Jos Heymans

Jos Heymans

Politiek columnist Jos Heymans over wat hem opvalt in de Haagse en Europese politiek.

Opinie

Schaamt Menno Snel zich niet kapot?

07 december 2019 06:10

Soms is de politiek onnavolgbaar. Het gebeurt als Kamerleden of bewindslieden zich in zulke bochten moeten wringen om een standpunt te verdedigen dat geen hond er nog een touw aan kan vastknopen. Dan geldt dat een partij- of coalitiegenoot koste wat kost uit de wind of in het zadel moet worden gehouden. Dat was woensdag het geval met D66-staatssecretaris Menno Snel van Financiën, die onder vuur ligt omdat zijn belastingambtenaren een verbeten en onheuse jacht voeren op onschuldige burgers die recht hebben op kindertoeslag.

Dat de Belastingdienst hartstikke fout zit, staat buiten kijf. Dat Menno Snel niet in staat is leiding te geven aan zijn ambtenaren, staat ook als een paal boven water. Toch mag Snel zijn karwei proberen af te maken, want, luidt het argument van de coalitie, Snel naar huis sturen lost het probleem niet op. En dat is de belangrijkste klus: het probleem moet uit de wereld. Het argument is er met de haren bijgesleept om D66 niet te ontrieven. De verhoudingen in de coalitie liggen toch al niet zo lekker; dus alsjeblieft geen olie op het vuur.

"Dat Menno Snel niet in staat is leiding te geven aan zijn ambtenaren, staat ook als een paal boven water."

Het argument is niet helemaal nieuw. In VVD-kringen gold lange tijd het adagium: niet aftreden maar optreden. Ivo Opstelten en Fred Teeven, bewindslieden van Justitie, gebruikten de woorden in de bonnetjesaffaire. Jeanine Hennis, minister van Defensie, wilde 'optreden en niet aftreden' toen zij onder druk stond vanwege de dood van twee militairen tijdens de Mali-missie. Het hielp niet; Opstelten, Teeven en Hennis traden uiteindelijk af. Er was geen houden aan.

Vijf jaar geleden moest VVD'er Frans Weekers aftreden als staatssecretaris van Financiën, omdat tienduizenden burgers ten onrechte geen huur- of zorgtoeslag hadden gekregen. De kwestie is vergelijkbaar met die van Menno Snel (falende belastingambtenaren), maar bij Weekers werd niet geroepen dat een aftreden niet zou helpen om een einde aan het probleem te maken. Er wordt, als het zo uitkomt, met verschillende maten gemeten.

"Ambtenaren kunnen extra motivatie ontlenen aan de aanstelling van een nieuwe politieke baas."

Het oplossen van het probleem van een falende overheid staat terecht hoog in het vaandel. Maar het een sluit het ander niet uit. Het wegsturen van een bewindspersoon kan een bijdrage leveren aan de oplossing. Zoals een nieuwe voetbaltrainer een slecht presterend elftal nieuw elan kan geven, zo kunnen ondermaats werkende ambtenaren extra motivatie ontlenen aan de aanstelling van een nieuwe politieke baas.

Snel heeft bewezen geen vat te hebben op zijn ambtenaren. Hij mist de leidinggevende kwaliteiten om zijn personeel aan te sturen. De Belastingdienst gaat haar liederlijke gang en heeft totaal geen boodschap aan wat de staatssecretaris wil en zegt. Zo'n man mag van CDA-prominent Pieter Omtzigt – hij kaartte de toeslagenaffaire aan en maakt zich samen met Renske Leijten van de SP sterk voor de gedupeerden – gewoon blijven zitten om het probleem op te lossen. Dat heb ik Omtzigt vijf jaar terug niet horen zeggen toen het CDA een motie van wantrouwen tegen Weekers wilde steunen.

"De Belastingdienst gaat haar liederlijke gang en heeft totaal geen boodschap aan wat de staatssecretaris wil en zegt."

En als de Tweede Kamer het niet doet, kan Snel ook zelf de politieke conclusie trekken dat hij niet in staat is om de gedupeerde ouders te overtuigen van zijn goede bedoelingen. Als hij tijdens het debat maar even omhoog had gekeken naar de publieke tribune, dan had hij daar huilende, diep gekwetste en zwaar aangeslagen mensen gezien die door toedoen van zijn Belastingdienst tot hun nek in de problemen zitten. En allemaal ten onrechte.

Dan kan het niet anders dat je je kapot schaamt en met de staart tussen de benen definitief huiswaarts keert. Daar heb je geen zetje in de rug van de Kamer voor nodig.