Opinie

Startup Crash

24 mei 2016 15:59

Hoera. Het Start Up Fest is begonnen!

Start Up Fest. 

Met Tim Cook van Apple, Eric Schmidt van Alphabet, Travis Kalanick van Uber, Nathan Blecharczyk van Airbnb en een indrukwekkende lijst overige sprekers. Een line-up om je vingers bij af te likken. En die gaan ons verhalen vertellen over de techrevolutie, het belang van innovatie en disruptie. 

Ik hang aan hun lippen. Maar de naam Startup Fest bezorgt me kippenvel. Het klinkt als een sekte, als blind optimisme. Het klinkt als het strijkorkest op het dek van de Titanic. 

Want zo goed gaat het niet. In een eerdere column schreef ik al dat 90 procent van de startups sneuvelt, en in de meeste gevallen is dat omdat niemand zit te wachten op de prachtige innovatie die is bedacht. Maar de problemen in de sector liggen dieper. De startups zijn inmiddels zelf het product geworden en daarmee is er een startup-industrie. En een startup bubble.

Het gaat bij startups en scale-ups al lang niet meer om technologische innovatie, schrijft journalist Dan Lyons in zijn boek Disrupted:​ My misadventure in the startup bubble. Het gaat om een salesafdeling op zoek naar een goed product. De tech-industrie is geen tech-industrie meer; het gaat het om het businessmodel. "It’s all about getting big fast. Don’t be profitable, just get big."

Want groot verkoopt beter, en daar draait het om in de startup-industrie.

Private investeerders steken geld in jonge techbedrijven en willen graag een beursgang als exit voor hun investering. Het bedrijf wordt fors gewaardeerd, de aandelen naar de markt gebracht, de investeerder krijgt zijn geld terug. Met winst.

Maar de machine hapert. Beleggers willen niet meer. Het aantal techbedrijven dat dit jaar in de VS naar de beurs ging is: één. Jawel: Uno! One! Einz! SecureWorks heet het en lekker gaat het op de beurs allerminst.

Vorig jaar waren er meer dan dertig tech-beursgangen, het jaar ervoor meer dan vijftig. Het animo neemt snel af en 2016 dreigt het slechtste jaar te worden sinds 2008. En dat komt doordat ongeveer de helft van de unicorns (startups met een waarde van meer dan een miljard) die wel naar de beurs gaan de verwachtingen niet waarmaken. 

Unicorns als Box en Etsy kelderden vrij snel na de beursintroductie fors in waarde. Maar ook oudere, bekendere techbedrijven als GoPro en Twitter bleken een kat in de zak voor beleggers. Die zijn dus een stuk minder enthousiast om in te stappen wanneer een nieuwe unicorn wordt verkocht.

De afwaarderingen op de beurs hebben direct hun effect op de waardering van private startups. En dat heeft weer direct gevolgen voor de bereidheid van investeerders om hun portemonnee te trekken. Kijk eens naar deze lijst van afwaarderingen van Amerikaanse unicorns.

De investeringen in startups in de VS zijn de afgelopen twee kwartalen met meer dan 30 procent gekelderd. Volgens ABN Amro heeft dat direct gevolgen voor de investeringen in Nederlandse startups, want die komen voor een groot deel uit de VS. Die investeringen zijn in een half jaar meer dan gehalveerd. ABN denkt dat het een tijdelijke dip is, maar het zou zomaar nog erger kunnen worden. Er zijn in Silicon Valley nog zo’n 150 unicorns die niet naar de markt zijn gebracht omdat een beursgang aanzienlijk minder zou opbrengen dan de huidige waardering van deze bedrijven. En dus wachten ze.

Hou me ten goede. Er ís een techrevolutie. En die gáát heel veel veranderen voor ons en voor onze kinderen. Zoals Benoit Legrand van ING schrijft in zijn column zijn veel van die veranderingen een feest voor iedereen.

Maar laten we ons niet in een roes blindstaren op een paar succesnummers en vergeten dat bedrijven bestaan bij de gratie van hun klanten, een goed product en winstgevendheid. Groei alleen om de groei is niet genoeg. Ik mag hopen dat we die les uit de dotcom-crisis nog wel hebben onthouden.