Jos Heymans

Jos Heymans

Politiek columnist Jos Heymans over wat hem opvalt in de Haagse en Europese politiek.

Opinie

Hoe nu verder met Frans Timmermans?

26 januari 2019 06:00

Frans Timmermans geeft zichzelf een goede kans om straks de nieuwe voorzitter van de Europese Commissie te worden. Als 'Spitzenkandidat' van de Europese sociaaldemocraten is hij in theorie niet kansloos; de winnaar van de verkiezingen voor het Europees parlement, mei dit jaar, wordt in principe de nieuwe voorzitter. Maar het ligt niet voor de hand dat de sociaaldemocraten als winnaar uit de bus komen; in de peilingen staan ze er beroerd voor. Het is waarschijnlijker dat de christendemocraten opnieuw de winnaar zullen zijn.

Timmermans klampt zich vast aan de Europese regeringsleiders, die uiteindelijk de nieuwe voorzitter aanwijzen. Het Europees Parlement mag een voordracht doen - vijf jaar geleden koos het voor Jean Claude Juncker, de topkandidaat van de christendemocraten die de verkiezingen overtuigend hadden gewonnen – maar de regeringsleiders beslissen. En als de uitslag deze keer minder duidelijk is of als er bezwaren zijn tegen de voorgedragen kandidaat, zou Timmermans er als een duveltje uit een doosje vandoor kunnen gaan met de buit.

Timmermans neemt nu geen genoegen met een tweede plaats; hij gaat voor de hoofdprijs.

De Limburgse sociaaldemocraat beschikt over eigenschappen die hem kunnen helpen. Hij is uitermate ambitieus, zeer getalenteerd en heel ijdel, zoals journalist Thijs Niemantsverdriet hem ooit omschreef voor NRC Handelsblad. Eigenschappen die hem vijf jaar geleden hielpen om de tweede man achter Juncker te worden. Maar Timmermans neemt nu geen genoegen met een tweede plaats; hij gaat voor de hoofdprijs.

De Nederlandse regering kijkt met belangstelling naar de ontwikkelingen. De kans dat Timmermans wordt voorgedragen voor de post van voorzitter van de Europese Commissie wordt, gezien zijn achtergrond als sociaaldemocraat, niet groot geacht. Als dat inderdaad niet lukt, kan Timmermans fractieleider worden van de sociaaldemocratische fractie in het Europees Parlement. Een ondergeschikte positie. Als tweede man van de Commissie nam hij een indrukwekkender plek in. Maar het is zijn eigen keus om op te gaan voor de positie van voorzitter van de Europese Commissie; hoe kansloos ook.

Als Timmermans deze strijd verliest – waar iedereen van uitgaat – is hij niet de voor de hand liggende kandidaat om opnieuw Eurocommissaris namens Nederland te worden. Het kabinet heeft bij de formatie in 2017 enkele posten verdeeld. Thom de Graaf mocht namens D66 vicevoorzitter van de Raad van State worden. Maar de Eurocommissaris zou niet zomaar toevallen aan de PvdA, aan Frans Timmermans. Volgens bronnen rond het kabinet zijn daarover geen afspraken gemaakt. "We kiezen voor een kandidaat die Nederland de beste portefeuille biedt. Als dat een vrouw moet zijn, dan krijgt de Commissie van ons een vrouw", aldus een ingewijde.

Het is een uitkomst die Timmermans zeker zal bevallen. Het voorzitterschap van de Europese Unie wordt hem niet gegund.

Frans Timmermans kan bij gebrek aan Nederlandse steun nog altijd opgaan voor de positie van Hoge Vertegenwoordiger voor Buitenlandse Zaken, een positie die nu nog wordt vervuld door de Italiaanse Federica Mogherini, tevens de leider van de Europese Diplomatieke Dienst. De HV mag bij alle internationale bijeenkomsten namens de Europese Unie aanschuiven, van EU-toppen tot de G20.

Het is een uitkomst die Timmermans zeker zal bevallen. Het voorzitterschap van de Europese Unie wordt hem niet gegund. Ook een hernieuwde functie als Eurocommissaris namens Nederland ligt niet voor de hand. Timmermans mag zich in de handen knijpen als hij Mogherini mag opvolgen.