Cody Hochstenbach

Cody Hochstenbach

@CodyHochstenB

Cody Hochstenbach is stadsgeograaf en werkzaam als postdoctoraal onderzoeker aan de Universiteit van Amsterdam. 

Opinie

Ben je single? Dan gaat het kabinet je straffen op de woningmarkt

09 maart 2020 06:37

Mijn leven lijkt in veel opzichten op dat van mijn generatiegenoten. Hoewel ik de dertig inmiddels gepasseerd ben, is het allerminst zo dat ik gesetteld ben. Ik heb geen partner, laat staan kinderen. Het feit dat ik sinds kort een vaste baan heb (dankjewel NWO onderzoeksbeurs!), voelt in mijn omgeving haast als een ongekende luxe.

Jongvolwassenen maken op steeds latere leeftijd de stap naar het gezapige huisje boompje beestje leven. In plaats daarvan verlengen zij een flexibele levensfase waarin zij regelmatig van baan, partner en woning wisselen. Deels uit eigen keuze, deels uit een gebrek daaraan.

Deze structurele trend vertaalt zich in een gestage toename van het aantal eenpersoonshuishoudens. In 1960 telde Nederland zo’n 400 duizend eenpersoonshuishoudens, 12 procent van het totaal. Eind jaren negentig waren dat er ongeveer 2,3 miljoen (33 procent).

Inmiddels zijn er meer dan drie miljoen eenpersoonshuishoudens in Nederland, bijna 40 procent van het totaal. In de steden liggen deze percentages nog hoger. In Amsterdam en Utrecht gaat het om respectievelijk 55 en 52 procent. Onder die eenpersoonshuishoudens bevinden zich overigens niet alleen jongvolwassenen, maar mensen van alle leeftijden. De trend van huishoudverdunning zal zich blijven voortzetten.

Zo snel mogelijk opgeslokt worden in een mannelijk hoofdkostwinnersgezin is voor velen niet langer de standaard levensloop. En dat is pure winst.

Al die alleenstaanden moeten passende en betaalbare huisvesting zien te vinden, en daar knelt het: de woningmarkt is de groeiende groep alleenstaanden niet bepaald gunstig gestemd.

Uit eigen ervaring weet ik hoe lastig het kan zijn om als single een betaalbare woonplek te vinden. Zeker in de grote steden zijn de woningprijzen en de huren tot ongekende hoogtes gestegen. Als koppel kun je de woonlasten tenminste nog delen, maar zie als alleenstaande met slechts één inkomen maar eens genoeg hypotheek bij elkaar te sprokkelen of de torenhoge huren in de vrije sector op te hoesten.

Je zou daarom wellicht denken dat onze regering actie onderneemt om alleenstaanden uit de brand te helpen, al was het alleen maar om dit groeiende electoraat te paaien. Niets is minder waar.

Het Kabinet gaat het alleenstaanden alleen maar lastiger maken een betaalbare huurwoning te bemachtigen. Zij gaat de maximale inkomensgrens voor sociale huur voor eenpersoonshuishoudens namelijk verlagen van zo'n 38.000 euro bruto per jaar, naar 35.000 euro.

Nu snap ik best dat je de inkomensgrens wil differentiëren naar huishoudsamenstelling: een gezin met kinderen heeft nu eenmaal minder financiële speelruimte dan een alleenstaande met precies hetzelfde inkomen. Maar dat je actief aanstuurt op het terugdringen van de toegang tot sociale huur, dat brengt alleen maar meer mensen in de knel.

Naar schatting ruim 130.000 alleenstaanden zouden als gevolg van de verlaging van de inkomensgrens niet meer in aanmerking komen voor een betaalbare huurwoning. Velen van hen moeten zich maar zien te redden op de vrije markt waar woonlasten een groot deel van hun inkomen zullen opeten.

Het beleid heeft ook nog eens een gendered invloed: vrouwen zijn relatief oververtegenwoordigd onder eenpersoonshuishoudens én verdienen structureel minder dan mannen. Het aanscherpen van de inkomenseisen voor sociale huur zal vrouwen daardoor dubbel hard straffen.

Het is het zoveelste voorbeeld van overheidsbeleid gericht op het beperken van de toegang tot de sociale huur. In dit geval zijn alleenstaanden het slachtoffer. Zulk beleid kan verdere uitholling van de sociale huursector verder legitimeren: maken minder mensen aanspraak op een sociale huurwoning, dan zullen zij de sector minder snel omarmen. Beperk je de doelgroep, dan lijkt verdere verkleining van de sociale huurvoorraad opeens logisch. Tegelijkertijd vergroot het beleid de druk op de nu al piepkleine maar peperdure studio’s die massaal bijgebouwd worden in onze steden. De nu al gebrekkige betaalbaarheid zal verder afnemen.

De PvdA voert inmiddels actie tegen deze, wat zij noemt, 'singlestraf'. Terecht. Woonbeleid dat de ene doelgroep helpt ten koste van de ander, is armoedig en geen ware oplossing. Het burgerlijke gezinnetje met mannelijke hoofdkostwinner is niet langer de norm, ook al zouden enkele van onze regeringspartijen dat misschien liever anders zien. Beleid moet hier op inspelen. Koester individuele ontplooiing, en straf alleenstaanden niet op een voor hen toch al vijandige woningmarkt.