Jos Heymans

Jos Heymans

@josheymans

Jos Heymans is politiek columnist.

Opinie

Waardering voor Rutte stopt bij de grens

28 maart 2020 06:00

Het gezegde luidt dat een profeet in eigen land niet wordt gewaardeerd. Voor Mark Rutte, hoewel geen profeet, geldt dat precies andersom. In Nederland wordt hij geprezen voor zijn aanpak van de coronacrisis, ook al is er – terecht – ook best wat kritiek. Vooral de gebrekkige communicatie wordt hem kwalijk genomen; het leidt tot verwarring onder de bevolking: wat mag nou wel en wat mag nou niet?

De tv-toespraak van Rutte oogstte veel lof, maar ook onzekerheid. Was het nou werkelijk de bedoeling van het kabinet om 60 procent van de bevolking besmet te laten raken om zo immuniteit te creëren en daardoor ouderen en kwetsbaren te beschermen? Nee, verklaarde Rutte een paar dagen later in het debat met de Tweede Kamer, dat was zeker geen doel op zich. Hij had zich wat ongelukkig uitgedrukt.

Ook afgelopen maandag luidde de afkondiging van aangescherpte maatregelen tot verwarring. Worden alle maatregelen nu verlengd tot 1 juni of alleen het verbod op evenementen? Het blijkt alleen het laatste te zijn; over verlenging van alle andere maatregelen die tot en met 6 april gelden, moet nog een beslissing worden genomen. Ook daarover werd pas in tweede instantie echte duidelijkheid verstrekt.

'Er is in zijn algemeenheid waardering voor Rutte en zijn team. Dat ligt in het buitenland wel een tikkeltje anders.'

Het is misschien begrijpelijk; deze crisis is voor iedereen nieuw. Er zijn geen voorbeelden uit het verleden hoe zoiets moet worden aangepakt. Maar de overheid beschikt over een zeer uitgebreid team van deskundigen op het gebied van voorlichting en communicatie. Elk ministerie heeft een eigen voorlichtingsafdeling van tientallen mensen. In totaal lopen honderden mediadeskundigen bij de overheid rond; zij moeten toch in staat zijn de bewindslieden heldere en slechts voor één uitleg vatbare taal te laten spreken.

Maar los van deze communicatiefouten, die dankzij de Tweede Kamer elke keer weer gecorrigeerd worden, is er in zijn algemeenheid waardering voor Rutte en zijn team. Dat ligt in het buitenland, in de Europese Unie, wel een tikkeltje anders. Daar groeit de ergernis over het voortdurende ‘njet’ van de Nederlandse premier.

Eerst verzette hij zich tegen de start van de toetredingsgesprekken met Noord-Macedonië en Albanië (die nu toch gaan plaatsvinden), daarna lag hij dwars bij de vaststelling van de meerjarenbegroting en donderdagavond blokkeerde hij een voorstel tot ongelimiteerde uitgaven uit het Europese noodfonds voor lidstaten die door de coronacrisis in grote financiële problemen zijn gekomen.

'De gerenommeerde Britse zakenkrant Financial Times noemt Rutte 'chief resister', opperhoofd van het verzet.'

Rutte is niet de enige die zich verzet. De noordelijke lidstaten, Duitsland voorop, willen geen tientallen miljarden euro’s zonder voorwaarden verstrekken aan zuidelijke landen als Italië en Spanje, die binnen het Europa het zwaarst getroffen worden door het coronavirus. Rutte en Merkel herinneren zich maar al te goed hoeveel geld er in Griekenland moest worden gepompt om een ineenstorting van de euro te voorkomen.

Opvallend genoeg krijgt juist Rutte de volle laag, veel meer dan de andere tegenstribbelende regeringsleiders. Hij wordt beschouwd als de meest terughoudende EU-leider. De gerenommeerde Britse zakenkrant Financial Times noemt Rutte 'chief resister', opperhoofd van het verzet. De krant schrijft dat Ruttes houding een gruwel is voor de zuidelijke eurolanden.

Ook minister Wopke Hoekstra van financiën krijgt er in de buitenlandse pers van langs vanwege zijn verzet tegen het uitgeven van eurobonds, obligaties van de gezamenlijke eurolanden. De Portugese premier Costa noemde die opstelling van de Nederlandse regering deze week 'kleinzielig'.

De virusuitbraak verdeelt de Europese lidstaten tot op het bot. Van iets gemeenschappelijks, wat de Europese Unie zou behoren te zijn, is nauwelijks sprake. Ieder land kiest zijn eigen aanpak, van een dringend verzoek om afstand van elkaar te bewaren tot een volledige lockdown. Wie het meest succesvol is, zal pas achteraf kunnen worden vastgesteld.