Jos Heymans

Jos Heymans

@josheymans

Jos Heymans is politiek columnist.

Opinie

Klaver heeft de verkiezingen al gewonnen

16 maart 2019 06:00

Jesse Klaver straalde deze week aan alle kanten. Hij deed geen enkele moeite om zijn blijdschap over de kabinetsdraai te verbergen, en dat zou hem toch niet gelukt zijn. Het kabinet had besloten een CO2-heffing voor het bedrijfsleven in te voeren en de energiebelasting voor de burgers fors te verlagen, vertelde Mark Rutte een halfuur nadat het Centraal Plan Bureau en het Planbureau voor de Leefomgeving hadden berekenend dat de plannen onvoldoende opleverden om de klimaatdoelen te halen.

Waar andere politieke kopstukken de toezegging van Rutte afdeden als doorzichtige en goedkope verkiezingsretoriek - we gaan immers komende week naar de stembus - omarmde GroenLinks het plan van het kabinet. Het zou Klaver een zorg zijn dat de CO2-heffing onder druk van de verkiezingen tot stand was gekomen; hij had binnengehaald wat hij al zo lang wilde. Rutte en de rest van het kabinet hadden eieren voor hun geld gekozen. In ruil voor een CO2-heffing kan Rutte rekenen op de broodnodige steun van GroenLinks als de coalitie straks de meerderheid in de Eerste Kamer verliest.

"Jesse Klaver dacht dat hij in de oppositie meer voor elkaar kon krijgen. Dat voelde hij goed aan."

Jesse Klaver is nu al de winnaar van de verkiezingen, al moeten die nog worden gehouden. Tot twee keer toe probeerde hij een voet tussen de deur te krijgen bij VVD, CDA en D66 om te mogen meeregeren. Maar de andere partijen boden hem te weinig en Klaver haakte af. Hij kreeg zijn zin niet; niet wat betreft de opvang van vluchtelingen in Nederland, niet wat betreft de klimaatambities van zijn partij. Klaver dacht in de oppositie méér voor elkaar te krijgen. 

Dat had hij goed aangevoeld. Terwijl iedereen meende dat GroenLinks zichzelf voor de eerstkomende jaren buitenspel had gezet, gebeurde wonderwel het omgekeerde. GroenLinks groeide door, terwijl de regeringspartijen (met uitzondering van de ChristenUnie) hun achterban zagen verschrompelen. En dankzij de draai van het CDA kwam er alsnog een kinderpardon, een stokpaardje van GroenLinks, en kreeg Klaver dankzij D66 zijn klimaatwensen ingewilligd. In ruil daarvoor moet hij wel de zittingsduur van het kabinet redden.

"GroenRechts heeft GroenLinks noodgedwongen gevonden."

Dat is bij GroenLinks weleens anders geweest. Toen Jolande Sap het kabinet te hulp schoot voor een politiemissie in Afghanistan kostte dat de partij bijna de kop. Knallende ruzies tussen Sap en querulant Tofik Dibi, een dramatische nederlaag bij de verkiezingen (van 10 naar 4 zetels), een gedwongen vertrek van Sap als partijleider, en Rutte als lachende derde: weer een concurrent uitgeschakeld. Klaver pakt het handiger aan. Niet hij verliest volgende week, maar de VVD. En het CDA en D66.

GroenRechts heeft GroenLinks noodgedwongen gevonden. En daarmee is de rol van oppositiepartijen PvdA en SP voorlopig uitgespeeld. Lilian Marijnissen weigert zaken te doen met de VVD. Lodewijk Asscher wil wel, maar is overruled door de omvang van GroenLinks en de ambities van Klaver; de PvdA is niet meer nodig nu GroenLinks meedoet. En de poging van de over het paard getilde Thierry Baudet om met het kabinet te praten, wordt niet serieus genomen gezien de standpunten van Forum voor Democratie.

En zo schuift GroenLinks na twee mislukte pogingen alsnog aan bij de coalitie. Als gedoger, dat wel. Drie keer is scheepsrecht, moet Klaver hebben gedacht.