Randy Martens

Randy Martens

@randymartens

Randy Martens is econoom en voormalig landelijk partijbestuurslid van de Partij van de Arbeid.

Opinie

Hád dit land maar een elite

20 mei 2019 06:07

Ik heb afgelopen zaterdag met eigen ogen het einde van de gele hesjesbeweging mogen aanschouwen. Vanaf een terras – hoe decadent wil je het hebben – aan het Plein in Den Haag zag ik hoe de laatste 5 gele hesjes afhaakten. Ieder gingen ze hun weg.

Het is ronduit knap hoe Rutte er in slaagt om protestbewegingen met één kopje koffie de nek om te draaien. De klimaatkinderen trof hetzelfde lot.

Ik ben een sympathisant van de gele hesjes. De internationale beweging staat symbool voor een laag van de bevolking die wordt gebruik als economisch stootkussen en wiens precaire positie een verdienmodel is geworden. Van bezorgbedrijven tot huisjesmelkers.

Elite bashen

Maar met één punt ben ik het niet eens: de gele hesjes ageren tegen de elite. De SP heeft er zelfs zo'n hekel aan dat ze uit woede zichzelf in haar eigen voet schoot.

Ik denk juist steeds vaker: "Hád dit land maar een elite."

Een sociale laag waarvan de leden haar maatschappelijke positie benut ten bate van de samenleving en die verantwoordelijkheid neemt vanuit het principe van noblesse oblige.

Ik zie dat bijvoorbeeld in het landsbestuur niet gebeuren.

Denk aan minister Hugo de Jonge die noodgedwongen extra geld voor de jeugdzorg regelt, nadat deze verantwoordelijkheid eerder doelbewust met te weinig geld over de schutting is gekieperd richting gemeenten. Dat is de erfenis van De Jonges voorgangers. Niet chic.

Nep innovatie

Een ander voorbeeld. Het is onbegrijpelijk dat platformbedrijven die van het legaal omzeilen van arbeidsrecht een verdienmodel maken - bijvoorbeeld in de taxibranche - gevierd worden als briljante 'disruptors'. De werkelijke innovatie van deze ondernemingen draait hoofdzakelijk om het maximaal afwijzen van iedere verantwoordelijkheid voor zijn medewerkers.

De maatschappelijke verantwoordelijkheid druipt er ook elders niet vanaf in de private sector. De virulente lobby voor het verlagen van de dividendbelasting mislukte op het nippertje, maar men haalde in de rebound een ongekende verlaging van de vennootschapsbelasting binnen. Een directe oorzaak van het feit dat ministers zoals De Jonge met tekorten zitten.

De top van het bedrijfsleven lijkt ook bij herhaling geen van verantwoordelijkheid te aanvaarden voor gemaakte fouten. De top van ING bleef gewoon zitten nadat ze een gele kaart kreeg van de aandeelhouders.

Een uitermate zeldzame gebeurtenis die veroorzaakt is doordat ING (overigens zeker niet als enige) betrokken was bij bijna alle financiële schandalen van de afgelopen tijd. Slechts kort daarvoor wilde de Raad van Commissarissen van ING de topman nog een salarisverhoging van 50 procent geven vanwege 'eredivisiewaardige' prestaties.

Maar de grootste verwaarlozing van verantwoordelijkheden gaat natuurlijk over de opwarming van de aarde en de massa-extinctie van flora en fauna. Wat voor elite kan de gedachte verdragen om een planeet met een verwoeste leefomgeving aan toekomstige generaties over te dragen?

Partijen die zich tegen de elite keren hebben het vaak over 'afrekenen', 'oprotten' of 'stoppen'. Een kinderlijk frame. Elites zullen er immers altijd zijn. Een beter doel is om de bovenlaag in te peperen dat er iets hoort bij aan de top staan: verantwoordelijkheid nemen.