Randy Martens

Randy Martens

@randymartens

Randy Martens schrijft over politieke economie. Hij is econoom en lobbyist bij woningcorporatievereniging Aedes.

Opinie

De economische plannen voor na corona liggen al klaar

19 mei 2020 06:08

Wie wil weten wat het volgende kabinet gaat doen, kan dat nu al te weten komen. Astro TV? Nee, recent heeft ambtelijk Den Haag 2024 pagina’s (!) aan 'brede maatschappelijke heroverwegingen' gepubliceerd. Haags voor: beleidsopties.

De voorgaande editie van deze 'heroverwegingen' uit 2010 bleek vanwege de diepe economische crisis zéér invloedrijk op het bezuinigingsbeleid in de jaren daarna.

Natuurlijk is het juist goed dat de ambtenarij zich voorbereidt op de toekomst. Toch hebben deze vele decimeters rapporten een onthutsende werking op mijn democratisch gevoel, omdat politieke partijen zélf niet langer in staat zijn tot dit soort ideeënvorming over beleid.

Monopolie op ideeën

Iedere politieke partij heeft weliswaar een wetenschappelijk bureau - ook omdat daar een subsidie voor is vanuit het Rijk - maar in werkelijkheid bestaan die bureaus slechts uit een handjevol medewerkers. Het gevolg is dat de technocratische instituten, zoals de ministeries en het Centraal Planbureau, zowat het monopolie hebben op het nadenken over de inrichting van economie en samenleving.

Minister Ollongren - verantwoordelijk voor alles rond politieke partijen - schreef in 2019 aan de Tweede Kamer dat het kabinet 'geen principiële bezwaren tegen verhoging van de subsidie [aan politieke partijen] heeft', maar het kabinet is 'onvoldoende overtuigd dat de problemen waarmee politieke partijen te kampen hebben volledig kunnen worden opgelost door verhoging van de subsidie'.

De wil om de democratische politiek te versterken spat niet bepaald van deze zinnen af.  

Geen vetpot voor partijen

Uit een internationale vergelijking blijkt dat Nederland uitermate karig is wat betreft uitgaven aan politieke partijen (niet alleen de wetenschappelijke bureaus). Waar Nederland qua overheidsuitgaven aan politieke partijen tussen 2014 en 2017 onderaan staat met 1 euro per kiezer, geeft bijvoorbeeld Duitsland 2,30 uit, Denemarken 3,50, Oostenrijk 4,60 en IJsland zelfs 9,70 euro. Deze getallen verhullen de werkelijke verhoudingen ook nog eens doordat je met 2,30 euro maal 83 miljoen Duitsers natuurlijk meer kan doen dan met 1 euro maal 17 miljoen Nederlanders.

De Kamerbrief waarmee de heroverwegingen werden gepubliceerd stelt: "De opties beslaan een breed politiek spectrum". De realiteit is echter dat de Brede Maatschappelijke Heroverwegingen stevig vast zitten in het status quo; denken dat buiten de Haagse vierkante kilometer als compleet uitgebloeid beschouwd mag worden.

Bijstand verlagen met 25 procent

Typerende voorbeelden daarvan uit de rapportenlawine zijn adviezen om de bijstand met 25 procent te verlagen om mensen 'een prikkel tot werken te geven'. Of het schrappen van de dagbesteding van mensen in zorginstellingen. Ook zouden de huidige wachtlijsten voor betaalbare huurwoningen voortkomen uit het 'aanbieden van woningen onder de marktprijs'. En ik maar denken dat er tekorten zijn. Om de econoom Jan Pen te parafraseren: af en toe moet je ook gewoon even uit het raam kijken.

Het gevolg van de bias in het technocratische denken richting de neoliberale status quo, is dat de ene bewindspersoon bij zijn aantreden de uitwerking van zijn hele verkiezingsprogramma aantreft, waar een eventuele toekomstige PVV-, Groenlinks- of SP-minister op een forse achterstand moet beginnen.

Politiek als uitvoerder van ambtenarij

Wie een beetje cynisch durft te zijn, zou zelfs kunnen denken dat het voor de zittende macht wenselijk is dat politieke partijen uit intellectuele onmacht de status quo niet meer effectief kunnen uitdagen. Het huidige beleid wordt daarmee per definitie TINA: There is no alternative.

Dat is een hele slechte zaak; ideeënconcurrentie behoort tot de essentie van de politiek. Een democratie verandert stilletjes in een technocratie wanneer politieke partijen uit inhoudelijke zwakte terugvallen in een ondergeschikte rol van 'reageren op' en tekenen bij het kruisje. Als de ambtenarij de dans leidt, maakt het weinig uit op wie je stemt.

Wanneer politieke partijen niet langer in staat zijn om als aanvulling op het ambtelijke denken, ook hun eigen denkwerk te doen, zal de politiek wegkwijnen als uitvoerder van de ambtenarij.

RTL Z gaat verhuizen

RTL Z gaat op 28 mei verhuizen. Wil je niets missen van onze laatste artikelen, video's, koersen en uitzendingen? Ga naar RTLNieuws.nl/economie of download de RTL Nieuws-app (Android / iOS). Zie je daar!

Je kunt ons verder blijven volgen via Facebook, TwitterInstagram, LinkedIn en YouTube.