Jos Heymans

Jos Heymans

Politiek columnist Jos Heymans over wat hem opvalt in de Haagse en Europese politiek.

Opinie

Bij Thierry Baudet overheerst de rancune

27 juli 2019 06:36

Jan Nagel was gisteren op de radio. Hij was gevraagd om de situatie bij Forum voor Democratie te duiden. Als ervaringsdeskundige in het oprichten en weer opheffen van politieke partijen is Nagel als geen ander geschikt om te oordelen over de interne ruzies bij Forum. Zijn conclusie: dit loopt helemaal verkeerd af. En dat zou best eens waar kunnen worden, want Nagel weet waarover hij het heeft.

Nagel was in zijn lange politieke loopbaan betrokken bij de PvdA, Leefbaar Hilversum, Leefbaar Nederland, de Partij voor Rechtvaardigheid, Daadkracht en Vooruitgang (PRDV) en OokU (Onafhankelijke Ouderen- en Kinderen Unie), de voorloper van 50PLUS. In die laatste partij was hij als voorzitter, volgens eigen zeggen, meer dan de helft van zijn tijd kwijt aan het slechten van onderlinge ruzies.

"Baudet moet de-escaleren, de rust in de club terugbrengen. Maar in plaats daarvan stookt hij het vuurtje op."

Het conflict bij Forum tussen partijleider Thierry Baudet en medeoprichter Henk Otten kan, in zo'n vroeg stadium van het bestaan van de partij, volledig uit de hand lopen. Baudet doet de ruzie af als een fraudezaak, voor Otten gaat het om een politieke kwestie: de koers van de partij. Los van de vraag wie gelijk heeft, zou je van Baudet – hij is immers de partijleider – een andere opstelling mogen verwachten. Baudet moet de-escaleren, de rust in de club terugbrengen. In plaats daarvan stookt hij het vuurtje op.

Dat is levensgevaarlijk in een beginnende partij. Een van de kenmerken van een partij in wording is de aantrekkingskracht die ze uitoefent op allerlei soorten mensen en in het bijzonder op avonturiers. Je weet niet waarom mensen voor jouw partij kiezen, of ze dubbele agenda's voeren, of je ze kunt vertrouwen. Otten voorspelt tweespalt binnen de partij. Hij voorziet dat een deel van de fractie in de Eerste Kamer zich zal afsplitsen en dat ook provinciebestuurders Baudet de rug zullen toekeren. Het kan, hoeft niet. Het is lastig in te schatten of Ottens inschatting uitsluitend is gebaseerd op de wens die de vader van de gedachte is.

De geschiedenis leert dat een nieuwe partij als een magneet werkt op avonturiers, wars van politiek benul en betrokkenheid. Het gebeurde bij de LPF; fractieleden en bewindslieden vonden het wel leuk, zo'n baantje met geen onaardig salaris, maar kennis van zaken hadden ze niet.

"Kiezers houden niet van onrust in de partij waaraan ze hun stem geven."

Het gebeurde bij ouderenpartijen; het Algemeen Ouderen Verbond (AOV) van Jet Nijpels kwam met zes zetels in de Tweede Kamer, maar viel door heftige ruzies binnen een jaar uit elkaar. 50PLUS had een moeilijke start met Henk Krol die vroegtijdig opstapte, met Martine Baay die door fractievoorzitter Norbert Klein uit de fractie werd gezet, met Klein zelf die uiteindelijk werd geroyeerd en met een dramatisch verlopen verkiezingscampagne in 2017. Daardoor kreeg de partij geen tien, zoals was voorspeld, maar slechts vier zetels.

Kiezers houden niet van onrust in de partij waaraan ze hun stem geven. Is er gedonder, dan gaat de voorkeur al snel uit naar een andere politieke beweging. Het overkwam de VVD ten tijde van het duo Mark Rutte-Rita Verdonk (6 zetels verlies bij de verkiezingen), het overkwam de PVV na de 'minder Marokkanen'-uitspraak van Geert Wilders (Kamerleden, Statenleden en gemeenteraadsleden keerden de partij de rug toe), het overkwam de PvdA tijdens de heftige leiderschapsverkiezing tussen Diederik Samsom en Lodewijk Asscher.

"Twee maanden later eindigde de partij als vierde achter PvdA, VVD en CDA."

Ook nu al zijn de effecten zichtbaar van de ruzie tussen Baudet en Otten. Bij de Statenverkiezingen in maart werd Forum de grootste partij van het land. Twee maanden later, bij de Europese verkiezingen, eindigde de partij als vierde achter PvdA, VVD en CDA. Het conflict tussen de twee oprichters was toen al uitgebreid in de media beschreven. De ruzie werd beslecht met het aftreden van Otten als bestuurslid en het verlies van diens lijsttrekkerschap voor de Eerste Kamerverkiezing. Daarmee leek de rust in de partij terug te keren.

Maar de rancune bij Baudet blijkt dieper te zitten. Otten was politiek al 'kaltgestellt', maar dat was kennelijk niet genoeg. Hij moest volledig uit de geschiedenis van Forum worden gewist, zodat Baudet als enige met het electorale succes van Forum op de loop kan gaan.

Met het royeren van Otten zet Baudet de toekomst van de partij op het spel. Ter meerdere eer en glorie van zichzelf.