Pieter Klein

Pieter Klein

@pieterkleinrtl

Pieter Klein over wat hem bezighoudt in zijn werk en privéleven.

Opinie

Kinderpardon: nadenken mag, mits kinderen worden uitgezet

22 januari 2019 01:33

Soms moet je het regeerakkoord 'Vertrouwen in de toekomst' teruglezen. Niet eens zozeer vanwege de maatregelen, maar om wat de coalitie van VVD, CDA, D66 en ChristenUnie het land in 2017 opgewekt beloofde: "In Nederland trekken we samen op als het erop aankomt en gaan we niet tegenover elkaar staan. We zijn vóór verschillen, maar tegen tegenstellingen. Met die energie willen we samenwerken met alle partners om dit prachtige land nog beter te maken voor iedereen."

Bijna anderhalf jaar later zien we tekenen van betonrot en erosie van vertrouwen. Zou er ergens regie zijn? Of is het inmiddels strategie in de coalitie om tegenover elkaar te staan – iedere partij een Tegenpartij: 'samen voor ons eigen'? Zou iemand zich realiseren dat het gezamenlijk project daardoor aan geloofwaardigheid inboet? En: als leiders van coalitiepartijen het vertrouwen in de toekomst verliezen, waarom zouden wij daar nog in geloven?

Eerst was er VVD-fractieleider Klaas Dijkhoff, met z'n potsierlijke, plotse dreiging in De Telegraaf met een heuse kabinetscrisis over het klimaatbeleid. Dat zette niet alleen kwaad bloed, het zaaide ook ernstige twijfel bij de coalitiegenoten: wat wil Dijkhoff eigenlijk? Wat wil de VVD met dit kabinet? De VVD had volop meeonderhandeld in de 'cockpit' over de klimaatplannen, maar leek nu weg te lopen bij vrijwel ieder concreet voorstel. Onelegant, en politiek tamelijk riskant: of Dijkhoff levert straks boter bij de vis en dan ligt een crisis op de loer. Of het is campagne-geklets en dan weten we wat woorden van Dijkhoff betekenen. Tom-Jan Meeus van NRC Handelsblad heeft daar een fraaie uitdrukking voor: 'Spektakelleegte'.

"De ChristenUnie – die al voor verruiming was – werd er buiten gehouden, de VVD mocht het lezen in de krant. Leuk, zo'n coalitiesamenwerking"

Dit weekend ging de coalitie andermaal tegenover elkaar staan. Free for alll. Opnieuw bestookten en overvielen ze elkaar eerst via de krant met tegenstellingen, om het pas daarna in het wekelijks coalitieoverleg te evalueren. Ditmaal trapt het CDA af, en nog wel met het omstreden en politiek gevoelige kinderpardon. Het CDA is óm, en bleek met één coalitiepartner (D66) in het geheim te hebben samengewerkt om dat kinderpardon alsnog te verruimen – na zich daar in de formatie fel tegen te hebben verzet. De ChristenUnie – die al voor verruiming was – werd er buiten gehouden, de VVD mocht het lezen in de krant. Leuk, zo'n coalitiesamenwerking.

Er is nu een parlementaire meerderheid voor verruiming van dat kinderpardon. Geen wonder dat ditmaal uit alle VVD-hoeken werd verwezen naar het regeerakkoord. Dit is wat daar staat: "De permanente regeling voor langdurig in Nederland verblijvende kinderen (kinderpardon) blijft in haar huidige vorm gehandhaafd." Ook VVD-staatssecretaris Mark Harbers (Justitie) verwees naar dit regeerakkoord. Harbers is de man die deze portefeuille kreeg vanwege z'n niet polariserende, zakelijke opstelling. Dat was wat de coalitie in de nazomer van 2017 doelbewust zocht. Geen splijtzwam.

Harbers zal de politieke salto mortale van het CDA tandenknarsend hebben waargenomen. Het CDA beroept zich op 'veranderd inzicht'. Zo wordt gewezen naar de recente publicatie van wetenschappers dat kinderen grote schade lijden als zij na vijf jaar verblijf in Nederland alsnog worden uitgezet. Met eenvoudig boerenverstand was je tot dezelfde conclusie gekomen: als je hier geboren bent, of geworteld, en na vijf jaar (en vaak nog veel langer) dreig je alles vaarwel te moeten zeggen wat je jouw thuis bent gaan noemen – natuurlijk is dat schadelijk, bedreigend en traumatiserend.

Een ander argument dat onder meer het CDA (inmiddels) aanvoert, is de Europese jurisprudentie, die steeds meer vraagtekens zet bij een ander argument: het 'meewerkcriterium'. Je moet als kind of ouders – na de afwijzing van je asielaanvraag – aantoonbaar hebben meegewerkt aan een voorgenomen uitzetting. Doe je dat niet, of kom je een afspraak bij de IND niet na, dan om je ook na een vijfjarig verblijf in Nederland níet in aanmerking voor dat kinderpardon. Je moet dus braaf meewerken aan de uitzetting, waar je je tegen verzet. Onnavolgbaar en onhoudbaar.

"Nu moet ik opbiechten dat ik het pijnlijke en gênante gesol met en uitzetten van kinderen, al tijden onverteerbaar vind"

Geen wonder dat het merendeel van de 740 kinderen die voor dit pardon in aanmerking komt, dat kinderpardon niet krijgt. Regels zijn regels. En dan resteert alleen nog de mogelijkheid van de 'discretionaire bevoegdheid', de staatssecretaris, die in bijzondere omstandigheden alsnog een verblijfsvergunning kan afgeven. Dat is wat er eind vorig jaar op de valreep gebeurde met Lili en Howick.

Het probleem is nu: het CDA komt op grond van pragmatische overwegingen tot een nieuw inzicht, dat wél principieel van aard is. De christendemocraten kunnen niet morgen opeens betogen: ach, 17 procent minder verruiming van het kinderpardon kan ook wel. Principes verhouden zich slecht tot handjeklap. Vandaar dat de ChristenUnie direct publiekelijk opriep tot een moratorium op uitzetting van kinderen, en D66 sloot zich daar direct bij aan. Fractieleider Jetten noemde het 'onverstandig' om door te gaan met uitzetting, nu het politieke discours er bij de wetgevende macht zo anders bij ligt.

Nu moet ik opbiechten dat ik het pijnlijke en gênante gesol met en uitzetten van kinderen die hier al vijf jaar of langer wonen, al tijden onverteerbaar vind. On-Nederlands ook. Ja, ik weet dat nieuwe regels nieuwe grensgevallen oproepen, dat aanpassing van beleid een aanzuigende werking heeft (zoals dat in bestuurlijk jargon heet) en dat sommigen er alles aan doen om grenzen op te zoeken, en misbruik te maken van nieuwe regelingen. Maar dan nog. Het is tijd om de discussie over het kinderpardon te beslechten.

Dat mag natuurlijk niet van de VVD, want regeerakkoord. En dus ging het CDA ook niet mee in het vragen om een uitzetstop nú. Het viel me op dat zowel VVD-Kamerlid Azmani als fractievoorzitter Dijkhoff tegelijk lieten weten dat er ondanks het regeerakkoord geen verbod op nadenken is. Want, zei Dijkhoff: "Nadenken doe ik ook altijd."

Maar de VVD eerst wil wachten op de onderzoeken die staatssecretaris Harbers na de zaak van Lili en Howick heeft ingesteld, naar (onder meer) hoe de hele vluchtelingenketen functioneert. Het gaat nog maanden duren voordat dat rapport er is. Als er geen verbod is op nadenken, waarom denk je dan niet nú na? Waarom koop je eerst tijd, om dan pas na te gaan denken? Het sterft al van de rapporten over de vluchtelingenketen, over het kinderpardon. Politiek-bestuurlijk Den Haag weet al exact wat er hapert in die keten, en wat er niet deugt aan het stringente kinderpardon. Alle insiders in Den Haag weten ook al exact wat de gang van zaken was rond Lili en Howick.

Het CDA hervindt dus principes, en van de VVD mogen we nadenken. Dat wil zeggen: mits er kinderen worden uitgezet. En dus werden gisteren drie Armeense kinderen op het vliegtuig gezet. Zo leidt onnavolgbare coalitiepolitiek in campagnetijd tot een fenomeen dat je in een democratische rechtsstaat niet zou moeten willen" volharden in een uitzettingsbeleid waarvoor de politieke steun al is verdampt. Dat heet ontmenselijking van beleid.

Succes met het vertrouwen in de toekomst.