Pieter Klein

Pieter Klein

@pieterkleinrtl

Pieter Klein over wat hem bezighoudt in zijn werk en privéleven.

Opinie

Ontslag op staande voet, voor jullie allemaal. Nu!

03 juli 2019 17:47

Het lijkt me fair een organisatie te beoordelen naar de eigen 'kernwaarden'. Waarden die men koestert en uitdraagt. Het is een mooi moment om de kernwaarden van het ministerie van Financiën in het zonnetje te zetten. Durf ('we zijn kritisch'). Duidelijk ('aanspreekbaar, respectvol, transparant'). Deskundig. Integer: "Wij werken voor de publieke zaak. Dat doen we geloofwaardig, zorgvuldig en verantwoordelijk."

Dinsdag bleek dat die kernwaarden op grove wijze zijn geschonden. Staatssecretaris Menno Snel (Financiën) stuurde een niet zo transparant briefje naar de Tweede Kamer over zijn toeslagenaffaire. Stukken werden (alweer) vertrouwelijk naar de Kamer gestuurd. Eén document viel extra op. Al sinds september 2015 weten ambtenaren van de Belastingdienst zélf dat de massale stopzetting van toeslagen voor kinderopvang in 2014 volstrekt niet door de beugel kon. Dat de honderden gedupeerde ouders in hun recht stonden, en gelijk zouden moeten krijgen in bezwaarprocedures. (Lees het hier terug: document 4).

"Toch gaf iemand daarna opdracht om gewoon dóór te gaan. Kapot procederen."

Het waren medewerkers van de afdeling bezwaren van Toeslagen die dit zelf concludeerden. Toch gaf iemand daarna opdracht om gewoon dóór te gaan. Kapot procederen. Tot vorige maand, in procedures voor de hoogste rechters. De informatie dat hier niets van deugde, werd voor alle rechtsinstanties achtergehouden. In zaken tegen ouders én tegen een gastouderbureau uit Eindhoven dat valselijk werd beschuldigd van fraude. Al die leugenachtigheid werd tot voor kort door staatssecretaris Snel in debatten en in Kamerbrieven publiekelijk herhaald, ter rechtvaardiging van een evident onjuist eigen gelijk.

Ach, denk je misschien, je bedoelt die zaak waarin de staatssecretaris al ontelbare malen excuses aanbood? Aan ouders? Aan de Tweede Kamer, voor de onjuiste, onzorgvuldige en onvolledige informatievoorziening? Menno Snel geeft nu toch toe dat er 'tunnelvisie' was, dat er fouten zijn gemaakt? Hij wil toch een oplossing voor die ouders? Hij kan er toch ook niets aan doen dat onder zijn ambtsvoorganger Eric Wiebes onbehoorlijk is opgetreden? Hij is een aardige man, die het goed bedoelt...

"Er is sprake van jarenlang volgehouden, georganiseerd machtsmisbruik door de overheid."

Als je dit denkt, snap je de kern niet. Niet alleen de kernwaarden zijn geschonden. Er is sprake van jarenlang volgehouden, georganiseerd machtsmisbruik door de overheid. Van ‘abusievelijke’ valsheid in geschrifte bij het opstellen van de 'casus', gesjoemel met bewijsmateriaal. Van plichtsverzuim bij ambtenaren. Onzorgvuldig en onbehoorlijk bestuur. Onrechtmatig handelen jegens ouders en gastouderbureau. Het verwerken van tweede nationaliteit en daarover liegen. Structureel, in strijd met alle rechtsregels, informatie achterhouden. Voor de Kamer, (hoogste) rechters, Nationale Ombudsman, Autoriteit Persoonsgegevens, in procedures op grond van de Wet openbaarheid van bestuur. In samenwerking met de landsadvocaat.

Ik geloof er niets van dat dat document uit 2015, de smoking gun, nu pas intern bekend wordt. Ik denk dat het geheim moest blijven. Zelfs als dat niet zo is: uit alle andere vertrouwelijke stukken blijkt dat intern al lang helder was dat dit fraudeonderzoek volkomen ontspoord was. Het blijkt ook uit de antwoorden die Snel gisteren naar de Kamer stuurde: in 2015 wist iedereen al dat het fout zat. De vraag is nog steeds wanneer Snel dit wist, want z’n laatste brieven staan haaks op wat-ie een jaar lang bij elkaar fantaseerde.

"Wisten niet hoe het zat, dan zijn ze volstrekt incompetent. Wisten het wel, dan zijn het schurken."

Ik heb de namen van ambtenaren die betrokken waren bij het rampzalige besluit uit 2014, en bij de malicieuze afhandeling. Projectleider, juristen, medewerkers van Toeslagen, ingehuurde experts, medewerkers van de Belastingdienst. Ik zou zeggen: ontslag op staande voet, voor allemaal. Nu! Idem voor degenen onder wiens verantwoordelijkheid dit plaats vond: het besluit, de afhandeling, en het gesjoemel met het prutsonderzoek dat moest achterhalen welke informatie was achtergehouden. De héle ambtelijke top van de Belastingdienst. De directeur Toeslagen – bedankt, u kunt wel gaan. De directeur-generaal Belastingdienst – pak uw tas maar. De directeur Fiscale Zaken (onder wiens leiding het ‘onderzoek’ naar verdwenen stukken plaatsvond) – tabee. De jokkende juristen: wegwezen. De secretaris-generaal, onder wie de ellende mogelijk werd: eruit!

Of ze wisten niet hoe het zat, en dan zijn ze volstrekt incompetent. Of ze wisten het wel, en dan zijn het schurken. En dan is de vraag: wanneer hebben ze het Menno Snel verteld dat ze het in 2015 wisten? Was dat eerder dan de afgelopen weken? Want dan wordt de staatssecretaris gegijzeld door z’n eigen ambtenaren. Dan is-ie ronduit medeplichtig.

"Gedupeerde ouders zijn verbijsterd. Niets fout gedaan, en nóg geen oplossing."

Een deemoedige Menno Snel zal nu in de Kamer nogmaals sorry zeggen, uitleggen dat-ie heel hard werkt aan een 'cultuuromslag'. Daarna zal hij hoge ambtenaren stilletjes een andere positie bezorgen. Hij zal betogen dat-ie 'heel gemotiveerd' is om een oplossing te vinden voor alle betrokken ouders. Allemaal optiek en akoestiek en politiek.

Weet je waarom? Omdat zijn dienst de dossiers na vijf jaar nóg niet op orde heeft. Er vinden nu gênante persoonlijke gesprekken plaats met gedupeerde ouders, waar dit blijkt. Die mensen zijn verbijsterd. Niets fout gedaan, en nóg geen oplossing. Wachten op een commissie, totdat die de dossiers misschien wel compleet krijgt. Wanbestuur, tot op de dag van vandaag. Ondertussen nadert de verjaringstermijn, de termijn waarbinnen je alsnog je recht zou kunnen halen.

"Binnenkort beginnen nieuwe rechtszaken, van andere gedupeerden. Is dat geen signaal?"

Waarom je het ook niet moet vertrouwen? Omdat de staatssecretaris intern de afgelopen tijd heel vaak het woord 'precedent' in de mond nam. "Oei, oei, oei – als we toegeven, is er een precedent!" Komen we alleen de mensen tegemoet die in beroep gingen? Of in bezwaar? Wat doen we met de mensen die de rechteloosheid niet aanvochten? Gaan we dat herstellen? Schadevergoeding geven? En dan hebben we het alleen nog maar over deze groep mensen, van zo’n 300 ouders. En het gastouderbureau.

Om deze reden probeert Snel het al maanden beperkt te houden tot deze zaak: CAF11 Hawaï. Gisteren herhaalde hij dat hij 'geen signalen' heeft dat het in andere zaken ook mis ging. Dat is – alweer – een leugen. Die zijn er wel. Ik heb veel interne documenten van die CAF-zaken gezien. Namen, rugnummers, opbrengsten. Binnenkort beginnen nieuwe rechtszaken, van andere gedupeerden. Is dat geen signaal?

"Als je dit verzwijgt, dan opereer je ronduit kwaadaardig. Dan ben je zelf deel van het cultuurprobleem."

Mijn collega Jan Kleinnijenhuis van Trouw en ik kennen verhalen, uit alle hoeken van het land. Ze stromen de mailbox binnen. We kennen een nieuwe zaak die vrijwel identiek is. Een geval waarin de eigenares van een gastouderbureau in een grote stad er nu, vijf jaar later, achter komt dat ook zij een project was van de overheid. Ze moest kapot. En zo ging het. Alle klanten met een tweede nationaliteit ongenadig aangepakt. De inspecteur van de Belastingdienst informeerde tijdens de onderzoeken zelfs naar tweede nationaliteit. Er is aanleiding om te denken dat duizenden en duizenden ouders door CAF-zaken getroffen zijn.

Er is nog iets wat ik de staatssecretaris kwalijk neem. In zijn brief van dinsdag suggereert hij andermaal dat het gastouderbureau uit Eindhoven rommelde. Het is gewoon niet waar. Ik heb iedere komma in het dossier gezien. En dan wel zeggen dat er in 2014 'nog geen strafrechtelijke mogelijkheden werden gezien'. Waar rook is, is vuur. En niets melden over de weerlegging van alle aantijgingen. Hij maakt het nog kwalijker door nu te zeggen dat er begin 2015 nóg 'een externe fraudemelding' was.

Wat Snel hier nadrukkelijk verzwijgt, is dat het nota bene het gastouderbureau zelf was dat de Belastingdienst attendeerde op een mevrouw in Utrecht die mogelijk niet zuiver was, en waar het bureau niets mee te maken had. Als je dit verzwijgt, dan opereer je ronduit kwaadaardig. Dan ben je zelf deel van een cultuurprobleem.

"Als ik in de nabije toekomst merk dat deze klokkenluider inderdaad wordt aangepakt, dan weet ik wat mijn missie is."

Als Menno Snel een vent zou zijn, dan bood-ie publiekelijk excuus aan aan de ondernemer in Eindhoven. Dan zorgde hij voor een minnelijke schikking, voor de geleden schade. Hij is geen vent, want hij is bang voor, alweer, een precedent. Omdat de Afdeling Toeslagen, en straks de héle Belastingdienst dan kan worden aangesproken op onbehoorlijk bestuur.

Tot slot, nog één ding. CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt heeft naar mijn stellige overtuiging gelijk als hij zegt dat meer tijd en energie is gestoken in de jacht op een klokkenluider dan in het onderzoeken en opbiechten van de waarheid. Als ik in de nabije toekomst merk dat deze klokkenluider inderdaad wordt aangepakt, dan weet ik wat mijn missie is. Dat is geen dreigement, maar een belofte.

Succes met het debat, succes met je integriteit.