Patrick Wessels

Patrick Wessels

@Consupsycholoog

Patrick schrijft over psychologie en consumentengedrag.  Waarom koop je het ene product wel en het andere niet? En hoe kun je daar slimmer mee omgaan?

Opinie

Geld overhouden? Spaar bij een andere bank

02 april 2019 06:06

Regelmatig krijg ik de vraag hoe ik de discipline kan opbrengen om netjes te sparen. En hoe het lukt om niet toch voor verleidingen te vallen als ik door een drukke winkelstraat loop. Ik ben niet minder irrationeel dan anderen en ik ben niet ongevoelig voor alle verleidingen die marketeers creëren. Wel spaar ik bewust bij een andere bank dan waar ik mijn betaalrekening heb. En daar heb ik een heel belangrijke reden voor.

We zijn als consument uitermate irrationeel. Dat blijkt onder andere uit de hot-cold empathy gap. Het is een cognitieve denkfout, waardoor we op basis van de staat waarin we ons bevinden verkeerde keuzes maken. We onderschatten dat we ons in een andere staat heel anders zouden voelen, en dat iets ineens niet meer zo belangrijk is of aantrekkelijk lijkt.

Je kunt je moeilijk voorstellen hoe het is om kalm te zijn als je boos bent, en het valt niet mee om je voorstellen dat je iemand niet leuk vindt als je daar smoorverliefd op bent. En op dezelfde manier kan het midden in een drukke winkelstraat een heel goed idee lijken om nóg een paar nieuwe broeken te kopen, omdat je je niet voor kunt stellen dat je daar thuis op de bank misschien helemaal geen behoefte aan hebt.

De cognitieve denkfout is er in twee richtingen, waaronder als hot-to-cold. In een hot state val je voor de verleiding van een mooie nieuwe broek, een heerlijke hamburger en al het andere dat je op de korte termijn blij maakt. Dat je er met wat meer tijd om erover na te denken waarschijnlijk niet voor zou vallen valt moeilijk voor te stellen. Jouw mentaal 'hete staat' leidt ertoe dat je een gemakkelijke prooi bent voor marketeers en winkeliers.

In zo'n hot state is het heel eenvoudig om met de app op je mobiele telefoon wat geld over te boeken van je spaarrekening naar je betaalrekening. Handig, omdat je zo tóch die aankoop kunt doen. Alhoewel, zo handig is dat niet als je van plan was om te sparen. En daarom heb ik mijn spaarrekening heel bewust bij een andere bank. Als ik van die rekening geld wil overboeken naar mijn betaalrekening, duurt dat een dag. Ideaal, want dat is ruim voldoende om uit die hot state terug te keren naar een cold state, waarin ik niet meer voor de verleiding val.

De empathy gap kun je op allerlei momenten ervaren. In een drukke winkelstraat en bijvoorbeeld als je op zoek bent naar wat te eten. Het lijkt op dat moment een uitstekend idee om nog even lekker te shoppen en wat lekkers te halen. En op die manier verdwijnt er in de supermarkt veel meer in je mandje als je trek hebt dan wanneer je boodschappen doet als je de lunch net op hebt.

Wil je meer sparen, gezonder eten of verspilling voorkomen door minder te kopen in de supermarkt? Wees je bewust van de empathy gap en pas er jouw omgeving op aan. Zet het spaargeld op een spaarrekening bij een andere bank, voorkom dat je langs allerlei fastfoodaanbieders loopt als je zin hebt om te gaan eten en ga pas naar de supermarkt als je net (bij voorkeur gezond) gegeten hebt.

Het is een makkelijke manier om jouw gedrag veel beter onder controle te krijgen, zonder dat je daarvoor minder irrationeel hoeft te worden of ongevoelig moet zijn voor de verleidingen die marketeers creëren.