Patrick Wessels

Patrick Wessels

@Consupsycholoog

Patrick schrijft over psychologie en consumentengedrag.  Waarom koop je het ene product wel en het andere niet? En hoe hoe kun je daar slimmer mee omgaan?

Opinie

'Sluit een regenverzekering af!' De psychologie van onzinnige verzekeringen

30 oktober 2018 06:07

"Grote kans op regen op de dag van uw bezoek? Sluit dan [voor €1} Baba's Regenverzekering af! Indien er […] meer dan 4 mm regen valt […] ontvangt u een vrijkaart voor een bezoek op een andere openingsdag[…]." 

Koopje, toch? Voor slechts een euro voorkom je dat een dagje pretpark in Avonturenpark Hellendoorn in het water valt.

Op het eerste gezicht een mooie aanbieding, en wat is nu een eurootje extra? Tot je ontdekt dat een kaartje online maar 22,50 euro kost. Een euro ten opzichte van dat bedrag is best veel, gezien het risico dat je loopt dat een dagje uit daadwerkelijk helemaal verregent.

Een bui op z'n tijd is natuurlijk heel Nederlands, maar wanneer is de laatste keer dat je daadwerkelijk naar huis bent gegaan omdat het niet te doen was?

Een regenverzekering is een goed voorbeeld van een onzinnige verzekering, net als een ticketverzekering bij Ticketmaster. Een kaartje van 50 euro verzekeren voor 2,95 euro?

Dan is de verzekering relatief gezien nog duurder dan de regenpolis bij Hellendoorn, dus psychologisch nog onverstandiger. Het risico dat je onverhoopt niet naar het concert kunt (en de reden gedekt wordt) of jouw dagje uit verregent is namelijk veel kleiner dan je denkt.

Verzekeraars maken gebruik van een paar handige psychologische denkfouten, ook wel biases genoemd. Ze spelen handig in op een gevoel van geanticipeerde spijt, want 'wat als'. En tegelijkertijd profiteren ze van structurele overschatting van dit soort risico's, waardoor we denken dat die vaker voorkomen dan het geval is.

Die overschatting is het gevolg van de beschikbaarheidsheuristiek, de availability bias. De mate waarin we over risico's horen, beïnvloedt hoe waarschijnlijk we die achten. Met onze buienradars, weerberichten en het typische Nederlandse klimaat horen we bijna dagelijks over regen en het weer.

Dat leidt tot chronische overschatting van het aantal regenachtige dagen, waardoor zo’n regenverzekering ineens best een goed idee lijkt. Wellicht ken je het voorbeeld van de haaien en koeien, en de vraag welke dieren het meest gevaarlijk zijn.

Gaan er jaarlijks meer mensen dood door aanvallen van een haai of van koeien? We horen vaker over haaien die mensen aanvallen dan mensen die overlijden door aanvallen van koeien, omdat dat eerste meer mediageniek is. Als het gevolg daarvan maken we makkelijk verkeerde inschattingen.

Daarnaast overschatten we de invloed die een teleurstelling zal hebben op onze herinneringen en ervaren geluk, terwijl we het aanpassingsvermogen van het brein onderschatten.

Een verregende dag Hellendoorn of een concert dat we moeten afzeggen terwijl we al een kaartje hebben is vervelend. Toch hebben we daar een week of een maand later al geen last meer van. En sterker nog, we zullen het ons nog iets later niet eens meer meteen herinneren. Het brein is goed geprogrammeerd om dat soort teleurstellingen snel naar de achtergrond te verwijzen.

In klassieke experimenten vragen wetenschappers de deelnemers naar hun verwachtingen over invloed op hun geluk, als ze bijvoorbeeld een paar euro winnen of een paar euro verliezen, door een gokje te wagen. Wat blijkt? Deelnemers overschatten de negatieve invloed van een teleurstelling. In de praktijk valt de teleurstelling mee, omdat we daarmee beter om kunnen gaan dan we denken.

Durf het risico te nemen op een dag minder weer in Hellendoorn en ga het risico aan dat je door omstandigheden niet naar een concert kunt gaan. Het bespaart je meteen 1 euro + 2,95 euro, de kans is groot dat het gewoon goedkomt en als het toch een keer tegenzit, ben je dat daarna snel weer vergeten.

Vertrouw op het aanpassingsvermogen van het brein om met teleurstellingen om te gaan en houdt makkelijk meerdere euro's in je zak. En daarmee kun je dan weer sparen voor een extra dagje uit, waar je uiteindelijk een stuk gelukkig van wordt.