Patrick Wessels

Patrick Wessels

@Consupsycholoog

Patrick schrijft over psychologie en consumentengedrag.  Waarom koop je het ene product wel en het andere niet? En hoe kun je daar slimmer mee omgaan?

Opinie

Na het graaien, komt het geven: lang leve Giving Tuesday

03 december 2019 06:21

Zo'n 1,5 miljard euro werd er omgezet de afgelopen week. Het was zo'n zeven dagen lang Black Friday, want dat gaat in Nederland helemaal niet om de vrijdag alleen. Toch bleek die dag het meest populair bij consumenten, met zo'n 75 iDEAL- en creditcardtransacties per… seconde! Ongeremd consumptiegedrag, waarmee we even lijken te zijn vergeten hoe populair Marie Kondo een paar maanden terug nog was.

Al onze duurzame overtuigingen en het morele kompas ten spijt hebben we massaal spullen ingeslagen die we waarschijnlijk helemaal niet zo hard nodig hadden. Al geldt dat natuurlijk vooral voor alle anderen, niet voor de deal die jij scoorde. Jij maakte vast een goede deal, ondanks dat we ons weer van de meest materialistische kant hebben laten zien. Nog grotere flatscreens, net nieuwere laptops en weer een beetje slimmere thermostaten gingen als warme broodjes over de toonbank. Voor een beetje extra korting lieten we ons makkelijk verleiden weer meer uit te geven dan de vorige keer.

En hoe rijmen we dat met onze focus op duurzaamheid voor de maatschappij? Vinden we dat niet heel belangrijk? En zouden we om die reden niet juist wat mínder spullen moeten kopen? Daarvoor gebruiken we een beetje moral disengagement, vrij vertaald naar de 'morele ontkoppeling'. We rechtvaardigen het gedrag dat niet aansluit bij onze eigen ethische standaarden van waarden en normen. We rationaliseren en schakelen tijdelijk onze zelfreflectie, zelfregulering en zelfsanctie uit. Het is een vernuftig psychologisch mechanisme, waarmee we er eenvoudig voor zorgen dat we ons nergens voor hoeven te schamen.

En hoe prettig is het dan dat steeds meer merken Giving Tuesday omarmen? Een geweldig initiatief wat mij betreft, dat bovendien psychologisch z'n voordelen heeft. Het is omarmd door een groeiend aantal merken in Nederland, nadat dit in de Verenigde Staten al veel groter gegroeid is.

Tijdens Giving Tuesday hebben we de mogelijkheid om te doneren, doen we vrijwilligerswerk en zamelen we bijvoorbeeld spullen in. Even geen korting, niet zomaar ongebreideld consumeren en koopjes scoren met alles dat we eigenlijk niet echt nodig hebben. In plaats daarvan stappen we weer even terug op het morele rechte pad.

De ideale dag om weer even in balans te komen met de duurzame en verantwoordelijke 'ik' die we graag willen zijn. Het is een bonus bovenop de eerdere morele ontkoppeling, om onszelf weer even te laten zien dat we eigenlijk heel begaan met duurzaamheid zijn. En verstandig bovendien. Dus lang leve Giving Tuesday, ook al is het helaas Black Friday dat hiervoor de belangrijkste succesvoorwaarde vormt.