Cody Hochstenbach

Cody Hochstenbach

@CodyHochstenB

Cody Hochstenbach is stadsgeograaf en werkzaam als postdoctoraal onderzoeker aan de Universiteit van Amsterdam. 

Opinie

Zo links is het Amsterdamse woonbeleid niet

09 december 2019 06:23

Het huidige Amsterdamse stadsbestuur is een geliefd onderwerp voor populistische rechtse frames. Sinds het college van GroenLinks, D66, PvdA en SP in mei 2018 aantrad zou de stad in rap tempo zijn verworden tot een Stalingrad aan de Amstel, als we de wild om zich heen slaande Telegraaf moeten geloven. Of Pyonyang aan de Amstel, kies maar.

Femke Halsema is als linksige en vrouwelijke burgemeester ongeveer de verpersoonlijking van al het kwaad voor gefrustreerde oude mannen die zich scherpzinnig columnist wanen. Net zo makkelijk maken zij, niet gehinderd door enige kennis van zaken of persoonlijke ervaring, progressieve raadsleden belachelijk wanneer zij voorstellen indienen die vrouwenrechten moeten verbeteren of racisme aan de kaak stellen.

Wijn sippende elite in politiek kartel

Rechtse politici doen lekker mee. Mark Rutte schreeuwt iets over de witte wijn sippende Amsterdams elite. Thierry Baudet vindt Amsterdam, uiteraard, hoofdkwartier van het politieke kartel.

Als we het hebben over de woningmarkt dan zien we dezelfde reflex. VVD-Kamerlid Wonen Daniel Koerhuis heeft het steevast over het 'knetterlinkse woonbeleid' van de gemeente. Lange wachtlijsten voor sociale huur? Hoge woningprijzen? Allemaal de schuld van dit knetterlinkse beleid als we Koerhuis (maar ook iemand als huisjesmelker Wybren van Haga) moeten geloven. Alsof landelijk afbraakbeleid en internationale trends geen enkele rol spelen.

De grap is vooral dat het Amsterdamse woonbeleid de afgelopen twintig jaar helemaal niet links is geweest, laat staan knetterlinks. Niet in de laatste plaats omdat de VVD tussen 1990 en 2018 in zes van de zeven colleges zat, maar ook omdat linkse partijen simpelweg rechts woonbeleid omarmden.

Huurwoningen massaal in uitverkoop of gesloopt

Een snelle blik op de cijfers maakt dit pijnlijk duidelijk. Betaalbare huurwoningen van corporaties zijn massaal in de uitverkoop gezet, of gesloopt en vervangen door dure marktwoningen. Tussen 2002 en 2019 is de corporatievoorraad in de stad daardoor met zo'n 35.000 woningen geslonken, tot 180.000 woningen, 41 procent van het totaal. In diezelfde periode zijn er meer dan 70.000 koopwoningen bijgekomen en groeide de particuliere huursector met ruim 20.000 woningen.

Deze verschuivingen belichamen de omvangrijke herstructurering van gereguleerde volkshuisvesting naar vrije marktdenken. Ook linkse partijen zijn lange tijd blind meegegaan met het idee dat het afbouwen van de sociale huur en het bevorderen van de koopmarkt een panacee is.

Hele woonvisies zijn volgeschreven over het zogenaamde overaanbod van sociale huurwoningen (lange wachtlijsten, iemand?) en het schrijnende tekort aan dure woningen. Gentrificatie werd omarmd als expliciet beleidsdoel, een rising tide that lifts all boats. Want moet de stad anders arm en verloederd blijven, zo luidt de valse tegenstelling.

Authentieke buurtjes en glimmende nieuwbouw

Wil je als stad economisch succesvol zijn en concurreren met de grote jongens zoals Londen en Parijs? Begin vooral met het aantrekken en binden van hoogopgeleide tweeverdieners, niet in de laatste plaats door ze een koopwoning aan te bieden in authentieke buurtjes.

Zit je als stadsbestuurder met achterstandswijken in je maag? Sloop dan de goedkope huurwoningen van de oude bewoners en lok de witte middenklasse met glimmende nieuwbouw. Zij zorgen voor een aantrekkelijke menging en sociale orde. Dat je problemen niet oplost maar verschuift, is een zorg voor later.

Zoek je links woonbeleid, dan moet je toch echt verder terug in de tijd. En ook dat beleid moest van onderop afgedwongen worden.

Onder de huidige woonwethouder Laurens Ivens worden weliswaar stappen gezet richting een progressiever en linkser woonbeleid, maar vooralsnog blijft het aandeel sociale huurwoningen afnemen. De nieuwbouw van sociale huurwoningen is weliswaar flink opgeschroefd, maar het gaat vaak nog om relatief kleine woningen tegen de maximale sociale huurprijs van zo'n 700 euro per maand. Voordat we echt kunnen spreken over knetterlinks woonbeleid zijn we weer een stuk verder.

Het is absurd het Amsterdamse woonbeleid van de afgelopen decennia als knetterlinks te omschrijven. Dat zal de rechtspopulisten niet deren. Zij hebben een aantrekkelijk doelwit gevonden.