Opinie

Beste media, stoer tegen scholieren? Dan ook tegen Trump

14 juni 2017 06:06

Onlangs stuurde de NOS een boze brief aan het Witte Huis en de toon loog er niet om.

"Uw organisatie heeft ervoor gekozen om ons bewust te misleiden. Deze vorm van het verspreiden van nepnieuws is buitengewoon schadelijk. Het schaadt het vertrouwen van het publiek in de journalistiek en daarmee ook de positie van de NOS."

De brief vervolgt: "Wij zullen intern bespreken hoe wij hadden kunnen voorkomen dat de NOS en daarmee ons publiek door u is misleid. Dat daarbij kritisch naar de werkwijze van uw organisatie en onze contacten met u wordt gekeken, nu en in de toekomst, spreekt daarbij voor zich."

Er was dan ook nogal wat gebeurd.

Waarschijnlijk herinner je je nog wel hoe Donald Trump vorige maand een bezoek bracht aan Saoedi-Arabië. Alle media pakten groot uit met de wapendeal die hij daar sloot. Trots als een pauw zette de Amerikaanse president zijn handtekening onder de overeenkomst.

Als lezer of kijker kon je toch niet anders dan concluderen dat de voormalig zakenman hier iets bijzonders had geflikt; hij had een historische deal gesloten die zonder meer de geschiedenisboeken ingaat.

Ook de NOS was enthousiast. Letterlijke quote uit haar verslaggeving: "De VS gaat meteen voor 110 miljard dollar wapentuig leveren aan Saudi-Arabië, de grootste wapenovereenkomst die de Amerikanen ooit hebben afgesloten."

Hun grootste wapenovereenkomst ooit. Wow.

Er is één probleem: er klopt weinig van dat bericht. Sterker nog: volgens Brookings Institution, een gezaghebbende en onafhankelijke denktank, bestaat die hele wapendeal helemaal niet. Het is nepnieuws.

Een paar telefoontjes waren voldoende om dat uit te vinden. Er liggen weliswaar wat 'letters of interest' en vage intentieverklaringen, maar er zijn geen contracten. Het zijn grotendeels aanbiedingen waarvan de Amerikaanse defensie-industrie vermoedt dat de Saoedi’s daar ooit mogelijk in geïnteresseerd zullen zijn. Inderdaad: ooit, mogelijk.

Brookings Institution heeft nog geen enkele concrete deal kunnen vinden die nieuw is; werkelijk alles was tijdens het presidentschap van Barack Obama al gestart en vaak zelfs aangekondigd. Door de lage olieprijzen en de oorlog in Yemen is het bovendien onwaarschijnlijk dat Saoedi-Arabië die 110 miljard dollar kan betalen.

Obama had het land namelijk al voor 112 miljard dollar aan wapens verkocht – voornamelijk als onderdeel van één grote deal in 2012. Dus hoe bedoel je, 'grootste wapenovereenkomst ooit'?

We zijn allemaal voorgelogen door Donald Trump en het Witte Huis. En niet voor het eerst.

Maar nu komt het.

Die brief waarmee ik dit stuk begon, is nooit verstuurd. Tenminste, niet aan het Witte Huis. Het zijn citaten uit een open brief die de NOS-hoofdredactie eerder dit jaar schreef aan scholierenorganisatie LAKS. Om meer aandacht te vragen voor de kwaliteit van het onderwijs, veinsde een stel scholieren de oprichting van een politieke partij.

Resultaat: veel aandacht. Maar het was een stunt. Vrijwel iedereen kon er de humor wel van inzien, maar de NOS was woedend. De jongens en meisjes van LAKS hadden namelijk gelogen tegen de nieuwsorganisatie. En toen kwam dus die brief.

Het roept een ongemakkelijk beeld op van een grote nieuwsorganisatie die wel stoer durft te doen tegen een stel kinderen, maar tweets en persberichten van de machtigste leugenaar ter wereld klakkeloos overneemt op haar site. En de NOS is niet de enige. Bijna alle media namen het 'nieuws' over de wapendeal over zonder het bericht eerst goed te checken en van de juiste context te voorzien.

"Fool me once, shame on you. Fool me twice, shame on me." Dat probeerde George W. Bush ooit te zeggen tijdens een persconferentie. En hij had gelijk.

Het verhaal van de wapendeal is namelijk eerder regel dan uitzondering. Wat vooral verbaast, is dat zoveel nieuwsorganisaties zich keer op keer aan dezelfde steen stoten. Is er dan een 'special treatment' nodig voor Trump? Welnee. Behandel hem gewoon als elke andere onbetrouwbare informatiebron.

Het wordt tijd dat media stoppen hem bijzondere privileges te gunnen ten opzichte van alle andere bronnen die stelselmatig onwaarheden verspreiden.

Dus ja, handelden journalistieke organisaties als de NOS maar net zo scherp en voortvarend bij Trump-nieuws als bij de stunt van een stel overmoedige scholieren. Ondertussen is dat bericht over die wapendeal nog steeds niet aangepast.

Volg Lars op Twitter of meld je aan voor gratis overtuigtips.