Marlise Hamaker

Marlise Hamaker

@Mhamak

Marlise Hamaker is eigenaar van communicatietraining- en adviesbureau Listen Up, dat zich in het bijzonder op (top)vrouwen richt. Ze schrijft over haar werk en over de gender gap. 

Opinie

Een beetje een quotum is niet genoeg

24 september 2019 05:34

Ik ben nog niemand tegengekomen die al jaren enthousiast en vol overtuiging roept dat het vrouwenquotum een weergaloos goed idee is. Meestal gaat het iets als: "Ik was altijd tegen een quotum, maar inmiddels…"

Vorige week was het zover voor VNO-NCW, de werkgeversorganisatie schaarde zich schoorvoetend achter het SER-advies voor een bindend quotum. Een beperkt quotum weliswaar, alleen geldend voor 88 beursgenoteerde bedrijven en alleen voor de raden van commissarissen van die bedrijven.

In mijn Whatsapp was er groot enthousiasme over het advies: 'Goed nieuws!', 'Vooruitgang!' en 'Een volgende stap!'. Ik was wat minder vrolijk. Dat kwam misschien doordat ik een ander rapport las dat op dezelfde dag gepubliceerd werd. Van de commissie die al jaren monitort in hoeverre bedrijven zich aan de huidige streefwet houden.

Dan gaat het over zo'n 4.700 grote vennootschappen - inclusief de beursgenoteerde bedrijven - waarvan de raden van commissarissen én raden van bestuur voor tenminste 30 procent uit vrouwen moeten bestaan. Dat lukt slechts een handjevol bedrijven.

Meer dan 90 procent van de bedrijven die onder de streefwet vallen, krijgt het niet voor elkaar. Hoe dat komt, moeten ze uitleggen in het bestuursverslag. Ook dat doet - best opmerkelijk - meer dan 90 procent niet of onvoldoende, aldus het rapport.

"We zoeken altijd de beste mensen voor de juiste plek. Dat dat nu allemaal mannen zijn, is stom toeval." Tegen dat soort logica kan geen streefcijfer op natuurlijk.

De woordvoerder van het beursgenoteerde FlowTraders gaf in NRC een aardig voorbeeld van hoe zo'n uitleg eruit kan zien. De rvc van het bedrijf bestaat uit vijf mannen, net als de driekoppige raad van bestuur. "Wij zijn genderneutraal", aldus de woordvoerder. "We zoeken altijd de beste mensen voor de juiste plek. Dat dat nu allemaal mannen zijn, is stom toeval." Tegen dat soort logica kan geen streefcijfer op natuurlijk.

En daar zit de crux in het SER-advies. Het is scherper voor de rvc-benoemingen van een kleine beursgenoteerde groep, maar voor de benoemingen van bestuurders vrijblijvender dan de huidige wet. En ook vrijblijvender voor de meer dan vierduizend overige grote vennootschappen. Zij mogen hun eigen doelen vaststellen voor rvb en rvc, adviseert de SER.

Interessanter dan de meerderheid die het al jaren niet lukt om voldoende vrouwen te benoemen, zijn de bedrijven die al wel tenminste 30 procent vrouwen in rvb en rvc hebben. Zij laten niet alleen zien dat het gewoon kan, ze investeren vaak bewust in het vullen van de kweekvijver onder de top met mannelijk én vrouwelijk talent.

Dat was precies de bedoeling van de streefwet die het tweede kabinet Rutte in 2013 invoerde. Het kabinet hechtte aan een evenwichtige verdeling van zetels in rvc en rvb 'en wil met een actieve benadering de toename van het aantal vrouwen stimuleren om te voorkomen dat veel talent onbenut blijft', aldus het kabinet bij de verlenging van de wet in 2016.

Zonder tomeloze ambitie komen we er ook niet. Een beetje vooruitgang - een beetje een quotum - is niet genoeg.

Na 6 jaar van streefcijfers kun je niet anders dan concluderen dat zelfregulering alleen werkt voor een kleine groep koplopers. Uit de landen om ons heen weten we wat wel op grote schaal effect heeft: quota. Hoe steviger, hoe beter.

De Commissie Monitoring stelt daarom verdergaande maatregelen voor dan de SER. Een bindend quotum voor zowel rvb als rvc. Nu nog 30 procent en op termijn gewoon 50/50. En niet alleen geldend voor de 4700 bedrijven die onder de huidige streefwet vallen, maar ook voor overheidsorganisaties en grote organisaties in de (semi)publieke sector.

Het is een ambitieus advies, waarover bovendien niet gepolderd hoefde te worden. Zonder tomeloze ambitie komen we er ook niet. Een beetje vooruitgang - een beetje een quotum - is niet genoeg. Niet als het gaat over gelijke kansen en gelijke behandeling. Niet als het gaat over evenwicht in de bestuurskamers en alle lagen daaronder. Niet als ook dit kabinet Rutte het echt belangrijk vindt dat ieder talent optimaal benut wordt.

Meer van Marlise Hamaker