Marlise Hamaker

Marlise Hamaker

@Mhamak

Marlise Hamaker is eigenaar van communicatietraining- en adviesbureau Listen Up, dat zich in het bijzonder op (top)vrouwen richt. Ze schrijft over haar werk en over de gender gap. 

Opinie

De mannentafels van Jinek

05 april 2019 06:15

Er mag dan een vrouw aan het hoofd van de tafel zitten, de late avond bij de publieke omroep is toch echt een mannenzaak. In de maand van internationale vrouwendag turfde ik hoeveel mannen aanschoven bij Jinek. 118 gasten telde ik, van wie 96 mannen.

Dat betekent dus dat in maart 81 procent van de experts, nieuwsmakers, duiders en mensen-die-leuk-doen bij Jinek mannen waren. Je zou bijna vergeten dat vrouwen de helft van de Nederlandse bevolking uitmaken.

Naast cabaretier Martijn Koning (5x) zaten onder andere politiek verslaggever Joost Vullings (5x) en Jort Kelder (4x) die maand vaak bij Jinek - de laatste schoof aan over nogal uiteenlopende onderwerpen. Van Air France-KLM tot het gasdossier, van de verkiezingsuitslag tot bonussen.

Jinek is overigens niet uniek in de oververtegenwoordiging van mannelijke gasten, zo bleek onlangs ook weer uit deze publicatie van de NPO Ombudsman. Hoe dat komt? Vrouwen zouden onzekerder zijn en vaker 'nee' zeggen tegen een uitnodiging. Nou ja, dat is hoe makers het gebrek aan vrouwen in hun programma's verklaren. Het was ook de insteek van dit stuk van Eva Jinek in 2017, waarin ze vrouwen vraagt om wél 'ja' te zeggen tegen mediaoptredens. 

Het is de oproep die ik steeds weer zie en hoor terugkomen. Ik heb zo'n oproep zelf ook wel eens gedaan tijdens een presentatie voor een groep vrouwen bij het Commissariaat voor de Media.

Maar het is niet helemaal eerlijk. Want we houden er het verhaal mee in stand dat het alléén aan vrouwen zelf ligt dat ze minder zichtbaar zijn in de media. En dat vrouwen hun gedrag moeten aanpassen door meteen 'ja' te zeggen tegen een mediaverzoek. In plaats van even na te denken of iets wel echt hun expertise is en een optreden te weigeren als dat niet het geval is.

Hoe anders (en beter!) zou een talkshowtafel eruit zien als iedereen dat deed? 

Redacties kunnen zelf ook wel wat doen voor meer diversiteit. Een mooi voorbeeld zijn de 7 verkiezingsuitzendingen die Jinek in maart met Pauw presenteerde. 17 van de 37 mannen in die uitzendingen waren politieke duiders en cabaretiers. Dat hadden net zo goed vrouwen kunnen zijn. Aan goede vrouwelijke politiek verslaggevers en cabaretiers echt geen gebrek.

Toen ik zelf nog als eindredacteur een dagelijks nieuwsprogramma maakte bij BNR Nieuwsradio telden we op internationale vrouwendag 2017 het aantal vrouwelijke gasten in de uitzending de dag ervoor. Dat was schrikken: 20 procent was vrouw, voor het overige hadden we alleen maar mannelijke sprekers aan het woord gelaten.

En dus vroeg ik verslaggevers en redacteuren steviger te zoeken naar vrouwelijke gasten. Het verschil met de dag ervoor: 50 procent vrouwen in de uitzending.

Die vrouwelijke deskundigen en andere vrouwen waren minstens zo goed als de mannen uit onze standaard telefoonlijst. Het leverde een diversere en onverwachtere uitzending op, plus een nieuw vat aan experts voor andere BNR-programma's. Een talkshow als Na Het Nieuws krijgt het ook gewoon voor elkaar om jongere, diversere gasten aan tafel te krijgen, inclusief veel meer vrouwen.

Toch twijfelen sommige programmamakers aan de geschiktheid van vrouwen voor mediaoptredens. Er wordt gezocht naar een boeiende tafel, zegt een van de eindredacteuren in de publicatie van de NPO Ombudsman. "Mannen mengen zich vaker in het gesprek, bluffen meer en zorgen voor branie aan tafel. Dat maakt een aflevering interessanter en spannender."

Zo bezien kun je uittekenen wie zo ongeveer de ideale gasten zijn. Steeds dezelfde mensen uitnodigen is gemakzuchtig en het gaat ten koste van echte expertise.

Jazeker, vrouwen moeten vaker 'ja' zeggen als ze een mediaverzoek krijgen. Maar er moet ook iets veranderen bij de redacties zelf. Meer buiten de standaard telefoonlijst kijken, beter je best doen om onervaren of terughoudende sprekers over te halen, langer doorzoeken als je 'nee' hoort.

En misschien ook eens opnieuw definiëren wat een uitzending eigenlijk goed maakt. Want zolang branie en bluf de norm zijn, krijg je meer van hetzelfde in plaats van diversiteit, verrassing en vernieuwing. En meer van hetzelfde hebben we al zo vaak gezien.