Hans Stegeman

Hans Stegeman

@hanswstegeman

Hans Stegeman is econoom en werkt bij Triodos Investment Management. 

Opinie

De droomrede: een belachelijk goed plan voor de toekomst van Nederland

14 september 2019 08:35

"Leden van de Staten Generaal. Het gaat heel goed met ons land en zijn bevolking. We zijn een van de meest gelukkige, welvarendste en concurrerende landen ter wereld. De werkloosheid is laag en de armoede daalt. We hebben een uitstekend zorgstelsel, een excellent onderwijssysteem en zeer goede pensioenvoorzieningen.

Toch moeten wij ook beseffen dat er op al deze gebieden nog genoeg ruimte is voor verbetering. Vooral voor toekomstige generaties. Dit kabinet gaat beginnen deze verbeteringen door te voeren. Het zal hiertoe een onvoorstelbare hoeveelheid geld investeren in de Nederlandse samenleving. Geen 50 miljard euro zoals wellicht door u in de kranten is gelezen. Maar 150 miljard euro extra. Deze enorme investeringen zullen niet alleen u en uw kinderen direct ten goede komen, ook uw klein- en achterkleinkinderen zullen er later nog de vruchten van plukken.

Met oog voor de noden van dit moment heeft het kabinet de prioriteiten voor de toekomst van ons land op een rij gezet. Meer ruimte voor natuur en milieu, meer perspectief voor mensen, meer investeren in infrastructuur en kennis. Dat zijn de prioriteiten voor de toekomst van Nederland. Deze prioriteiten vragen om forse maatschappelijke investeringen. Het rendement op deze investeringen is daarbij van ondergeschikt belang; gezien de lage rente kunnen ze financieel toch wel uit.

Morgen trekt dit kabinet de schatkist en begint het met de aanpak van de grote knelpunten voor de toekomst: klimaatverandering, de energietransitie en daaraan gerelateerd de stikstofuitstoot in Nederland, en kennis. Het kabinet zet in op fundamentele en structurele verandering. Op een transitie van de huidige economie, waarin fossiele grondstoffen en de intensieve veehouderij centraal staan, naar een duurzame economie en een in landgebruik extensieve economie. De ambitie om van Nederland een circulaire economie te maken wordt met deze begroting ingezet.

Een substantieel bedrag van in totaal 150 miljard die het kabinet voor de resterende periode uittrekt voor deze transitie, zal worden geïnvesteerd in een nieuwe energie-infrastructuur. Een energiesysteem gestoeld op hernieuwbare energie en wellicht ook waterstof als energiedrager vergt veel investeringen. Met zowel subsidies als een nieuwe CO2-belasting vanaf 2020, moeten bedrijven worden verleid én geholpen zo snel mogelijk over te schakelen op technologieën die minder CO2 uitstoten.

Het kabinet is voorts tot de conclusie gekomen dat het nationale stikstofbeleid heeft gefaald. We moeten erkennen dat er grenzen zijn aan economische activiteiten. De opdracht aan het Adviescollege stikstofproblematiek onder leiding van de heer Remkes is daarom bijgesteld tot het komen met een advies hoe ongebreidelde groei een halt toe te roepen. Daarom zal het Adviescollege met onmiddellijke ingang gaan onderzoeken welke schadelijke activiteiten kunnen worden gestopt en vervangen door maatschappelijk waardevolle activiteiten waarbij verdere beperking van stikstofuitstoot een harde randvoorwaarde is. De Commissie heeft al aangekondigd als eerste naar de intensieve veehouderij te zullen gaan kijken.

De derde prioriteit voor dit kabinet is kennis en onderwijs. De transformatie van onze economie in een kenniseconomie gaat onverdroten door. Dat vraagt om permanente investering in onderwijs en kennis. Het leenstelsel wordt daarom afgeschaft en studenten zullen ongestraft een of twee keer van studie of opleiding mogen veranderen. Er komt meer geld voor fundamenteel onderzoek. Ook komt er meer geld voor cultuur, omdat creativiteit, innovativiteit en menselijke ontwikkeling in de toekomst steeds belangrijker worden. In een tijd van digitalisering moeten we vooral investeren in wat mensen uniek maakt.

Los van de mega-investeringen zal het kabinet op een aantal punten andere accenten zetten. De koopkrachtplaatjes zijn vanaf nu taboe. Het Centraal Planbureau is gevraagd af te zien van de jaarlijkse presentatie hiervan en het kabinet zal hieromtrent ook geen beloftes meer doen, laat staan beleid op baseren. Landgenoten die per se hun individuele koopkracht willen weten, kunnen die uitrekenen met behulp van een te ontwikkelen app. De app geeft bovendien advies over de inkomensontwikkeling en -positie op de langere termijn.

In de begroting die nu voorligt is rekening gehouden met onzekere economische vooruitzichten en de weerslag die internationale spanningen zoals Brexit of een Chinees-Amerikaanse handelsoorlog zullen hebben op een open economie zoals de onze.

We vertrouwen op de zogenaamde automatische stabilisatoren en beloven plechtig niet onnodig te gaan bezuinigen op het dieptepunt van de crisis. Ook wij leren van onze fouten, en het kabinet steunt de richting van de Europese Commissie om begrotingsregels minder strikt te handhaven.

Tot slot nog een woord gericht direct aan u, de Nederlandse bevolking. De ambitieuze plannen van dit kabinet zullen niet meteen volgend jaar al positieve resultaten laten zien. Ook volgend jaar om deze tijd zal er voldoende op- en aan te merken zijn over de staat van ons land. We moeten dus hard blijven werken om in ieder geval ons kleine stukje van de aarde verder te verbeteren. Laten we dat dan vooral samen doen. Maar laten we ook genieten van hoe goed we het hebben."