Opinie

Hoe Trump de wereld redt

24 december 2018 17:51

Dat Trump als een olifant door de porseleinkast der vrijhandel raast, met zijn importtarieven op bijna alles, moge bekend zijn. Maar laten we hier eens iets goeds in zoeken. Het leuke is namelijk dat hij, met een grote onbedoelde omweg weliswaar, meer goed en heel kan maken dan slecht voor ons is! Hij kan zonder dat hij het zelf doorheeft - gaat u er even voor zitten - het klimaat redden. Echt waar!

Dat zit zo: Het argument begint bij de noodzaak voor een flinke prijs voor vervuilen. Vriend en vijand zijn het er inmiddels wel over eens dat er maar één echte maatregel is om ervoor te zorgen dat iedereen in de economie - van grondstoffendelver, via fabriek en productontwerpers en overheden, tot en met de consument aan toe - bij élke keuze automatisch de voor het klimaat geschikte afweging maakt. Die maatregel luidt: een vaste, hoge prijs op CO2-uitstoot. Daarvoor pleiten onder meer het Nederlands economengilde KVS, de FT en eerder ikzelf bijna wanhopig. Het maakt in één klap een eind aan alle gezever aan de klimaattafels én aan de angst dat de rekening bij de burger belandt. Sterker nog, zoals het FT-stuk betoogt kunnen de opbrengsten van de CO2-taks gewoon aan Henk en Ingrid worden uitgedeeld.

Een CO2-heffing is dus eigenlijk best een populistische maatregel. Maar voor klimaatontkenner Trump-de-steenkolenvriend is dit toch een no-go. Desondanks kan hij een handje helpen om de heilzame gevolgen van een hoge CO2-prijs in bijvoorbeeld handelsblok EU, te doen voelen over de hele wereld, en jawel, ook in zijn eigen bedrijfsleven.

Om te begrijpen hoe, moeten we hét grote nadeel van een CO2-uitstootprijs in bijvoorbeeld de EU benoemen. De vervuilende fabrieken zouden namelijk gewoon worden verplaatst, naar China of India. En dat nare vuile mes snijdt meteen aan twee kanten. Want niet alleen verliest de EU dan werkgelegenheid zonder dat de vervuiling vermindert, ook zou de beoogde verbetering in een fabriek als die van het hoog innovatieve Tata Steel dan gewoon niet door gaan. Dat zou alleen maar verliezers opleveren.

'Carbon leakage', noemen we dit verplaatsen van fabrieken. De koolstof lekt immers als het ware naar China of India. Maar daar is een oplossing voor. Wat we namelijk kunnen doen als handelsblok EU, is de staal en alle andere producten die uit die landen komt belasten voor de mate waarin voor de productie CO2 is uitgestoten: de zogenaamde 'belichaamde energie'. Het is eigenlijk een importtarief waarvan de hoogte afhangt van hoeveel er voor vervuild is, en er is ook een naam voor: een 'carbontarief'.

Daarmee neem je in één keer de klachten weg van grote Europese producenten en grootverbruikers, dat een CO2-prijs die alleen binnen de EU geldt, het speelveld ongelijk maakt en concurrenten in vuile landen een voorsprong geeft.

Er is één praktische belemmering door de invoering van een carbontarief: volgens internationale handelsafspraken via onder meer de Wereldhandelsorganisatie WTO mag je niet zomaar importtarieven opleggen. En dít is waar Trump om de hoek komt kijken: door onbelemmerde vrijhandel op losse schroeven te zetten opent hij de weg om, als de internationale orde dan toch al in chaos is, gebruik te maken van het momentum en in deze stofwolk door de pakken met zo’n carbontarief.

Er zijn trouwens nog wel wat meer globaliseringsdogmaatjes die we op zo’n moment in één moeite door kunnen adresseren, maar dat terzijde.

Waarom zo’n carbontarief er niet allang is? Dat snap ik eerlijk gezegd ook niet. Deels is het onwetendheid. Zo lieten in een recente discussie op het overigens uitstekende Radio 1- programma 'Dit Is de Dag' niet alleen de presentator, maar ook sidekick Boekestijn en zelfs klimaatbeschermster Sandra Beckerman zich simpel opzij zetten toen woordvoerder van de grootverbruikers Hans Grünfeld met de 'level playing field'-drogreden aankwam. Niemand kwam op het idee hem een carbontarief te suggereren.

Een andere reden is dat de industrie tegensputtert. Europarlementariër Bas Eickhout meldde me desgevraagd dat een poging de zwaar vervuilende cementindustrie op die manier te verschonen, stuk liep op een lobby. Grootverbruiker Grünfeld’s instinctieve impuls was om direct te gaan meestribbelen door makkelijk te ondervangen bezwaartjes op te werpen.

Kortom: Trump, maak die vrijhandelschaos alsjeblieft compleet. Maar ook zonder dat moeten we natuurlijk doorpakken, WTO of geen WTO. In de woorden van nogmaals de KVS over een heffing op CO2-intensieve invoer: "De Wereldhandelsorganisatie zou dit toe moeten staan omdat ze noodzakelijk zijn om het menselijk, dierlijk en plantaardige leven en de gezondheid beschermen."

Amen.