praten. Ik gaf hoog op over de vrije subcultuur waarin ik op de wereld was gekomen.

Met een van de propagandateksten die ik ooit uitsprak werd ik onlangs geconfronteerd. Ik had ooit in Calcutta tegen een krantenjournalist gezegd dat mijn vrije Amsterdam het centrum van de beschaving was voor mij. Europa het meest vrije werelddeel. En voor mij was mijn kroeg - cafe De Kat in de Wijngaert - het speerpunt. Het centrum van mijn beschaving en de ronde tafel waar ik met mijn vrienden zat was 'het centrum van de wereld'.

De huidige eigenaar van De Kat vertelde me onlangs dat er een groep Indiërs het café was gekomen. Op zoek naar die ronde tafel. Ze waren opzoek naar 'het centrum van de wereld'. En ze fotografeerden gretig de lege ronde tafel.

Mijn losse bespiegeling tegenover een journalist in Calcutta was in een lokale reisgids terecht gekomen. Dat stomme feit alleen al zou mijn inspanningen om films te blijven maken rechtvaardigen. Voor mij althans. Voor een stiekeme propagandist van een mooie maar tanende vrijzinnig progressieve leefcultuur.

Meer van Eddy Terstall

Meer opinie