Hans Stegeman

Hans Stegeman

@hanswstegeman

Hans Stegeman is econoom en werkt bij Triodos Investment Management. 

Opinie

Geen stofjesangst maar een zak geld

08 november 2019 06:13

De bezoekers die onlangs het malieveld hebben verwoest, zijn volgens mij helemaal niet tegen het milieu. Ook niet tegen stofjes. Ze zijn vooral boos omdat ze het idee hebben niet te worden gewaardeerd en bang zijn voor hun toekomst. Voor hen telt hun baan nu even zwaarder dan de hoeveelheid stikstof die uitgestoten wordt. Kan ik me iets bij voorstellen.

Dat het zover heeft kunnen komen, is vooral het gevolg van zwalkend en slecht doordacht beleid. Het gesprek moet er niet over gaan of milieumaatregelen nu wel of niet terecht zijn. Het moet gaan over oplossingen en perspectief voor hen zodat ze ook in de toekomst genoeg geld kunnen verdienen. En dan is de discussie met boeren en bouwers niet zo heel veel anders als die met leraren. Een transitie kost geld. En dat moeten we met zijn allen betalen. En hoe langer we wachten met dat betalen, hoe meer geld het kost.

Niet probleem ontkennen

Je maakt mij niet wijs dat boeren niet zien hoe slecht het gaat met onze leefomgeving. Veel boeren weten maar al te goed dat zij afhankelijk zijn van de kwaliteit van hun leefomgeving. Ze snappen heus dat biodiversiteit goed is. En zien, elke dag weer, wat een enorme hoeveelheid stront door hun beesten wordt geproduceerd.

Je maakt mij ook niet wijs dat bouwvakkers echt niet snappen dat bepaalde stoffen gewoon onveilig zijn en gezondheidsrisico's met zich meebrengen. Die gasten willen echt niet zelf ziek worden.

Veel mensen begrijpen ook: met het klimaat, met onze leefomgeving valt niet te onderhandelen. Meer uitstoot van broeikasgassen betekent onherroepelijk dat de opwarming van de aarde nog decennialang doorgaat. Verdere vernietiging van de biodiversiteit betekent een onherroepelijk uitsterven van alle leven op aarde.

Keiharde grenzen

En laten we vooral niet vergeten, onze politici en beleidsmakers in het bijzonder, dat alles met elkaar samenhangt: maatregelen ter vermindering van de stikstofuitstoot helpen ook om de uitstoot van broeikasgassen omlaag te brengen, of de fijnstofuitstoot te verminderen. En dat is weer goed voor de biodiversiteit.

De meeste mensen snappen dat. Het gaat niet om de angst voor een stofje, het gaat om de bedreiging van onze leefomgeving. En dat is geen onderhandeling. Dat zijn keiharde grenzen waar we tegenaan lopen.

Maar ondertussen hebben we nog wel een probleem. Boeren worden door de hoge grondprijs gedwongen grootschalig te boeren. We hebben bouwvakkers die, terwijl er toch echt behoefte is aan nieuwe woningen, niet kunnen bouwen. Dat leidt tot frustraties. En dan ga je naar het Malieveld.

Achteraf kijk je een koe in de kont

Mensen willen – terecht – zekerheid. En waardering. En die zekerheid en waardering hebben velen de afgelopen tijd niet gekregen. Als de achtereenvolgende kabinetten uitgevoerd hadden wat ze in Brussel, Parijs en op andere plekken allang hadden afgesproken, waren we in Nederland al eerder begonnen met een grote verbouwing. Dan hadden bijvoorbeeld veel boeren de investeringen van de afgelopen jaren niet gedaan. Dan hadden ze eerder kunnen zoeken naar alternatieven of waren ze iets anders gaan doen. Inderdaad, achteraf kijk je een koe in zijn kont.

Wat nu?

Eigenlijk is het heel simpel. Een grote zak geld. Van ons allemaal. Geld voor boeren om ze de zekerheid te geven dat ze een toekomst hebben. Kleinschaliger, wellicht, of als biologische boer. Of misschien wel helemaal niet als boer. Dit kan door vrijwillig uitkopen, herstructureren, maar ook: verleiden. Verleiden om ander werk te doen. Verleiden om hun agrarische kennis op een andere manier in te zetten, in het onderwijs, in natuurbehoud, noem maar op.

Boeren en bouwers moeten niet opdraaien voor Haagse fouten

En voor de bouw ook een zak geld. Als we vinden dat milieugrenzen hard zijn en dat er meer moet worden gebouwd voor woningen en infrastructuur, dan betekent dat massaal investeren in elektrificatie en verduurzaming.

Dat we in de huidige situatie zijn aanbeland is voor een groot deel het gevolg van zwalkend beleid. En daar mogen individuele boeren of bouwvakkers niet voor opdraaien. Dat zullen we gezamenlijk voor moeten opdraaien.

En dan zijn we ook bij die andere groep die ging demonstreren deze week: de leraren. Al meer dan tien jaar geleden wisten we dat het lerarentekort eraan kwam. En al die jaren is er niets gedaan om de werkdruk te verminderen en beloning te verhogen. Ook dat zullen we moeten oplossen.

Wat leren we hier nu van? Dat vooruitschuiven niet werkt. Dat achteraf repareren altijd duurder is. Dat wordt eens te meer duidelijk daar waar harde, niet-onderhandelbare grenzen zijn.