Jos Heymans

Jos Heymans

Politiek columnist Jos Heymans over wat hem opvalt in de Haagse en Europese politiek.

Opinie

Rutte blijft. Of toch niet?

17 november 2018 06:00

Een paar keer heb ik hier geschreven dat Mark Rutte echt niet naar Brussel gaat. Tegen alle trends in blijf ik me verzetten tegen de hardnekkige verdenkingen van Thierry Baudet, die bij elke gelegenheid uitroept dat Rutte een hoge functie bij de Europese Unie ambieert en zijn kabinet spoedig in de steek zal laten. Waarom ik niet geloof dat Rutte naar Europa vertrekt? Dat heeft hij me zelf meermaals en met de hand op zijn hart verzekerd.

Nu is Rutte niet in zijn eerste leugen gebarsten, dus je moet niet klakkeloos aannemen wat hij zegt. Er waren toch ook geen memo’s over de afschaffing van de dividendbelasting? O ja, toch wel. En die geheime deal met Shell dat geen dividendbelasting betaalt? Nee, dat wist Rutte niet. Een dag later wel. Wat dat betreft geniet de minister-president niet het voordeel van de twijfel. Integendeel, zou je bijna zeggen.

En toch, toch, denk ik niet dat Rutte naar Brussel vertrekt. Het past niet bij de man. Zijn vertrouwde stulpje in het Benoordenhout, zijn wekelijkse koffieuitje op de Grote Markt, dineren bij toko Soeboer, ook iedere week; zijn lessen maatschappijleer aan het Johan de Witt; hij kan het allemaal niet missen. Mark Rutte kan niet zonder Den Haag, wil niet zonder Den Haag. Een dagje naar Brussel is tot daaraantoe, maar wonen in de Belgische hoofdstad? No way. Rutte is geen Haagse Harrie, maar wel een echte Hagenees. Een man die overmand wordt door warme gevoelens als hij rijdend over de Utrechtse Baan de skyline van Den Haag ontwaart.

Merkel wil Rutte wel hebben, Macron ook. En Duitsland en Frankrijk bepalen nu eenmaal wat er in Europa gebeurt.

Maar nu de Europese verkiezingen naderen en over een halfjaar een nieuwe voorzitter van de Europese Commissie moet worden benoemd, valt de naam van Rutte steeds vaker als mogelijke opvolger van Jean Claude Juncker. Frans Timmermans, kandidaat namens de sociaaldemocraten in Europa, moet er niet aan denken. Maar de kans dat diens politieke familie wint, is klein. Dat geldt ook voor de liberalen, maar Rutte zou de compromiskandidaat kunnen zijn, als de christendemocraten en sociaaldemocraten elkaar straks de hersens inslaan. Merkel wil Rutte wel hebben, Macron ook. En Duitsland en Frankrijk bepalen nu eenmaal wat er in Europa gebeurt.

Rutte, de langstzittende regeringsleider in de Europese Unie, is zeker geschikt voor een topbaan in Brussel. Wordt het niet het voorzitterschap van de Europese Commissie, dan is er nog altijd de baan van Donald Tusk, de voorzitter van de vergadering van regeringsleiders, de Europese president, wiens tweede termijn binnenkort afloopt en die dus niet langer mag. Ook hier geldt dat Rutte kan rekenen op de warme steun en vriendschap van Merkel en Macron.

Er is binnen de VVD geen gedoodverfde opvolger. Stef Blok is geen optie; Klaas Dijkhoff loopt zich warm, maar het komt te vroeg voor hem.

Kennelijk beginnen ze zich in Den Haag toch een beetje zorgen te maken. Zelfs Sybrand Buma, doorgaans een nuchtere Fries die zich niet gek laat maken, sluit ineens niet meer uit dat Rutte zou kunnen vertrekken. De CDA-leider wil nieuwe verkiezingen, als Rutte tussentijds opstapt. Want een nieuwe VVD-premier die zomaar doorschuift, dat is ondenkbaar. Vindt ook D66. Er is binnen de VVD geen gedoodverfde opvolger. Stef Blok is geen optie; Klaas Dijkhoff loopt zich warm, maar het komt te vroeg voor hem. In de vorige regeerperiode beschikte de VVD over toen nog acceptabele opvolgers als Halbe Zijlstra en Edith Schippers; beiden zijn van het politieke toneel verdwenen.

Dus het is maar goed dat Rutte gisteren, ten overstaan van radio luisterend Nederland, opnieuw nadrukkelijk verklaarde dat hij het kabinet niet in de steek laat, dat hij gewoon premier blijft tot de volgende verkiezingen. Voor Baudet is dat geen garantie, sterker nog: voor hem is het een waardeloze belofte. Want het kabinet kan zomaar vallen en dan heeft Rutte de handen vrij.

Ik geloof niet in dat scenario, maar dat wist u al.